|
دوره انتقالي كه در اين مقاله بحث مي شود از سه هفته قبل تا سه هفته بعد از زايش مي باشد كه پر استرس ترين دوره زندگي گاو است .
گاوها نيازمند بهترين مراقبت بوده تا توليد كننده شير ، دامداري موفقي داشته باشد .
اصلي ترين مسأله مديريت در گاوهاي انتقالي شامل تغذيه مناسب و تعديل شرايط محيطي است . در طي دوره انتقالي نياز به مواد مغذي روبه افزايش بوده در حالي كه ميزان مصرف غذا روبه كاهش است كه تقابل اين دو ، شرايط سختي را فراهم مي كند .
اما گاو با مقداري كمك مي تواند اين دوره را پشت سر بگذارد و تغذيه كليد اين موفقيت است .
البته بسياري از مسايل نيز مانند آسايش گاو نه به تغذيه بلكه به مديريت ارتباط دارد . در طي دوره انتقالي ، گاو از حالت آبستني و خشك به غير آبستن و اوايل شير دهي تغيير وضعيت مي دهد. در هفته آخر آبستني ميزان مصرف غذا در حدود 30 درصد كاهش مي يابد و در همان حال ميزان نياز به مواد مغذي افزايش مي يابد .
اين بسيار مهم است كه غلظت جيره را بالا ببريم تا گاو بتواند از اين طريق ميزان كاهش مصرف غذا را جبران كند .
شكمبه بايد آرام آرام به مصرف بالاي غلات عادت داده شود . توصيه اكيد گرديده است كه گله داراي گروه Close Up باشد . (سه هفته آخر آبستني ) و همچنين گروه گاوهاي تازه زا ( 2 تا 3 هفته بعد از زايمان ) . دلايل گروه بندي نه تنها به تغذيه بلكه به مديريت هم ارتباط دارد . تليسه هاي يك گله مي توانند از دوره طولاني تر Close Up سود ببرند . در گله هاي بزرگ بايد گروه تليسه Close Up و تليسه تازه زا وجود داشته باشد .
اهداف برنامه انتقالي
پژوهشگران دانشگاه آيوا چهار هدف فيزيولوژيكي شناسايي كرده اند كه در يك برنامه انتقالي گاوها به آن برسند :
1- عادت دهي شكمبه جهت جيره هاي داراي انرژي شير دهي بالا
2- نگهداري كلسيم (Ca) ميزان خون در حد زمان
3- تحريك و ساختن سيستم ايمني بدن .
4- نگهداري گاو در بالانس مثبت ، جهت جلوگيري از تجزيه چربي و كتوز تحت باليني
گاوهاي كلوزآپ (Close Up) :
بعضي از استراتژيهاي تغذيه اي كه مورد نياز است تا در طي اين دوره گاوها به اهداف برنامه برسند توسط داركلي و ديگران به صورت زير كه از مقالات متعدد خلاصه گرديده اند عبارتند از:
1- وضعيت بدني (BC) در زمان پايان دوره خشكي بايد در رنج 75/2-25/3 باشد . وضعيت بايد در طي دوره خشكي تثبيت شود . BC اضافه بر اين ، در زمان زايش مي تواند ميزان ابتلا به كتوز و كبد چرب را بالا ببرد.
2- ميزان مصرف غلات را تا حدود 75/. -5/. درصد وزن بدن افزايش دهيد
3- از ميزان DM مصرفي حدود 40-35 درصد را به كربوهيدرات هاي غير اليافي اختصاص دهيد .
4- از علوفه هاي با كيفيت و داراي ميزان كافي از فيبر مؤثر به گاو بخورانيد .
5- ميزان مصرف چربي را به يك سود تا يك چهارم پوند در روز محدود كنيد .
6- علوفه هاي داراي K پايين بخورانيد و جيره را جهت دارا بودن كمتر از 5/1% K بالانس كنيد .
7- ميزان Ca و Mg را به حد كفايت برسانيد .(2/1%MD-Mg) و (2/1%DM-Ca) .
8- ميزان كافي سلنيم (./3ppm) و ويتامين E به ميزان IU 2000 در روز .
9- استفاده از مكمل هاي ميكرو مينرال ها مانند :Zn-Mn-Cu را جهت جبران كاهش intak توسعه دهيد .
10- ميزان پروتئين را به حد مطلوب برسانيد (گاوها 13-12 درصد DM جيره و تليسه ها 15 درصد DM جيره ).
زايش و تغيير وضعيت به شير دهي يك مرحله بسيار پر استرس در زندگي گاو مي باشد . بنابر اين دام ها نياز به مراقبت زيادي دارند .
بهترين كارگران را جهت مراقبت از اين گاوها اختصاص دهيد . محل زايشگاه بايد تميز ، خشك ، فاقد هر گونه آلودگي ، بسار خوب تهويه شده و راحت باشد . بعد از ترك زايشگاه گاوها بايد به گروه گاوهاي تازه زا اضافه شوند .
بسيار سود مند خواهد بود كه تليسه ها در گروه جداگانه اي باشند ، زيرا تليسه ها كوچكترند و نمي توانند بر سر آخورها رقابت كنند . هفته اول و دوم زايش را فقط بر بالا بردن ميزان شير اختصاص دهيد . مطالعات نشان داده است كه براي هر يك پوند افزايش در يك پيك شير دهي 220 پوند شير در كل شير دهي افزايش پيدا مي كند .
برنامه هاي كلي :
بعد از زايش اهميت دارد كه هر چه سريعتر ميزان DM مصرفي را به حد مناسبي برسانيم . Hutjins اظهار مي دارد كه كