رز هفت رنگ

رز هفت رنگ

خواص غذایی و درمانی خیار و گوجه فرنگی

خیار گیاه بومی هندوستان است و از آنجا به نقاط دیگر جهان راه یافته است. حدود بیست قرن قبل از میلاد مسیح مصریان قدیم از آن استفاده می کرده اند.

خیار از آن دسته میوه های بهشتی است که پیامبر گرامی اسلام به آن علاقه ی فراوان داشته اند و خوردن آن را با کمی نمک توصیه می فرمودند.

خیار گیاهی است علفی و یکساله دارای ساقه ی خزنده و پوشیده از خارهای نازک و خشن است . برگ های آن بزرگ و دارای زاویه و دندانه دار است. گل های آن زرد رنگ که به دو صورت نر و ماده روی یک پایه قرار دارند. میوه آن سبز رنگ و بسته به نوع و نژادهای مختلف ممکن است کوچک یا بزرگ باشد.

در کتاب های علمی قدیمی اسم عربی خیار، قثه است و کسانی که قثا را خیار ترجمه می نمایند، سخت در اشتباه می باشند، زیرا قثا خیار چنبر است که در گذشته به آن «خیارزه» می گفتند. خیار چنبر در قدیم نام میوه دیگری بوده که در حال حاضر عطاران و دارو فروشان آن را فلوس می نامند و از مسهل های بسیار مفید و مشهور است و درخت آن به بزرگی درخت گردو است که در هندوستان می روید.

خوردن، بوبیدن و مالیدن خیار بر پیشانی جهت رفع سردرد مفید است. قطره قطره ریختن آب خیار در بینی و بوییدن آن جهت رفع گرفتگی، بی حوصلگی و 

کم خوابی مفید است. آشامیدن آب خیار جهت رفع اکثر تب های شدید، تسکین حرارت صفرا و خون، التهاب معده، رفع تشنگی، پاک کردن کبد، زیاد شدن ادرار، دفع سنگ کلیه و مثانه و بهبود یرقان سودمند است.

 جوشانده پوست خیار، درمان خوبی برای یرقان است.

یک لیوان آب خیار با نیم سیر نبات، مسهل خوب و گوارایی است و صفرا و سودا را از معده به خوبی خارج می نماید که برای این کار آب خیار رسیده که کمی ترش مزه می باشد، بهتر است. اگر مقداری میخک را در آب خیار خیسانده و پس از 24 ساعت آن را صاف کرده و با 

عسل نوش جان نمایید، رنگ رخسارتان باز می شود؛ در حقیقت به کبد شما جلا می دهد و روح را شاداب می نماید.

اگر مبتلا به مرض قند هستید تا می توانید از خیار و تخم خیار استفاده کنید.

خیار از نظر طب قدیم ایران سرد است و خنک کننده بدن می باشد و به هضم غذا کمک می کند.

سایر خواص درمانی خیار شامل موارد زیر است :

1) حل کننده اورات و اسید اوریک است، بنابراین بیماری نقرس را درمان می کند.

2) ادرار آور است و برای رفع 

سوزش ادرار مفید است.

3) خون را تصفیه می کند.

4) خیار برای درمان مبتلایان به سوزش و بند آمدن ادرار مفید است.

5) عصاره برگ های له شده خیار ایجاد تهوع می کند، بنابراین در مسمومیت ها و اختلالات دستگاه گوارش مصرف می شود.

6) خیار عطش را تسکین می دهد.

7) خیار ملین است.

 خیار کبد را جلا می دهد و صفرا را از معده به خوبی خارج می کند.

8) اگر خیار را حلقه حلقه کرده و روی پوست صورت بگذارید، 

چین و چروک های صورت را از بین می برد و صورت را جوان می کند.

9) اگر پوست شما چرب است خیار را با آب مقطر بپزید و با این آب صورت خود را شست و شو دهید.

10) اگر می خواهید همیشه لطافت پوست خود را حفظ کنید، همه روزه از لوسیون زیر استفاده کنید:

یک خیار معمولی را با دو لیون آب بجوشانید تا حجم آن یک لیوان شود. سپس آن را صاف کنید و بگذارید سرد شود. بعد 50 گرم 

بادام خام و پوست کنده را آسیاب کرده و با این آب مخلوط کنید. آن را به هم بزنید و با پارچه صاف کنید. به محلول صاف شده 250 گرم الکل سفید و یک گرم اسانس گل سرخ اضافه کنید و کاملا هم بزنید. هر روز از این لوسیون طبیعی به صورت خود بزنید تا پوست شما همیشه جوان بماند.

11) برای درمان اگزما، ترکیدن پوست و رفع خارش آن مفید است.

12) جوشانده پوست خیار برای 

یرقان داروی بسیار خوبی است و برای این کار بهتر است سه روز متوالی آن را نوش جان نمایید.

 همیشه باید خیار را قبل از غذا خورد که به هضم غذا کمک کند.

مضرات :

اشخاصی که 

ناراحتی معده دارند، نباید در مصرف خیار زیاده روی کنند زیرا ممکن است باعث اختلال در دستگاه گوارش گردد.

خیار نفاخ است، چون سریعا در معده فاسد می شود. برای رفع نفخ و دل درد ناشی از خوردن خیار می توانید مقداری عرق نعنا یا کمی آبجوش و نبات بخورید.

همیشه باید خیار را قبل از غذا خورد که به هضم غذا کمک کند. کسانی که نمی توانند خیار را خوب هضم کنند، باید آن را با نمک بخورند.

خواص درمانی و غذایی گوجه ‌فرنگى

گوجه ‌فرنگى ابتدا به ‌عنوان گیاه زینتى در باغچه ‌ها مورد استفاده قرار گرفت و به نام سیب طلایى یا سیب عشق معروف شد. مصرف گوجه ‌فرنگى به‌ عنوان نوعى سبزى از قرن نوزدهم میلادى به بعد شروع شد و بعد از جنگ جهانى اول به ‌تدریج بر مصرف آن اضافه شد، ‌طورى که امروزه به صورت خام و پخته یا به ‌صورت سس و رب موارد استعمال زیادى دارد.

ترکیبات شیمیایی

بررسی ترکیبات و مواد موجود در گوجه فرنگی نشان می دهد که درمیوه ی گوجه فرنگی رسیده، گلوکز، فروکتوز، ساکاروز و تقریبا تمام آمینواسیدهای اصلی به استثنای ترپتوفان وجود دارد.

اسید آلی اصلی و عمده ی موجود در گوجه فرنگی، اسید سیتریک است. اسیدیته ی میوه به تدریج از مرحله ی سبزی به طرف قرمز شدن افزایش می یابد و حداکثر آن، موقعی است که قرمز شدن و رنگ عوض کردن آن آغاز می گردد و پس از آن رو به کاهش می گذارد. ماده ی رنگی اصلی و عمده ی گوجه فرنگی کاروتنوئید، بتاکاروتن  و لیکوپن می باشد. حداکثر مقدار کاروتنوئیدها در حالتی است که گوجه فرنگی در زیر تابش مستقیم نور رشد می کند.

خواص و کاربرد :

میوه ی نارس گوجه فرنگی سمی است و باید از خوردن آن پرهیز کرد. به علاوه خوردن برگ آن که به عنوان دارو در مواردی تجویزمی شود، باید در حد اعتدال و به مقدار مجاز و محدود، در حدی که پزشک تعیین کرده مصرف شود، زیرا برگ آن هم سمی است.

- در چین از جوشانده ی ریشه، شاخه ها و برگ های مسن گوجه فرنگی برای رفع دندان درد  استفاده می کنند و خود گیاه نیز خاصیت حشره کش دارد .

ماده‌ای سمّی به نام سولانین در گوجه‌فرنگی سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسمومیت می‌شود و دل پیچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم ایجاد را می‌ کند

- در هند و چین از میوه ی گوجه فرنگی به عنوان ملین استفاده می شود و برای تقویت مسلولین(مبتلایان به بیماری سل )، تب های حصبه ای، رفع ورم ملتحمه ی چشم، آماس گوش(اوتیت)  و دفع سنگ کلیه  تجویز می شود.

- در اندونزی از گرد برگ های خشک کوبیده ی گوجه فرنگی، برای رفع آفتاب سوختگی پوست  و صورت استفاده می شود. از پاشیدن آب دم کرده ی برگ گوجه فرنگی، برای دفع آفت کلم  به نام کاترپیلار نتیجه خوبی گرفته شده است.

- مصرف گوجه ‌فرنگی برای مبتلایان به درد مفاصل  تجویز شده است و برای مبتلایان به نقرس  و روماتیسم  مفید است.

- گوجه ‌فرنگی، خنک و اشتها ‌آور است و آب آن برای رشد و نمو بهتر طفل موثر می ‌باشد.

- گوجه فرنگی به علّت دارا بودن ویتامین‌های A  ، B، C، K  و مواد معدنی مانند کلسیم ، فسفر  و آهن در تأمین انرژی و تقویت بدن نقش موثری ایفاء می ‌کند.

گوجه ‌فرنگی یکی از مهم ترین منابع ویتامین A می ‌باشد. لذا در تقویت بینایی،  تقویت و سلامتی پوست و مخاط‌ ها (دهان و بینی) رشد و نمو استخوان‌ها ضروری است.

- گوجه ‌فرنگی سرشار از ویتامین‌های B1  و B2  می ‌باشد؛ از این جهت در تسکین دردهای عصبی، رفع بی ‌اشتهایی، و درمان یبوست ، نقصان ترشح شیر مادر و تورم‌ دهان تجویز می ‌شود.

- گوجه ‌فرنگی، بدن را در برابر امراض و بیماری‌های عفونی  حفظ می‌ کند.

- مصرف گوجه ‌فرنگی نیرو و نشاط می ‌بخشد و پوست و دانه‌های آن به هضم غذا کمک می ‌کند و روده‌ها را پاک می ‌نماید.

- آب گوجه ‌فرنگی ادرار‌آور مفیدی است.

- برای تمیز کردن خون باید از آب گوجه فرنگی و کرفس به نسبت مساوی و به مقدار 3 فنجان در روز، قبل از غذا و به مدت 3 هفته استفاده کرد.

- گوجه ‌فرنگی هضم مواد نشاسته‌ای را آسان می ‌کند و به همین جهت از آن سس درست کرده و با حبوبات  پخته مصرف می ‌کنند.

- مصرف گوجه ‌فرنگی برای اشخاصی که مبتلا به سنگ کلیه و مثانه و کبد  هستند، تجویز شده است.

- گوجه ‌فرنگی بعد از لیموترش  بیش از سایر میوه‌ها ویتامین C  دارد و مقدار زیادی فسفر، آهن، سیلیس و کلسیم دارد.

- گوجه فرنگی گرچه دارای اسید سیتریک است، اما بدن را قلیایی می‌‌کند.

- بوی برگ ‌های گوجه ‌فرنگی، زنبورهای خرمایی را ناراحت می‌ کند، لذا می ‌توان بوته‌ ی گوجه ‌فرنگی را در باغ‌ها و بوستان‌ها کاشت تا از گزند زنبورها در امان باشند.

- اگر در محل مورچه ‌ها چند عدد برگ گوجه ‌فرنگی بگذارید، بوی این گیاه مورچه ‌ها را فراری می ‌دهد.

- برای تمیز کردن لکه ی جوهر بر روی لباس، یک تکه پنبه را در آب گوجه فرنگی فرو برده و روی لکه ی جوهر بمالید. سپس آن را بشویید.

- اگر پوست شما کک و مک  دارد، هر روز آن را با آب گوجه فرنگی تمیز کنید. کم کم کک و مک ‌ها را از بین می ‌برد.

- برای جلوگیری از مزاحمت حشرات می ‌توانید برگ ‌های گوجه ‌فرنگی را به بند بکشید و آن ‌را در اطاق خود بیاویزید، با این کار حشرات فرار می ‌کنند.

- سالاد کاهو و گوجه ‌فرنگی درمان کننده ی امراض عصبی هستند.

خوردن گوجه ‌فرنگی، برای بعضی بیمارانی که دچار حساسیت یا آلرژی (خارش بدن،قرمز شدن پوست، آسم، کهیر و...) هستند، ضرر دارد.


تذکرات:

1- گوجه ‌فرنگی نارس و کال هضمش سنگین است، لذا خوردن آن باعث دل درد می ‌شود.

2- سرخ کردن زیاد  گوجه فرنگی در روغن باعث سنگینی هضم آن می ‌شود و روی آتش کباب کردن آن مناسب است.

3- ماده‌ای سمّی به نام سولانین در گوجه‌فرنگی سبز و نارس وجود دارد که خوردن آن موجب مسمومیت می‌شود و دل پیچه، اسهال و باز شدن مردمک چشم ایجاد را می‌ کند.

4- خوردن گوجه ‌فرنگی، برای بعضی بیمارانی که دچار حساسیت یا آلرژی  (خارش بدن،قرمز شدن پوست، آسم ، کهیر و...) هستند، ضرر دارد.

برای دریافت لیکوپن گوجه فرنگی پخته بخورید

مطالعات زیادی نشان داده است که افراد با خوردن مقادیر زیادی گوجه فرنگی، کمتر به حملات قلبی و سرطان هایی مثل سرطان پروستات، سینه، ریه، معده، لوزالمعده، روده ، دهان و گردن مبتلا می شوند. البته این گفته به این معنا نیست که شما در هر وعده غذایتان گوجه فرنگی بخورید.

گاهی اوقات پختن مواد غذایی باعث کاهش ویتامین ها یا سایر مواد مغذی موجود در آنها می شود ولی در مورد گوجه فرنگی این مطلب صدق نمی کند و گوجه فرنگی پخته بهتر از گوجه فرنگی خام است.

بسیاری از رنگدانه های گیاهی* مفید موجود در میوه ها وسبزی ها، (آنتی اکسیدان ها) می باشند که بدن ما برای ترمیم سلولهای تخریب شده توسط رادیکالهای آزاد، به این مواد نیاز دارد.

لیکوپن** موجود در گوجه فرنگی، یک آنتی کسیدان قوی می باشد که خطر ابتلاء به سرطان را کاهش می دهد. همچنین از تبدیلLDL- کلسترول مضر در بدن بهLDL اکسیده ( که در سرخرگ ها پلاکت ایجاد می کند ) ، جلوگیری کرده و بدینوسیله از حملات قلبی پیشگیری می کند.

خواص آنتی اکسیدانی لیکوپن از آفتاب سوختگی نیز جلوگیری می کند.

اگر شما گوجه فرنگی را به صورت خام مصرف کنید، قسمت اعظم لیکوپن آن، به دلیل هضم نشدن ، از بدن دفع می شود. عمل پختن ، دیواره سلولی گوجه فرنگی را شکسته و باعث می شود لیکوپن در دسترس بدن قرار گیرد و بیشتر جذب شود. بهترین منابع آن شامل: سس گوجه فرنگی، رب گوجه فرنگی و گوجه فرنگی کنسرو شده می باشد.

لیکوپن در سایر سبزیجات و میوه های رنگ روشن مثل هندوانه و گریپ فروت سرخ نیز وجود دارد. شاید شما از خوردن گوجه فرنگی خام لذت بیشتری ببرید. البته گوجه فرنگی خام نیز منبع خوبی ازویتامین هایAوB، فیبر و املاح است و کالری کم و مزه خوبی دارد.

اما شما نباید همیشه فقط یک نوع میوه یا سبزی بخورید. توصیه می شود انواع مختلفی از میوه ها و سبزی ها را بخورید که منابع خوبی از ویتامین ها و املاح هستند و جهت تنظیم اعمال بدن ، مفید و ضروری می باشند

آبياري گلدانها در هنگام مسافرت مسئله ايست كه براي همه خانواده ها پيش مي آيد مخصوصا در اين ايام كه كه بازار مسافرت بسيار داغ است. چنانچه مسافرت شما كمتر از يك هفته است مي توانيد گلدان مورد نظر را در ظرف پلاستيكي بزرگتري قرار داده و فاصله بين دو ظرف رابا اسفنج خيس پر كنيد،در اين حالت اسفنج مي تواند مقدار آب يك هفته گياه را به آن برساند.ضمنا گلدان را در محل نيمه سايه قرار دهيد تا از تبخير شدن آب و تشنگي بيشتر گياه جلوگيري كنيد. حال اگر مسافرت شما بيشتر از يك هفته طول ميكشد ظرف پلاستيكي در داري را انتخاب كرده و گلدان را روي آن قرار مي دهيد،البته قبل از اينكار ظرف دردار را پر از آب كرده و يك سوراخ بالاي آن ايجاد ميكنيم،حال يك فتيله پنبه اي بلند انتخاب نموده و يك سر آن را درون ظرف پلاستيكي به آب انداخته و سر ديگر آن را در سوراخ ته گلدان فرو ميكنيم،به اينصورت آب به سمت ريشه هاي گياه هدايت ميشود. روش بعدي براي آندسته از افراديست كه حوصله زيادي ندارند و تعداد گلدانهايشان نيز بيشمار است،در اينصورت تمامي گلدانها را در كنار هم و در محل نيم سايه قرارميدهيم،يك سطل آب در ارتفاعي بالاتر از ارتفاع گلدانها قرار داده و به اندازه گلدانهاي موجود فتيله پنبه اي از داخل ظرف آب به داخل گلدانها هدايت مي كنيم.فقط مطمئن باشيد كه آب به خوبي به داخل گلدان هدايت مي شود.

با اميد سفري خوش

به سفارش يكي از دوستان(هرمز مميزي)اين مبحث را به چگونگي نگهداري و يا پرورش گياه اوركيده مي پردازيم.

1-گلدان اوركيده را در هر جائي نمي توان قرار داد،آنرا در ظرفي كه محتوي ماسه ميباشد قرار مي دهند.

2-سعي شود گلدان را در نزديكي رادياتور و اصولا جائي كه كوران هوا وجود نداشته باشد قرار دهيد.

3-از اشعه مستقيم آفتاب دور كرده و در ماههاي زمستان ،نزديك به پنجره رو به جنوب و از ارديبهشت تا مرداد با پرده نيم شفاف برايش سايه بان درست كنيم.

4-هر از چند مدت گلدان را بچرخانيد.

5-احتياج به هواي خنك دارد و هواي گرم يا دم كرده را در تابستان تحمل نمي كند ،هواي اطاق بايد بوسيله تهويه مطبوع در گردش باشد.

6-حداقل حرارت در زمستان 8 درجه وحرارت مناسب در تابستان 12 درجه مي باشد.

7-اوركيده احتياج به آب گرم و سبك دارد و خاك ته گلدان هميشه بايد مرطوب و خنك باشد.

بطور معمول هر دو روز يكبار به آن آب مي دهند،در آخر فصل پس از خاتمه گلها،يك آب كامل داده و مدت يك هفته به آن استراحت مي دهند.سپس يك آب ديگر به آن داده و مجدادا يك هفته آن را به حال خود مي گذارند و از آن به بعد در سراسر زمستان فقط هفته اي يكبار به آن آب مي دهند.

 در مورد تكثير آنها هم بايد بگويم در هنگام تعويض گلدان بوته را به چند قسمت تقسيم نموده،بطوريكه هر قسمت،داراي سه جوانه باشد و هر قسمت را جداگانه در يك گلدان مي كارند. 

Apr 06

اين گياه در درجه حرارت معمولي اطاق كه كمي متمايل به خنكي باشد رشد خوبي خواهد داشت.بهتر است گياه بگونيا را در گلدانهاي پلاستيكي قرار دهيم تا رطوبت بيشتر را در خود نگه دارند (در مورد گلدانهاي پلاستيكي بايد دقت داشت كه آبياري بيپ از حد باعث پوسيدگي ريشه خواهد شد)تكپير ايك گياه نيز اغلب از طريق قلمه ميباشد.

درگذشت یکی از سنگرداران تعلیم و تربیت
با كمال تاسف با خبر شديم همكار عزيزمان علیرضا ناصری زاده مدیر مرکز پیش دانشگاهی ابن سینا شهرستان خمین بر اثر سانحه تصادف به سوی معبود پرگشودند، فقدان اين همكار گرامي را به خانواده محترمش و همچنين به جامعه فرهنگیان تسلیت گفته و از خداوند متعال براي آن مرحوم، مغفرت و آرامش ابدي خواستاریم.


پیام تسلیت رییس سازمان آموزش و پرورش استان مرکزی بمناسبت درگذشت همکار عزیزمان علیرضا ناصری زاده

 

خانواده محترم ناصری زاده

 در ایام گرامیداشت سالروز شهادت اندیشمند بزرگ استاد شهید مرتضی مطهری و هفته بزرگداشت مقام معلم، جامعه بزرگ فرهنگیان با کمال تاسف و تاثر همکاری دلسوز، معلمی بزرگ و مدیری توانمند را از دست داد که بدون شک فقدان این فرهنگی فرزانه برای آموزش و پرورش استان مرکزی جبران ناپذیراست،اینجانب این مصیبت بزرگ را به همه ی همکاران به ویژه فرهنگیان محترم شهرستان خمین و خانواده مرحوم ناصری زاده تسلیت عرض نموده و از خداوند بزرگ برای آن مرحوم علو درجات و برای خانواده های داغدیده اجروصبر جمیل مسالت می نمایم.

 

                         حاج کریم رییس سازمان آموزش و پرورش استان مرکزی

 

پيام رئيس سازمان آموزش وپرورش استان مركزي به مناسبت هفته بزرگداشت مقام معلم ‏ تاریخ اطلاعیه :  09/02/87

سپاس خداي را ، كه صفت هاي او هميشگي است و حالي از او را برحالي پيشي نيست، تا در آغاز باشد پيش از بودن ‏درپايان، و آشكار باشد پيش از بودن در نهان، هرچه را واحد نامند اندك و تنهاست، جز او كه يگانه است و بر همه ‏فرمانرواست. هر عزيزي جز او خوار است و هر  نيرومندي جز او ناتوان و بــي مقدار، هــر مـــالكي جز او بنده است ‏و هر عالمي دانش آموزنده، هر توانايي گاه بود كه ناتوان است جز او، كه توانا در هرحال و زمان است. ‏
‏                     خطبه 65 حضرت امام علي (ع) درنهج البلاغه ‏

همكاران عزيز

   معلمان فرهيخته استان مركزي

 

    معلم از ديدگاه مكتب الهي اسلام بالاترين مقام راپس از انبياء و اولياي الهي دارد. شخصيت والاي اوست كه  ملكات و صفات انساني را درنهاد فطري دانش آموزان بارور مي سازد، او مشعلدار طريق هدايت در سنگر مقدس تعليم و تربيت است رسالتش بسيار خطير است زيرا شغل او، شغل انبياست.

از اين روست كه رهبر فرزانه انقلاب حضرت آيت اله خامنه اي دام ظله، قشر معلمين را از عزيزترين، زحمت كش ترين، موثرترين و مفيدترين اقشارجامعه مي دانند و مي فرمايند: معلمين نسل آينده ما را مي سازند و چراغ اين مملكت هستند.

اكنون كه در آستانه ي سالروز شهادت استاد و معلم شهيد مرتضي مطهري كه به واقع چهره اي تابناك و سيره اي روشن از يك معلم واقعي داشت و همچنين هفته بزرگداشت مقام معلم قرار گرفته ايم اينجانب ضمن گراميداشت ياد وخاطره علامه شهيد مرتضي مطهري و تبريك و تهنيت به مناسبت 12 ارديبهشت روزمعلم، وظيفه ي خــود مي دانم به عنوان شاگردي كوچك از جامعه ي بزرگ فرهنگيان زحمات وخدمات ارزشمند شما معلمان عزيز و بزرگوار استان را ارج نهاده و با كمال افتخار اعلام مي نمايم ارتقاء كمي و كيفي آموزش و پرورش استان مركزي در دولت كريمه نهم مرهون تلاش هاي صادقانه شما سنگرداران ارزنده تعليم و تربيت بوده است كه بدون ترديد حاصل اين تلاش ها در سال نوآوري و شكوفايي نيز، آينده اي روشن و پر اميد را براي كشور اسلامي ايران به دنبال خواهد شد.

از خداوند سبحان در اين ايام معنوي و نوراني براي فرد، فرد شما همــــكاران محترم سعادت، سلامـــت، موفقيت و سربلندي مسالت مي نمايم

  

                                           احمد علي حاج كريم

                            رئيس سازمان آموزش وپرورش استان مركزي

اشنایی با تلقیح مصنوعی درگاوهای شیری

آشنايي با تلقيح مصنوعي درگاوهاي شيري

سازمان جهاد كشاورزي استان قم مديريت ترويج ومشاركت مردمي

نويسنده: مهندس داوود خليلي

مقدمه:

امروزه روز، دوراني كه دامداران به انتظار و لطف طبيعت زاد و ولد دامهاي خود را تسليم سرنوشت مي كردند سپري شده است علم و دانش به كمك بشر آمده وبا ارائه طريق ساده ميزان زاد و ولد را دردامها به مقدار زيادي بالا برده است براي موفقيت دركار دامداري همراه شدن با پيشرفتهاي علمي ضروري به نظر مي رسد متخصصان علوم دامپروري عقيده دارند تلقيح مصنوعي يكي از پيشرفتهايي است كه درعصر حاضر مي تواند كمك زيادي به دامداران نمايد استفاده از گاوهاي ممتاز براي افزايش انتقال توان توليد،‌كنترل امراض ومهمتر از همه اصلاح تعداد بيشماري دام همگي مديون تلقيح مصنوعي است.اصلاح نژاد وافزايش بهره وري توليد دام بهترين راه مقابله با خطر گرسنگي و كمبود مواد غذايي است و كار درخصوص افزايش توليد و پرورش گاوهاي پرتوليد دراكثر كشورهاي پيشرفته دنيا شروع شده است ودرحال حاضر شاهد گاوهاي پرتوليد دردنيا هستيم. دراين نشريه سعي شده است درخصوص چگونگي انجام تلقيح مصنوعي،‌زمان مناسب آن و محاسن تلقيح مطالبي بيان گردد

تلقيح مصنوعي چيست؟

باردار كردن گاو ماده بدون عمل جفت گيري بين دام نر و ماده را تلقيح مصنوعي گويند.براي اين منظور با وسائلي خاص اسپرم گاو نر را دررحم گاو ماده قرار داده و همين امر باعث باروري گاو ماده مي شود.

فوايد تلقيح مصنوعي

تلقيح مصنوعي داراي محاسن وفوايد زيادي است ازجمله

1- جلوگيري از هزينه نگهداري گاو نر به خصوص درگاوداريهاي كوچك زيرا ازلحاظ اقتصادي درتلقيح مصنوعي احتياج به تهيه ونگهداري گاو نر نيست واز طرفي هزينه نگهداري آن ا زقبيل تغذيه، تاسيسات،‌دستمزد كارگر،‌ دارو وسائل دامپزشكي وغيره را دامپرور متحمل نمي شود و تنها با خريد اسپرم منجمد با قيمت ناچيز اين كار صورت مي گيرد.

2- چون درتلقيح مصنوعي مي توان مدت زيادي اسپرم را به صورت منجمد نگهداري كرد(حداكثر 20 سال)بنابراين حتي پس از مرگ گاو نر نيز مي توان از اسپرم آن كه داراي صفات برتر است استفاده كرد.

3- چون اسپرم هاي گرفته شده از گاو نر به راحتي قابل جابه جايي است پس مي توان اسپرم گاوهاي نري كه داراي صفات ژنتيكي خوب هستند از مسافتهاي دور دست خريداري كرد ومورد استفاده قرار داد

4 - درصد باروري (آبستني)دام ماده درتلقيح مصنوعي بيشتر از تلقيح طبيعي است زيرا قراردادن اسپرم درداخل رحم(پشت سرويكس) كمك زيادي به رسيدن اسپرم به تخمك مي كند وهمين امر سبب افزايش درصد باروري دام ماده مي شود

5- درروش تلقيح مصنوعي مي توان با استفاده ا زاسپرم يك دام نر تعداد زيادي دام ماده را بارور كرد به طور مثال مي توان با رقيق كردن و نگهداري صحيح اسپرم گاو نر درسال تعداد 40000 الي 60000 ماده گاو را آبستن كرد

6- افزايش طول عمر بهره دهي گاو نر درمراكز تلقيح مصنوعي به راحتي امكان پذير است. چون با استفاده از يك رژيم صحيح براي اسپرم گيري مي توان از ضعيف شدن قدرت جنسي كه اثر منفي برروي كيفيت اسپرم ورفتار جنسي دارد جلوگيري كرد

7- درتلقيح مصنوعي چون تمام اعمال تلقيح توسط دست انسان صورت مي گيرد به راحتي مي توان از انتشار بيماري ا زدام نر به ماده جلوگيري كرد

8- با استفاده از تلقيح مصنوعي مي توان دامهايي كه قادر به جفت گيري طبيعي نيستند ويا مبتلا به بيماريهاي واگير دستگاه تناسلي هستند باردار كرد.

9- مدت زمان تلقيح درتلقيح مصنوعي خيلي كوتاهتر و مطمئن تر از تلقيح طبيعي است.

نقش تلقيح مصنوعي درجلوگيري از گسترش امراض قابل انتقال به وسيله جفت گيري:

يكي ا زمهمترين دلايل استفاده ا زتلقيح مصنوعي دراكثر كشورها جلوگيري ا زيك سري بيماريهاي عفوني وانگلي است كه ا زطريق جفت گيري سرايت مي كند مانند تريكومونوز، ويبريوز تناسلي، بروسلوز يا تب مالت و...اهميت ديگر تلقيح مصنوعي براي مزارع دامپروري قرنطينه است كه جا به جا كردن دامها براي جلوگيري ا زسرايت بعضي بيماريها به ديگر حيوانات ممنوع است همچنين درتلقيح مصنوعي به خاطر كنترل اجباري اسپرم درهر اسپرم گيري مي توان با ارزيابي كمي و كيفي اسپرم به وجود حيوانات نري كه ارزش توليد مثلي پايين دارند پي برد و درنتيجه بسته به علل آن براي كوتاه مدت يا دايم آنها را از فعاليتهاي توليد مثل خارج كرد لازم به ذكر است دراثر تلقيح دام ماده مي توان به انواع بيماريها و تومورها كه درداخل دستگاه تناسلي حيوان ماده است پي برده و در اسرع وقت درصدد درمان آن برآمد. خسارات ناشي ا زتلقيح مصنوعي به علت استفاده غير اصولي آن دراكثر موارد با استفاده ا زتلقيح مصنوعي نتايج نادرستي درروند اصلاحي وهمچنين درصد باروري حيوانات به دست مي آيد

برخي از عواملي كه باعث ايجاد خسارت درتلقيح مصنوعي مي شود عبارتند ا ز

1- استفاده ازدامهاي نري كه ارزش دامپروري نداشته و فعاليت يا اثر معكوس برروي اصلاح نژاد دام دارند درنتيجه لازم است فقط ا زحيوانات نري كه اصل آنها كاملاً شناخته وبر مبناي تستهاي انجام شده بر روي آنها،‌ارزيابي شده اند استفاده كرد زيرا درتلقيح مصنوعي ازاسپرم يك گاو نر تعداد زيادي گاو ماده آبستن مي شود ودرنتيجه مقدار زيادي گوساله بوجود مي آيد درصورتي كه حيوان داراي خصوصيت ارثي قابل انتقال نامناسبي باشد،‌اثرات آن درنسل هاي آينده كاملاً‌مشخص خواهد شد

2 - وجود بعضي دامهاي نربا امراض قابل انتقال درمراكز تلقيح باعث انتقال سريع بيماري دريك سطح وسيع خواهد شد

3- گسترش وانتشار بعضي بيماريهاي ارثي مانند هپيوبلازي (دستگاه تناسلي)، كريپتوكيدي وغيره

4- تلقيح حيوانات ماده با اسپرمهاي ضعيف

5- عدم شناخت تكنيك استفاده ا زاسپرم و تلقيح آن دردستگاه تناسلي

6- تلقيح حيوان ماده درقبل ا ززمان مناسب،‌كه درنتيجه تخمك قابل باروري نيست تمام اين عوارض و معايب با استفاده ا زتكنيكهاي خاص ارزيابي حيوان نر و تعيين سلامتي جسمي حيوان و نيز ارزيابي كيفيت توليد مثل آنها و بالاخره استفاده از افراد متخصص براي انجام عمل تلقيح از بين مي رود.

مناسب ترين زمان تلقيح مصنوعي

همان طور كه مي دانيد وقبلاً‌ نيز توضيح داده شد، تلقيح مصنوعي روش نويني دردامپروري است كه با انجام اين روش دامداران مي توانند به سادگي نژاد دامهاي خود را اصلاح كنند،‌بدون شك تلقيح مصنوعي موفق ترين و پرسودترين تكنيكي است كه درتوليد مثل دام نتيجه شده است.ولي نكته اي كه لازم است براي انجام مطلوب تلقيح مصنوعي به آن توجه شود دانستن زمان فحلي و توجه به علايم آن درگاو ماده است.

فحلي چيست؟

دردستگاه تناسلي اكثر دامهاي پستاندار به تناوب فعل وانفعالاتي صورت مي گيرد كه مهمترين وبرجسته ترين آن فحلي استفحلي به مرحله اي اطلاق مي گردد كه دام ماده نسبت به جنس نر ميل جنسي پيدا كرده وبراي جفت گيري آمادگي كامل دارد درتمام طول دوران فحلي قسمتهاي محتلف اندام تناسلي دچار تغييراتي مي گردد كه نتيجه مستقيم عواملي به نام هورمون است اين هورمونها ضمن تاثير بر روي سلولهاي تخمدان سبب بروز حالت فحلي مي گردند. با اينكه گوساله هاي ماده دربدو تولد داراي دستگاه تناسلي نسبتاً‌كاملي هستند اما دستگاه تناسلي آنها تا چندين ماه فعاليت اساسي ندارد وبه موازات رشد و تكامل بتدريج درسن نه ماهگي فعاليت جنسي خود را شروع مي نمايند بروز تظاهرات بلوغ جنسي برحسب نژاد وضع تغذيه و عوامل ديگر درفواصل متناوب درتمام دوران زندگي ماده گاو ادامه خواهد داشت.درايامي كه زمان فحلي ماده گاو نزديك مي گردد مخاط فرج قرمز رنگ ، متورم و مرطوب شده و سپس ترشحات سفيد رنگ و شفافي ازآن خارج مي شود ودراين ترشحات ممكن است رگه هاي خون وجود داشته باشد كه به علت پارگي بعضي ا زمويرگها به هنگام بروز فحلي است ترشحات مذكور بتدريج شفافيت خود را از دست داده كدر،‌چسبنده وزرد رنگ مي شود.گاهي اوقات بويژه درزمستان ا زپشت گاوهاي فحل بخار بلند مي شود اين بخار به علت افزايش دماي بدن گاو،‌به دنبال زياد شدن فعاليت ويا به دليل تغييرات فيزيولوژيكي دوران فحلي است.گاهي نيز تغييراتي دررفتارهاي عادي گاو پيش مي آيد مثلاً‌ گاوي كه هميشه پيش از همه وارد شير دوشي مي شده درزمان فحلي ممكن است آخرين گاوي باشد كه به شيردوشي
مي آيد وبرعكس
درمراتع گاو فحل ويك يا چند گاو ديگر كه پيرامون آن پرسه مي زنند ممكن است از چرا كردن خودداري كنند.ماده گاوها معمولاً‌ هر 19 الي 21 روز يكبار فحل مي گردند وچنانچه در موقع مناسب فحل،‌ ماده گاو،‌تلقيح و آبستن گردد ديگر اين حالت درآن تجديد نمي گردد مگر دربعضي ا ز گاوهاي ماده ايي كه به طور استثناء دردوران آبستني هم حالت فحل درآنها ديده مي شود.

علايم فحلي

گاو ماده براي جلب توجه گاو نر علايمي ازخود نشان مي دهد كه مشاهده اين علايم زمان فحلي ماده گاو ومراحل مختلف آن را نشان مي دهد.

الف) مرحله شروع فحلي

شروع فحلي 6 الي 10 ساعت قبل از فحلي حقيقي است وداراي علايمي به شرح ذيل مي باشد

1- گاوها يكديگر را مي بويند

2- سوار يكديگر مي شوند

3- فرج مرطوب ، قرمز وكمي متورم مي شود

4- اجازه پرش به ديگر گاوها را برروي خود نمي دهند به محض مشاهده علايم مرحله شروع فحلي به هيچ وجه نبايد مبادرت به تلقيح مصنوعي ماده گاو نمود

ب) مرحله فحلي حقيقياين مرحله از لحاظ انجام عمليات تلقيح مصنوعي ا زاهميت زيادي برخوردار است مدت زمان فحلي حدود 18 ساعت طول مي كشد فحلي حقيقي هم مانند مرحله شروع فحلي علايمي به قرار زير دارد كه بايد اين علايم دقيقاً مورد توجه قرار گيرد.

1- به گاوهاي ديگر سواري مي دهند

2- سروصدا راه مي اندازند

3- ناراحت و متوحش هستند

4- تمايل دارند سوار ديگر گاوها شوند

5- ازداخل مهبل مايعي صاف ترشح مي شود

6- خوراك ومقدار شيرشان كاهش مي يابدلازم به تذكر است گاو فحل هنگامي كه دربهار بند آزاد است آرام ايستاده وماده گاوهاي ديگر بر روي آن مي پرند اگر درموقع پريدن ماده گاو زيرين فرار نكرد فحل است بهترين زمان تلقيح 6 الي 12 ساعت بعد از شروع فحلي حقيقي است

مناسب ترين زمان تلقيح

براي اينكه ماده گاو آبستن شود بايد تخم ماده با اسپرم تلاقي نمايد معمولاً جدا شدن تخم از تخمدان درماده گاو به طور متوسط درحدود 12 ساعت بعد ا زشروع فحلي حقيقي انجام مي گيرد وچون تخم ماده پس از جدا شدن ازتخمدان طول عمر كوتاهي درحدود 4 الي 5 ساعت دارد لذا بايد تلقيح را موقعي انجام داد كه نطفه قبل از مردن تخم ماده با آن برخورد نمايد با درنظر گرفتن عمر نطفه نر اگر به محض ديدن علايم شروع فحلي به تلقيح مصنوعي اقدام كرد چون درموقع لقاح نطفه نر از بين رفته است نخواهد توانست تخم ماده را بارور كند ويا اگر ماده گاو را دراواخر مرحله فحلي حقيقي تلقيح نمايند چون تخم ماده از بين رفته است نطفه نر نخواهد توانست با تخم ماده تلاقي نمايد بنابراين به تجربه ثابت شده است چنانچه ماده گاوهاي فحل را 6 الي 12 ساعت بعد ازشروع علايم فحلي حقيقي تلقيح نمايند اميد بارور شدن نطفه بيشتر خواهد بود.

جدول زير بهترين راهنما براي تعيين مناسب ساعت تلقيح مي باشد
آخرين فرصت براي تلقيح بهترين موقع براي تلقيح زماني كه اولين علايم فحلي مشاهده مي شود
قبل از ساعت 10 صبح فردا بعد از ظهر همان روز صبح زود
قبل از ساعت 3 بعدازظهر فردا عصر همان روزيا فردا صبح قبل از ظهر بين 9 صبح الي 12
قبل از ساعت 6 عصر قردا قبل ازظهر فردا بعد از ظهر يا عصر

رعايت نكات ذيل سبب انجام موفقيت آميز تلقيح مصنوعي خواهد شد

1- كليه آمار واطلاعات مربوط به تاريخ هاي وضع حمل فحلي و تلقيح را به طور مرتب يادداشت ونگهداري كنيد اين آمار مي تواند كمك زيادي به مامورين فني درتشخيص مواقع فحلي ويا شناسايي امراض و... نمايد.

2- همیشه اولین تلقیح را درماده گاو 60 روز پس از زایش انجام دهید زیرا جدار رحم کاملاً التیام یافته و حاضر به آبستنی بعدی می باشد اگر درفاصله کوتاهتری تلقیح صورت گیرد شانس آبستنی کمتر شده و موجب ضعف جسمانی ماده گاو خواهد شد

3 - ماده گاوها را دو مرتبه صبح و عصر دربهار بند به طور آزاد نگه داشته و مواظب علایم آنها باشید مخصوصاً ماده گاوهایی که 18 الی 22 روز اززمان فحلی آنها گذشته باشد به تجربه ثابت شده است 60 الی 70 درصد گاوها علایم فحلی را بین ساعت 2 الی 6 صبح نشان می دهند

4- درصورت مشاهده مکرر علایم فحلی درماده گاو باید فوراً دامپزشک را درجریان قرار داد درغیر این صورت پس از مدتی برای همیشه ماده گاو عقیم خواهد شد

5- برای جلوگیری ازنازایی درگاوهایی که بیش از اندازه چاق هستند باید از جیره غذایشان مواد نشاسته ای را حذف کرد تا بتدریج لاغر شوند

6- درمواردي كه جهاز تناسلي ماده گاو خونريزي يا عفونت وچرك داشته باشد ووضع ظاهري آن وجود بيماري هاي دستگاه تناسلي را نشان دهد بايد از تلقيح خودداري وبه دامپزشك مراجعه كرد

7- ماده گاوهايي كه به طور غير طبيعي وبا اشكال زياد زايمان مي كنند ويا جفت آنها پس از زايمان به مدت طولاني تري درداخل رحم باقي مي ماند ديرتر از ماده گاوهاي معمولي بايد تلقيح شوند(درحدود 80 روز پس از زايمان).

8- به تجربه ثابت شده است كه معمولاً تليسه ها ديرتر از ماده گاوها آبستن مي شوند بنا براين بهتر است آنها را با اسپرم گاوهاي نري كه داراي خاصيت باروري بهتري هستند تلقيح نمود.

9- درماده گاوهاي آبستن شيرده،‌بهتر است دو ماه قبل از زايمان شيرشان را خشك كرد تا باعث تقويت جسمي آنها گردد10- تغذيه ونگهداري ماده گاوها بايد كاملاً‌ صحيح وداراي شرايط ذيل باشد

الف- غذاي كافي وموازنه شده وبا اندازه احتياج ،‌ دراختيار آنها قرار گيرد

ب- مواد معدني مورد احتياج دام حتماً تامين شود

ج- محل نگهداري ماده گاو بايد تميز وآفتاب گير و فاقد هرگونه آلودگي باشدامروزه درديگر كشورها ودربهترين موسسات تلقيح مصنوعي نسبت باروري براي تلقيح اول درحدود 60 الي 70 درصد وبراي تلقيح دوم 80 الي 95 درصد مي باشد

تلقيح مصنوعي گاو ماده قدم به قدم

1- تشخيص گاو فحل

2- محصور كردن گاو ماده و تميز نمودن فرج و اطراف آن با استفاده از مقدار كمي آب و صابون وخشك نمودن با حوله تميز يا دستمال كاغذي

3- با سرنگ به اندازه 5/0 – 1 ميلي ليتر اسپرم را به درون لوله پلاستيكي تلقيح بكشيد( اگر از لوله پلاستيكي استفاده نمي شود از يك لوله تلقيح نشكن استفاده كنيد) انتهاي لوله هاي شيشه اي براي تلقيح بايد با آتش صيقلي شده باشد

4- لوله تلقيح را به داخل مهبل فروبرده وآن را با دست چپ كه درداخل راست روده قرار دارد به طرف گردن رحم هدايت كنيد با جابه جايي لوله آن را از برجستگيهاي زايد مانند عنق عبور داده وبه طرف انتها هدايت كنيد لوله تلقيح نبايد به طور عميق وارد رحم شود زيرا باعث زخم شدن آن مي شوددرهيچ حالتي لوله تلقيح را نبايد با فشار جلو برد چون اگر تلقيح صحيح انجام شود احتياج به فشار ندارد

5- وقتي لوله تلقيح به اواسط عنق رسيد مني را خالي نموده وبه آرامي آنرا بيرون بكشيد

6- لوازم يك بار مصرف را نابود كرده ودستهاي خود را بشوييد ووسايل تلقيح را كاملاً استريل نماييد.

خلاصه مطالب

با استفاده از تلقيح مصنوعي دامهايي كه قادربه جفت گيري طبيعي نيستند ويا مبتلا به بيماريهاي واگير دستگاه تناسلي مي باشند مي توان باردار كرد به طور متوسط ماده گاوها درزمان19 الي 21 روز يكبار فحل مي گردند 60 الي 70 درصد گاوها علايم فحلي را بين ساعت 2 الي 6 صبح نشان مي دهند تلقيح مصنوعي بيشتر درموردگاوهاي شيري انجام مي شودبه محض مشاهده علايم شروع فحلي به هيچ وجه نبايد مبادرت به تلقيح مصنوعي گاو ماده نمود.

چند نكته مفيد

  • تلقيح مصنوعي يعني باردار كردن گاو ماده بدون عمل جفت گيري بين دام نر و ماده.
  • تلقيح مصنوعي اگر به صورت اصولي وتوسط افراد كارشناس انجام نشود باعث ايجاد خسارتهاي گوناگون خواهد شد.
  • براي انجام دقيق تلقيح مصنوعي دانستن زمان فحلي ضروري است .
  • بهترين زمان تلقيح 6 الي 12 ساعت بعد از شروع علايم فحلي است.
  • يكي از محاسن تلقيح مصنوعي جلوگيري از انتقال بيماريهاي واگيردار دستگاه تناسلي دردامهاي ماده است.

05.jpg
علائم بیماری تب برفکی

سخني با دامداران:

 دامدار عزير،‌حتماً شما نيز درمنطقه خود بازارهاي هفتگي داريد كه هم وسايل لازم براي زندگي خود را تهيه مي كنيد وهم دام ها را درآن محل،‌مي فروشيد ويا خريداري مي كنيد. زماني كه قصد خريد دام داريد به چه مسائلي توجه مي كنيد؟ آيا مي دانيد يك دام خوب بايد چه خصوصيت هايي داشته باشد؟ البته شما دامداران،‌نشانه هاي يك دام خوب را مي دانيد. ولي آيا از مقدار اهميت هر يك ازاين نشانه ها هم آگاهي داريد؟ آيا مهم ترين نشانه و اندازه آنها را مي دانيد؟دراين نشريه ترويجي سعي كرده ايم شما دامداران روستايي را درخريد يك گاو شيري خوب و پرمحصول ياري كنيم. همچنين مهم ترين نشانه هاي يك گاو شيري خوب را به شما معرفي كنيم.به اين ترتيب، با خريد دام خوب و پرمحصول هم توليد خوبي خواهيد داشت وهم دام هاي نامطلوب وكم محصول خود را كم كم با دامهاي پرمحصول،‌ عوض كرده و نژاد گاوهاي خود را اصلاح مي كنيد. درنتيجه كشور خود را درتوليد بيشتر پروتئين وخود كفايي ياري خواهيد كرد.

 نشانه هاي عمومي گاو سالم 

قبل ا زخريد گاو شيري بايد ازسالم وبيمارنبودن آن اطمينان پيدا كنيد. بايد توجه كنيد كه گاو مورد نظر به طور مرتب واكسينه شده است وكارت بهداشت دارد. يك گاو سالم،‌تحرك كافي،‌چشمان شفاف، درشت و براق،‌موهاي براق و تميز،‌گوش برجسته و سيخ ،‌پوزه صاف و مرطوب و لب هاي گشاده دارد.دقت كنيد تا حركت هاي غيرعادي گاو را با تحرك وشادابي آن اشتباه نگيريد . گاو را حركت دهيد تا ازمناسب بودن فاصله سم ها،‌راه رفتن منظم گاو ولنگ نزدن آن،‌ مطمئن شويد. 

ويژگي هاي اختصاصي گاوهاي شيري 

1- قد و قامت(اندازه قد) 

خوب است بدانيد كه قد حيوان اثري درشيردهي آن ندارد. ولي گاو كوچك و ضعيف به علت اين كه
نمي تواند غذاي بيشتري بخورد ودرتلقيح مصنوعي به اسپرم هاي خوب،‌جواب نمي دهد،‌براي نگهداري مناسب نيست. درهرصورت گاوها را به سه دسته تقسيم مي كنند:
1- قد بلند به ارتفاع 150 تا 5/147 سانتي متر2- قد متوسط به ارتفاع 140 تا 5/137 سانتي متر3- كوتاه قد به ارتفاع 130 تا 5/127 سانتي متر 

2- عمق بدن 

عمق بدن گاو شيري را با خط كشهاي مخصوص (كوليس) اندازه گيري مي كنند . ولي با ديدن ظاهر گاو نيز مي توان به عمق بدن آن پي برد. به طوري كه هرچه فاصله چاله شير تا آخرين دنده از قسمت عقبي حيوان بيشتر باشد، آن حيوان غذاي بيشتري مي تواند بخورد و قدرت توليد بالاتري دارد. البته اين صفت رابطه مستقيمي باميزان توليد شير ندارد ولي درعمر اقتصادي وتوانايي گاو براي توليد بيشتر اثر دارد.

 3- زاويه دار بودن بدن درمنظر پشتي 

اين صفت به طور مستقيم با شيرواري گاو رابطه دارد. زاويه داربودن يعني هر وقت از عقب حيوان به سمت سرش نگاه كنيم،‌يك زاويه تيز كه درسمت پاياني گردن باريكتر مي شود،‌ببينيم. هرچه اين زاويه تيزترباشد ، دام ازنظر خصوصيت هاي شيرواري،‌وضعيت بهتري دارد. البته بايد توجه داشته باشيد كه نبايد اين صفت را با لاغري گاو اشتباه گرفت.زاويه داربودن گاو درمنظر پشتي نشان مي دهد كه اين گاو سروگردن كشيده،‌ دنده هاي برجسته و ظريف وبدني كشيده و موزون دارد. درحقيقت كمر صاف، محكم و قوي،‌گردن نازك و كشيده، نداشتن غبغب وزاويه داربودن گلو موجب به وجود آمدن چنين زاويه اي شده است. 

4- عرض وزاويه كپل 

عرض كپل رابطه مستقيمي با زايمان آسان وبه دنيا آمدن گوساله سالم و درشت دارد. هرچه عرض كپل گاو شيري بيشتر باشد، بهتر است. براي دانستن عرض كپل، كافي است كه فاصله دو استخوان مفصل خاصره راست و چپ گاو را اندازه گيري كنيم. فاصله اين دو، نشان دهنده عرض كپل گاو است.

 نكته مهم

 نكته مهم ديگر اين است كه زاويه كپل گاو بايد يك شيب ملايم از سمت برجستگي مفصل ران به استخوان وركي پايين گاو داشته باشد. براي اندازه گيري اين زاويه بايد به استخوان مفصل ران گاو توجه كنيد وشيب آن را نسبت به محل پين گاو بررسي كنيد . شيب بالاتر و شيب پايين تر براي گاو شيري مناسب نيست و موجب ناراحتي هايي درتوليد مثل وخروج ناقص ترشح هاي رحمي گاو مي شود. همچنين ظريف بودن و يك نواختي دم ازمحل اتصال تا انتها،‌نشان دهنده شيرواري گاو است. 

5- پاها و شكل قرارگرفتن آنها 

 - پاهاي جلو 

پاهاي جلو بايد مستقيم وبدون خميدگي به بدن وصل شده باشند و بيش از حد بلند يا كوتاه نباشند. همچنين فاصله دو پا،‌نشان دهنده عرض سينه است. عرض سينه متوسط ويا بيش ازحد متوسط درعمر اقتصادي حيوان وشيرواري گاو اثر دارد. 

- پاهاي عقب 

خوب است بدانيد كه وضعيت دو مفصل خرگوشي گاو درشيرواري آن اثر دارد. به طوري كه هرچه مفصل پاهاي عقب گاو ظريف تر باشد،‌گاو شيروارتر است. به علاوه پاهاي عقب گاو درمنظر پشتي بايد مستقيم و بدون انحراف به داخل بدن وصل باشند. به طوري كه بتوان مستطيلي را بين دو پاي عقب گاو رسم كرد. اگر دو مفصل پاهاي عقب گاو به هم نزديك و پاها و سم ها به بيرون منحرف باشند،‌كمترين ارزش را به آن گاو مي دهند. حال آنكه پاها بايد بدون انحراف و مفصل هاي خرگوشي بايد با ران،‌ پاها و سم ها، موازي باشند.اگر پاهاي گاو را از پهلو نگاه كنيد بايد مفصل هاي خرگوشي پاهاي عقب داسي شكل باشند. البته بايد توجه كنيد كه گاهي ممكن است گاو به دليل اشكال درلگن ويا عفونت،‌ سم ها و پاهاي خود را به داخل كج كند. بنابراين نبايد اين موضوع را با خميدگي داسي شكل پاهاي عقب اشتباه گرفت. 

6- ارتفاع پستان عقبي 

اين ارتفاع نشان دهنده ظرفيت توليد شير درگاو است. براي بررسي اين صفت كافي است فاصله زير فرج دام را تا محل اتصال پستان به بدن گاو اندازه بگيريد. هرچه اين فاصله كمتر باشد، بهتر است. 

7- عمق پستان 

عمق پستان يعني بررسي وضعيت كف پستان (به غير از نوك آن) با مفصل خرگوشي پاهاي عقب. البته درست است كه هرچه پستان بزرگتر باشد،‌شير بيشتري را درخود جاي مي دهد،‌ولي يك پستان با عمق بيشتر(حجيم تر)زودتر به زخم و ورم پستان آلوده مي شود.بنابراين دربررسي اين صفت بايد به سن دام توجه كرد. به طوري كه هرچه سن دام بالاتر رود، عمق پستان بيشتر مي شود. درتليسه ها بايد كف پستان نسبت به مفصل خرگوشي،‌حدود 3 انگشت(5 سانتي متر)بالاتر قرار گرفته باشد.

 8- نگه دارنده پستان ها(ليگامان ها) 

نگه دارنده ها درحقيقت رباط هاي وسطي محفظه پستان هستند. اين رباط ها چنان درمنظره پشتي قرارگرفته اند كه به نظر مي آيد محفظه پستان به دو قسمت تقسيم شده است . رباط ها درحقيقت نگه دارنده هاي اصلي واوليه پستان هستند.همچنين عامل مهمي درنگه داشتن پستان درمحل اصلي خود هستند. اگر نگهدارنده پستان ضعيف باشد،‌پستان به حالت شل و پاندولي درمي آيد. درنتيجه طول عمر اقتصادي گاو كم مي شود . بنابراين هنگام خريد يك گاو شيري بايد توجه داشت كه درمنظره پشتي درحالي كه پستان پرازشير است ، وسط پستان گاو ، خط وجود داشته باشد. همچنين اين خط و شكاف بين پستاني،‌عميق و سراسر پستان را فراگير باشد

 9- عرض پستان 

هرچه عرض پستان گاو بيشتر باشد، دام قدرت شيرواري بهتري دارد. همچنين طول عمر اقتصادي آن نيز زياد است. براي بررسي اين صفت،‌درمحل اتصال پستان به بدن وبرگشتگي موهاي دو طرف پستان، فاصله دو طرف پاهاي آن را اندازه گيري مي كنند. توجه كنيد كه هنگام بررسي اين صفت نبايد گاو بدشكل ايستاده باشد وپاهاي عقب آن ازهم باز باشد.

 10- اندازه سرپستانك ها 

يكي ازمواردي كه بايد هنگام خريد گاو شيري بسيار به آن توجه شود ،‌اندازه سرپستانك هاي گاو است. براي بررسي آنها بايد طول سرپستانك و وضعيت آنها را از جلو وعقب وپهلوي حيوان اندازه گيري كرد. چند حالت غير طبيعي درپستانك وجود داردكه بايد به آنها توجه كرد. اين حالت ها عبارتند از:

 الف- پستانك ها نبايد به شكل پستانك هاي بز باشند وبه اصطلاح بزي نباشند.

ب- پستانك هاي خيلي قطور به درد شيردوشي نمي خورند.

ج- سوراخ پستانك ها نبايد بيش از حد ريز و يا گشاد باشند. اندازه مناسب براي سرپستانك هاي جلو حدود 5 تا 6 سانتي متر وبراي سر پستانك هاي عقب 4 تا 5 سانتي متر است . يعني بايد سر پستانك هاي جلو كمي بلندتر ازسرپستانك هاي عقب باشد. علاوه براندازه پستان ،‌ بايدتوجه داشت كه پستان هاي گاو شيري ورم كرده و گرم تر از حد معمول نباشد. همچنين رنگ آن غيرعادي وزخمي نباشد. اگر به گاو مشكوك هستيد،‌كمي از شير آن را دريك فنجان،‌ظرف يا پارچه سياه بدوشيد وبررسي كنيد تا مواد ريز خارجي و غيرطبيعي درآن ديده نشود. به اين روش،‌آزمايش فنجان سياه گفته مي شود. زيرا درپارچه يا ظرف سياه، عامل هاي ريز حاصل ازفعاليت باكتري ها و ميكروب ها به سادگي ديده مي شوند.

 11- محل قرارگرفتن سرپستانك هاي جلو و عقب 

هنگام بررسي اين صفت بايد به شكل قرارگرفتن نوك پستانك ها و محل آنها نسبت به محفظه پستان دقت كرد. اگر سرونوك پستان ها بيش از حد به هم نزديك ويا ازهم دور باشند،‌غير طبيعي است.براي بررسي محل قرارگرفتن سرپستانك ها بايد كل پستان گاو را به 4 قسمت تقسيم كنيم. به طوري كه نوك هرپستان بايد دروسط هريك از اين 4 قسمت قرارگرفته باشد. همچنين فاصله نوك پستان ها نسبت به هم مساوي ومتناسب باشد.

 خلاصه مطالب

 1- هنگام خريد گاو شيري ابتدا بايد دقت كرد كه دام بيمارنباشد وواكسن هاي لازم به آن تزريق شده باشد

2- عرض كپل گاو شيري هرچه بيشتر باشد،‌بهتر است

3- هرچه پاهاي عقب گاو،‌ظريف تر و زاويه آنها داسي شكل (بسته تر) باشد،‌مناسب تراست

4- بايد توجه داشت كه پستان گاو،‌بيش ازحد عميق نباشد. چون دراين صورت ،‌ پستان گاو زودتر به انواع بيماريها ازجمله ورم پستان مبتلا مي شود

5- بايد توجه داشت كه دربررسي سرپستانك هاي گاو شيري،‌ سر پستانك هاي جلو كمي بلندتر ازسرپستانك هاي عقب باشد

6- آزمايش فنجان سياه، بهترين وآسان ترين روش براي بررسي آلودگي شير به ميكروب وعامل هاي خارجي است

7- سرپستانك هاي گاو بايد درمركز هر4 قسمت پستان گاو قرارگرفته باشد. 

چند نكته مفيد: 

·          قبل ازخريد گاو شيري، ازسالم بودن گاو مطمئن شويد . توجه كنيد كه گاو موردنظر به طور مرتب واكسينه شده و كارت بهداشت داشته باشد.

·          درزمان خريد گاو شيري بايد به ويژگي هاي اختصاصي حيوان توجه كافي كرد.

·          عرض كپل گاو رابطه مستقيمي با زايمان آسان وبه دنيا آمدن گوساله سالم ودرشت دارد.

·          هرچه مفصل پاهاي عقب گاو ظريف تر باشد، گاو شيروارتر است.

·          هرچه ارتفاع پستان عقبي گاو كمتر باشد بهتر است.

·          اگر نگه دارنده پستان ها(رباط ها)ضعيف باشند، پستان ها شل شده و طول عمر اقتصادي گاو كم مي شود.

·          اندازه مناسب براي سرپستانك هاي جلو حدود 5 تا 6 سانتي متر وبراي سر پستانك هاي عقب 4 تا 5 سانتي متر است.·          درزمان خريد گاو،‌آزمايش فنجان سياه را انجام دهيد تا ازسلامت پستان و شير مطمئن شويد.   

03.jpg
علائم بیماری تب برفکی

قیمت نهاده های دامی
قیمت نهاده های دامی
در تاری01/02/87

(قیمت به ریال )

 

 

محل تحویل

قیمت اتحادیه

قیمت بورس

باگاس

 

 

 

 

باگاس غنی شده

دزفول

760

-

 

ختن

هفت تپه

860

-

تفاله

 

 

 

 

تفاله چغندرقند

اسلام آباد

-

-

 

تفاله چغندرقند

مرودشت

-

-

 

تفاه چغندرقند

شيراز

-

-

 

تفاله چغندرقند

شهرکرد

-

-

 

 

 

 

 

جو

 

 

 

 

جو خارجی 

تهران

-

-

 

جو قزاق

امیر آباد

-

 

 

 

 

 

ذرت

 

 

 

 

ذرت درجه 1

شیراز 

3360

-

 

ذرت درجه 1

داراب

3350

-

 

ذرت درجه 1

دزفول

-

-

 

ذرت چین

بندرامام

2230

-

 

ذرت برزيل

بندر امام

3360

-

  ذرت آرژانتین

بندر امام

-

-

   ذرت آمریکا

بندر امام

3280

 -

         

سبوس

 

 

 

 

سبوس گندم قزاق

مشهد

2000 

-

 

سبوس گندم  تهران              

تهران

2000 

 

         

کنجاله

 

 

 

 

کنجاله پنبه قزاق

مشهد

4050

-

 

کنجاله آفتاب قزاق

مشهد

-

-

 

کلزا کلهر

کرمانشاه

-

-

  كلزا شمال

ساري

-

 

سویا نابدانه

سمنان

5160

-

 

سویا کلهر

کرمانشاه

5160

-

 

سویا پلت برزیل

بندرامام

5010

-

 

سویا پرک

بندرامام

4950

-

 

کنجاله پنبه سه گل

نيشابور

-

-

 

سویا پلت آرژانتین

بندرامام

5010 

-

   سویا پرک هند

بندرامام

4950

 -

   کنجاله منداب

بندرامام

3700 

 -

   کنجاله کلزا الغری

بندرامام

3850 

 -

پنبه دانه

 

 

پنبه دانه

داراب

-

-

ملاس

 

 

 

 

ملاس چغندر

مرودشت

1000

-

 

ملاس چغندر

اسلام آباد

1000

قیمت نهاده های دامی
قیمت نهاده های دامی
در تاری01/02/87

(قیمت به ریال )

 

 

محل تحویل

قیمت اتحادیه

قیمت بورس

باگاس

 

 

 

 

باگاس غنی شده

دزفول

760

-

 

ختن

هفت تپه

860

-

تفاله

 

 

 

 

تفاله چغندرقند

اسلام آباد

-

-

 

تفاله چغندرقند

مرودشت

-

-

 

تفاه چغندرقند

شيراز

-

-

 

تفاله چغندرقند

شهرکرد

-

-

 

 

 

 

 

جو

 

 

 

 

جو خارجی 

تهران

-

-

 

جو قزاق

امیر آباد

-

 

 

 

 

 

ذرت

 

 

 

 

ذرت درجه 1

شیراز 

3360

-

 

ذرت درجه 1

داراب

3350

-

 

ذرت درجه 1

دزفول

-

-

 

ذرت چین

بندرامام

2230

-

 

ذرت برزيل

بندر امام

3360

-

  ذرت آرژانتین

بندر امام

-

-

   ذرت آمریکا

بندر امام

3280

 -

         

سبوس

 

 

 

 

سبوس گندم قزاق

مشهد

2000 

-

 

سبوس گندم  تهران              

تهران

2000 

 

         

کنجاله

 

 

 

 

کنجاله پنبه قزاق

مشهد

4050

-

 

کنجاله آفتاب قزاق

مشهد

-

-

 

کلزا کلهر

کرمانشاه

-

-

  كلزا شمال

ساري

-

 

سویا نابدانه

سمنان

5160

-

 

سویا کلهر

کرمانشاه

5160

-

 

سویا پلت برزیل

بندرامام

5010

-

 

سویا پرک

بندرامام

4950

-

 

کنجاله پنبه سه گل

نيشابور

-

-

 

سویا پلت آرژانتین

بندرامام

5010 

-

   سویا پرک هند

بندرامام

4950

 -

   کنجاله منداب

بندرامام

3700 

 -

   کنجاله کلزا الغری

بندرامام

3850 

 -

پنبه دانه

 

 

پنبه دانه

داراب

-

-

ملاس

 

 

 

 

ملاس چغندر

مرودشت

1000

-

 

ملاس چغندر

اسلام آباد

1000

 

بیماری هایی که سوددهی جوجه های گوشتی خاورمیانه را تحت تأثیر قرار می دهند

تولید کنندگان جوجه های گوشتی در خاورمیانه مواجه با یکسری بیماری هایی هستند که روی میزان رشد و ضریب تبدیل غذایی تأثیر منفی گذاشته و مرگ ومیر جوجه ها را افزایش می دهد، میزان ضرر و زیان اقتصادی ایجاد شده توسط این بیماری ها توسط نوع بیماری ومدت زمان درگیری گله و شرایط کنترلی و پیشگیری که صاحبان گله ها در پیش می گیرند، تحت تأثیر قرار می گیرد.

بطور معمول بیماری های طیور براساس شدت شان نیز می توانند مورد تقسیم بندی قرار گیرند بیماری های با شدت بالا شامل آنفولانزای طیور با بیماری زایی بالا و بیماری نیوکاسل احشایی حاد (VVND) می باشد. نیوکاسل احشایی حاد بخصوص در گله های مادر باعث مرگ ومیر بالایی می شود. دربسیاری از کشورهای خاورمیانه این بیماری با استفاده از ترکیب (بیوسکوریتی و واکسیناسیون) کنترل شده است.

 ایران ، عربستان سعودی ، پاکستان واحتمالا" کشورهای دیگری نیز مشکل بیماری آنفولانزای طیور متوسط تا حاد را به تنهایی یا همراه با بیماری های دیگر داشته اند. در تعدادی از کشورها پایشهای سرمی وجود آنتی بادی بر علیه آنفولانزا را نشان داده است واضح است که سویه های با حدت متوسط H5 وH7 تحت تأثیر موتاسیون، قابلیت تبدیل به سویه های با حدت بسیار بالا را دارند.

این مسأله باعث ایجاد آنفولانزایی با بیماری زایی بسیار حاد در آمریکا در سال 1984، مکزیک شمالی در سال 1994 ، و ایتالیا درسال 1999 شده است .

خسارت مداوم

بیماری های مخربی باعث وارد آمدن خسارات مداومی تقریبا" به کل کشورهای خاورمیانه می شود. بیماری های عفونی در گله های تجارتی بصورتی منفرد اتفاق نیفتاده بلکه مجموعه بیماری هایی هستند که در طول دوره رشد جوجه ها را مبتلا می کنند.

ویروس های تضعیف کننده سیستم ایمنی و عوامل تنفسی مکررا" بصورت سینرژیسم دیده می شوند و سپتی سمی ای . کولایی و تورم کیسه های هوایی با منشا کلی فرمی عامل اصلی مرگ ومیر وکاهش رشد شناخته شده است. ویروس های ضعیف کننده ایمنی شامل ویروس های موجد بیماری مارک ، بیماری گامبورو و ویروس کم خونی عفونی جوجه ها می باشند که باعث کاهش ایمنی همورال و ایمنی بافتی شده ، تأثیر ویروسهای تنفسی را افزایش داده و پاسخ به واکسیناسیون را کاهش می دهند . ویروس های عامل بیماری گامبورو و مارک به میزان زیادی نسبت به عوامل محیطی مقاوم هستند و در جاهاییکه ضد عفونی نشده اند باقی خواهد ماند. وجود گله های چند سنی یا نزدیک بودن مرغداریها به هم موجب مواجه زود هنگام گله های طیور با این ویروس ها شده و تضعیف پاسخ های ایمن را خواهیم داشت.

ویروس عفونی جوجه ها قابلیت انتقال عمودی از گله های مادر به جوجه ها را دارد، از اینرو ایجاد ایمنی مناسب در گله های مادر جهت جلوگیری از این انتقال ضروری می باشد همچنین وجود آنتی بادی مادری کافی بر علیه بیماری های نیوکاسل ، گامبورو و برونشیت در جوجه ها ضروری است که این امر با هیپرایمینایمون کردن گله مادر حاصل می شود.

برنامه های هماهنگ

در کمپانی هایی که بصورت مستقل عمل کرده و به امر فروش دان ، جوجه یکروزه و جوجه های گوشتی مشغول اند، علاقه کمی نسبت به تحقیق در مورد(بیوسکوریتی)، واکسیناسیون گله های مادر وحذف بیماری های دارای قابلیت انتقال عمودی وجود دارد. هر بخش از این نوع صنعت تنها به افزایش سوددهی خود فکر می کند، بدون اینکه توجهی به موفقیت دیگر اجزای زنجیره تولید بکند. ولی شرکت های معظمی که حوزه عمل وسیعی دارند در مورد کیفیت دان ، تولید جوجه های عاری از بیماری های دارای انتقال عمودی وکافی بودن میزان آنتی بادی های مادری در جوجه ها تحقیق می کنند.

 ضریب تبدیل غذایی و ماندگاری جوجه های گوشتی در چنین شرایطی به بهترین وضعیت خود خواهد رسید. در این نوع صنعت هربخش تولیدی هزینه ودرآمد خود را براساس جوجه گوشتی قابل عرضه به بازار محاسبه می کند. این نوع برنامه های هماهنگ با هم ،بروز بیماری ها و پیامدهای حاصله را به حداقل می رساند. تجربیات عملی که در طول 30 سال گذشته بدست آمده است، اهمیت و ارزش پیشگیری از بیماری ها را نشان می دهد. شرکت های بزرگی در آمریکای شمالی و اروپای غربی تأکید بر(ریشه کنی بیماری های منتقله به طریقه عمودی ، بیوسکوریتی سطح بالا و استفاده از برنامه های واکسیناسیون مؤثرتر) دارند.

 در مقایسه با این برنامه ها در تعدادی از کشورهای خاورمیانه هنگام مواجهه با شیوع بیماری ها و افزایش مرگ ومیر پرنده ها که اثر ترکیبی از بیماری های ضعیف کننده ایمنی و بیماری های تنفسی حاصل شده است ، از مصرف میزان بالای آنتی بیوتیک جهت درمان گله استفاده می شود. استفاده ناصحیح از آنتی بیوتیک ها تا 20 درصد هزینه های تمام شده جوجه های گوشتی را می تواند شامل شود. تجویز طولانی مدت و بیشتر از حد آنتی بیوتیک هایی نظیر کینولون ها، ماکرولیدها و داروهای سولفانامیدی منجر به بروز مقاومت های وسیع دارویی شده است . این مساله نه تنها تأثیرات داروها را کاهش می دهد، بلکه دلیل عمده بروز مقاومت دارویی دربین جمعیت انسانی می باشد. تجویز بی هدف داروها جهت مقابله با سپتی سمی ای.کولایی ممکن است تا 2 روز قبل از فروش جوجه ها ادامه داشته باشد. عدم رعایت صحیح زمان پرهیز از مصرف داروها منجر به آلوده شدن زنجیره غذایی و مصرف مواد پروتئینی واجد باقی مانده های دارویی می شود.

 تجویز بی هدف داروها

دامپزشکانی که آموزش تئوریکی لازم را دیده اند با آزمایشگاههای تشخیصی دولتی ، کارخانجات تهیه دان و تهیه کنندگان جوجه همکاری دارند .اما بهرحال مشکلاتی در رابطه با همه گیرشناسی بیماری ها، تداخل عوامل بیماری زا با محیط و اقتصاد تولید وجود دارد. دامپزشکان آموزش های لازم را دیده اند تا بدون بررسی های دقیق علمی و اقتصادی آنتی بیوتیک ها را تجویز نکنند اما توسط تولید کنندگان و صاحبان مزارع تحت فشار قرار داده می شوند تا بدون بررسی های کافی داروها را تجویز کنند.

وجود رشتـــه های تخصصی در زمینه پیشگیری از بیماری ها ضروری است و وجود برنامه هایی در زمینه مدیریت تهویه ، ایمونیزاسیون ، روش های تشخیصی آزمایشگاهی و تجربی و تفسیر رکوردهای تولید و سرولوژی لازم است . در بعضی موارد دامپزشکانی از آمریکا و اروپای غربی توسط شرکت های بزرگ به خدمت گرفته شده اند تا بیماری را با استفاده از (پیشگیری و درمان صحیح آنها) کنترل کنند.دامپزشکان در بیشتر کشورهای خاورمیانه امکانات تشخیص محدودی دارند، آزمایشهای سرولوژی از طریق الیزا گران تمام می شود و جداسازی و تشخیص عوامل بیماری زای طیور بعلل ( وجود تعدادکم تکنیسین های ماهر، نبود تخم مرغ های SPF ، نبود سیستم های کشت بافتی و مواد لازم آنها) دچار وقفه می شود. عمده ترین مشکلاتی که در زمینه بیماری های طیور در خاورمیانه وجود دارد شامل عفونت های ویروسی و باکتریهایی می شودکه به هر دو طریقه افقی و عمودی منتقل شده و بصورت ترکیبی از بیماری های سیستمهای تنفسی و گوارشی را درگیر می کنند.

 بیماری مایکوپلاسما

این بیماری قابلیت انتقال عمودی داشته و در هر دو مزارع اجداد و مادردیده شده منجر به کاهش رشد جوجه های گوشتی همراه با افزایش حساسیت نسبت به تورم کیسه های هوایی با منشا ای.کولایی می شود.

 بیماری مایکوپلاسما (با منشاء مایکوپلاسما گالی سپتکیوم و مایکوپلاسما سینوویه ) توسط معیارهای صحیح بیوسکوریتی که در گله های اجداد اعمال می شود و این گله ها از مزارع لاین عاری از بیماری تهیه می شوند، می تواند کنترل شود. این بیماری ها با سوددهی تناسب معکوس دارد. معیارهای کنترلی شامل واکسیناسیون گله های مادر سالم با استفاده از واکسن های تخفیف حدت یافته درطی دوره پرورش می باشد. باکتری های مایکوپلاسما (کشته) معمولا" تأثیری ندارند. این بیماری در جوجه ها می تواند توسط تجویز صحیح داروهایی نظیر تایلوزین، لینکومایسین و دیگر داروهای ازبین برنده مایکوپلاسما تضعیف شود. واکسیناسیون گله های مادر و تجویز آنتی بیوتیک های عاری از بیماری زای خاص پیشگیری کننده، سودمند است و تأکید شده است که ریشه کنی Mg برای سودمندی صنعت طیور لازم و ضروری است .

 بیماری های مارک

این عفونت همه جا گیر، باعث تضعیف ایمنی و سپتی سمی ای. کولایی متعاقب آن در کشورهای خاورمیانه می باشد. برنامه های کنترلی جهت تضعیف این بیماری در جوجه های گوشتی شامل برنامه های جوجه ریزی همسن، ضدعفونی سالن ها بین دوره های مختلف جوجه ریزی و استفاده از برنامه های واکسیناسیونی مؤثر می باشند. در کشورهای خاورمیانه استفاده از واکسن های HTV همرا ه سلولی یا واکسن های ترکیبی HTV_SB که بصورت داخل تخم مرغی و یا زیرجلدی در جوجه های یکروزه استفاده می شوند ضروری می باشد، در گله های مادر باید واکسن های سویه ریسپس استفاده شود که میزان بالایی از ایمنی را بوجود آورده و مشکل تداخل با آنتی بادی های مادری از بین می رود. تاکید شده است که واکسن لئوفیلیزه بیماری مارک دربرابر نوع بیماریزای سویه های وحشی که در خاورمیانه وجود دارند تأثیری ندارد.

 بیماری بورس عفونی 3 ( گامبورو)

مهمترین تضعیف کننده سیستم ایمنی، ویروس عامل این بیماری می باشد که منجر به پاسخ ضعیف نسبت به واکسیناسیون شده و حساسیت پرنده ها را نسبت به عفونت های تنفسی و سپتی سمی ای.کولای ثانویه افزایش می دهد. کنترل بیماری بورس عفونی (IBD) نیازمند انتقال میزان بالای آنتی بادی مادری می باشد. این امر با استفاده از تجویز واکسن های زنده تخفیف حدت یافته جهت تحریک سیستم ایمنی گله های مادر درطی دوره پرورش آنها حاصل می شود. تزریق واکسن های روغنی کشته در موقع انتقال آنها ودر صورت نیاز در اواسط تولید، انتقال آنتی بادی کافی به نتایج را ممکن می سازد. تحت شرایط ریسک بالای مواجهه با سویه های بیماری زای IBD ، گله ها می توانند بصورت تجویز داخل تخم مرغ یا تزریق زیرجلدی در سن یکروزگی ایمن شوند. هردوی واکسن های تخفیف حدت یافته و یا ترکیبی از ویروس زنده همراه با فاکتور خنثی کننده می توانند استفاده شوند.

 واکسن های تخفیف حدت یافته همرا ه با آب آشامیدنی و با رعایت احتیاط های لازم بصورت متوالی در دوره رشد می تواند استفاده شود. انتخاب سویه واکسن وزمان تجویز واکسن با استفاده از پایشهای سرولوژی صورت می گیرد که زمان کاهش آنتی بادی های مادری ، پاسخ به واکسیناسیون اولیه وسن ابتلای به بیماری تعیین می شود.

 علائم بالینی ناشی از مواجهه گله با عفونت می تواند از طریق مشاهده و ویزیت گله ها، میزان مرگ ومیر و آزمایشهای پس از مرگ مورد بررسی قرار گیرد. در گله هایی که شیـــــوه پیشرونده سپتی سمی ای. کولایی دیده می شـــــود، جوجه های مبتــــلا ، آتروفی بورس فابرسیوس را نشان می دهند که بیانگر مواجهه قبلی جوجه ها با ویروس بیماری بورس عفونی می باشد. واضـــــــح تر

اینکه بطور معمول جوجه های غیر مبتلای گله ، فرم و اندازه بورس شان متناسب با سنشان می باشد.

 بیماری نیوکاسل حاد

بیماری نیوکاسل حاد تقریبا" در تمام کشورهای خاورمیانه بصورت اندمیک وجود دارد وشیوع آن در اثر عملکرد واکسیناسیون های فشرده می باشد. وقتی که گله ها در جای خاصی، به میزان 60 -40% حساسیت در برابر این بیماری می رسند، شیوع کلینیکی بیمار VVND اتفاق می افتد. رفت و آمد افراد، ماشین های حمل دان و بار می توانند ویروس این بیماری را وارد مزرعه کرده و عفونت را مابین قسمت های مختلف مزرعه منتشر کنند. بعضی مناطق نزدیکی واحد های مستقل مرغداری با هم دیگر همراه با روش های بیوسکوریتی ضعیفی که دارند یک مجموعه چند سنی عظیمی را بوجود می آورند که ممکن است صدها کیلومتر مربع گستردگی داشته باشند. محافظت گله ها بر علیه VVND برنامه واکسیناسیون صحیحی می خواهد.

 تجربه نشان می دهد واکسن هیچنر تخفیف حدت یافته که بصورت اسپری استفاده می شود باید با واکسن های کشته تزریقی که واحد میزان بالایی آنتی ژن است همراه شود. سپس گله ها با واکسیناسیون های مداومی که با فاصله 10 روزه انجام می شوند، در طی دوره پرورش بر علیه بیماران ایمن شوند. وقتی که سیستم ایمنی ابتدا با واکسن سویه هیچنر تحریک می شود، در گله های عاری از مایکوپلاسما و با مدیریت و سیستم تهویه قابل قبول، می توان از واکسن سویه لاسوتا استفاده کرد. سویه واکسنی که استفاده می شود بستگی به میزان ریسک ابتلای به بیماری و سن مواجهه با بیماری دارد که توسط بررسی سرمی آنتی بادی ها معلوم می شود. در جاهاییکه VVND اندمیک است سویه های اولستر، V4 و سویه های با منشا گوارش بعلت ایجاد ایمنی ناکافی توصیه نمی شوند. توصیه می شود که قابلیت هر برنامه واکسیناسیونی با استفاده از مواجهــــه جوجه های گوشتی 30 روزه با سویه های وحشی ویروس عامل VVND تحت شرایط کنترل شده آزمایشگاهی مورد ارزیابی قرار گیرد.

لارنگوتراکئیت

این بیماری در تعداد خاصی از کشورها اندمیک است و ممکن است بر اساس یک زمینه فصلی، رخداد لارنگوتراکئیت را در این کشورها داشته باشیم .تشخیص زود هنگام این عفونت با استفاده از جداسازی وتشخیص عامل بیماری یا با استفاده از پایشهای سرولوژیک جهت کنترل این بیماری حیاتی است.

 متعاقب شیوع این بیماری ، اجرای برنامه واکسیناسیون مؤثر بدون کوچکترین تأخیری لازم و ضروری است. مطالعات در آمریکا نشان می دهد که واکسن های با منشاء تخم مرغی نسبت به واکسن های با منشاء کشت سلولی ایمنی بهتری را بوجود می آورند واکسن ها می توانند بصورت قطره چشمی یا همراه با آب آشامیدنی تا 7 روز قبل مواجهه با بیماری مصرف شوند. تاکید شده است که واکسن این بیماری تنها در مناطقی استفاده شود که بیماری در آن منطقه تشخیص داده شده است. گله های واکسینه شده ویروس لارنگوتراکئیت را به مدت زمان طولانی دفع خواهند کردو گله های مادر و پولت های تجارتی ممکن است ویروس را به نقاط جدید وارد کنند.

لکوز طیور – سویه ز 2

این عفونت به طریقه عمودی منتقل شده و اولین بار در سال 1990 در طیور مادر دیده شده است . پیشرفت هایی که در زمینه تکنیک های بیولوژیکی مولکولی حاصل شده منجر به تشخیص گله های آلوده شده و به پرورش دهندگان این اجازه را داده تا تقریبا" عفونت را از بین ببرند. درچند سال گذشته خسارات حاصل از این بیماری کاهش داشته است. این بیماری بطور معمول در گله های مادر دیده شده و با افزایش مرگ ومیر پیش رونده مشخص می شود که می توانـد 40-20 درصد خروس ها و مرغ ها را شامل شـــود.علایم کالبد گشایی شامل تومورهای احشایی و استخوان ها وجناغ می باشد.

 نتایج حاصل از گله های آلوده ممکن است عدم رشد نشان دهند. براساس گزارش های اولیه تحت شرایط آزمایشگاهی این بیماری ضعیف کننده ایمنی نیست . بهر حال ممکن است تحت شرایط تجربی تقابل اثر هایی مابین این عفونت و بیماری مارک و بیمــــاری کم خونی عفونی جوجه ها رخ دهد. گله های درگیر می توانند با استفاده از شناسایی میزان بالای آنتی ژن P 58 اختصاصی موجود در آلبومین تخم مرغ ها وسواب هایی کلواکی تشخیص داده شوند. تاکید شده است که در استفاده از آزمایش الیزا تعدادی مثبت کاذب وجود دارد. تایید تشخیص جداسازی و شناسایی ویروس لوکوز با استفاده از تکنولوژی واکنش های زنجیره ای پلی مر از ترانس کریپتاز معکوس صورت می گیرد. این آزمایش ها تنها در آزمایشگاه های مجهز اروپایی می تواند انجام بگیرد.

 کلی باسیلوز

این عفونت یک بیماری اختصاصی نیست اما در نتیجه تضعیف ایمنی و عفونت تنفسی بوجود می آید. کلی باسیلوز و تورم کیسه های هوایی در اثر مایکوپلاسما، مواجهه با سرما در طی دوره پرورش وعدم وجود تهویــــه کافی در طی نیمه دوم دوره پرورش تشــــدید می شود. تغییرات روزانه دما، میزان بالای گرد وغبار و انباشته شدن آمونیاک گله ها را مستعد اثرات عفونت های تنفسی کرده و شیوع سپتی سمی ای. کولایی در سطح گله افزایش خواهد یافت . تضعیف ایمنی و بخصوص بیماری بورس عفونی پاسخ سیستم ایمنی را کاهش داده و بعنوان عاملی در جهت بروز کلی باسیلوزهای مجدد معرفی شده است . این بیماری می تواند با استفاده از اعمال برنامه های صحیح واکسیناسیون برعلیه بیماری های ضعیف کننده ایمنی و بیماری های تنفسی کاهش داده می شود. این امر نیازمند انتخاب سویه های واکسن مناسب و تعیین صحیح زمان تجویز واکسن می باشد. مؤثر بودن برنامه های واکسیناسیون باید با استفاده از پایش های سرمی بررسی شود.

 کلرینــــه کردن آب به میزان mpp 2 ، شستشوی مکرر سیستم های آبرسانی جهت ممانعت از تجمع اجرام و عوامــــل عفونی در لوله های آب وقوع کلی سپتی سمی را کاهش خواهد داد. تجویز آنتی بیوتیک حتی اگر بر اثر آزمایش تعیین حساسیت میکروبی نیز صورت بگیرد، مرگ ومیر را تنها درطی زمان درمان، کاهش خواهد داد. تجویز آنتی بیوتیک باید بر اساس قوانین دارویی موجود صورت بگیرد. هزینه تجویز داروها قابل توجه بوده و در تجویز آنها باید ارزیابی ( سودمندی هزینه ) صورت بگیرد.

 سندرم تورم سرا

این بیمــــــاری تظاهر اختصاصی سلولیت ای کولایی بوده و در گله درگیـــر تا 15 درصد مرگ ومیر در اثر تـــورم دور چشمـــــی و کلـــی سپتی سمی ناشی از آن می تواند اتفاق بیفتد. منشـــاء این عارضه چند عاملی بوده و نیازمنــــد تضعیف ایمنی توسط بیماری های گامبورو، کم خونی عفونی جوجه ها و مارک می باشد وپاسخهای ایمنی همورال و پاسخهای ایمنی بافتی موضعی تضعیف می یابند. برخی استرس های تنفسی به همراه تهویه پایین تر از حد ایده آل منجر به تجمع گرد وغبار و آمونیاک می شود. عفونت های مستعدکننده شامل پنومو ویروس ها، کرونا ویروس ها( برونشیت عفونی) و یا بیماری نیوکاسل سنتوژن می باشند که عفونت بخش فوقانی دستگاه تنفسی را بوجود می آورند . پنومو ویروس ها بطور اختصاصی التهاب ملتحمه، التهاب کام و مجرای بینی را ایجاد می کنند.

 جوجه های مبتلا چشمهایشان را مورد خارش قرار داده و به کولای بیماریزا امکان تهاجـــم به بافت های زیر جلوی چشم ها وسر را می دهند. وارد آوردن جراحت به سر وبافت لنفاوی ملتحمه وضعیت حاصل را مستعد ایجاد سلولیت می کند. پرندگان دارای وضعیت خفیف بیماری می توانند به پن دیگر منتقل شده و با در اختیار گذاشتن آب وغذا حفظ شوند. عوامل بیماریزایی که گله ها را در خاورمیانه درگیر می کنند تقریبا" شبیه جدایه هایی هستند که در نیم کره غربی دیده می شوند. شدت و دامنه بیماری ها به علل ذیل در کشورهای خاورمیانه بالاتر است :

وجود استانداردهای پایین بیوسکوریتی، فروش پرنده زنده ، برنامه های واکسیناسیون غیر مؤثر ، امکانات تشخیصی ناکافی و تاکید بیش از حد به درمان این آنتی بیوتیکی ، مشکلات مربوط به تکنولوژی با استفاده از آموزش و تحقیق می تواند حل شود. نقایص ساختاری نیز در طی زمان و با حرکت این صنعت بطرف یکپارچگی می تواند حل شود.

منبع : http://www.articles.ir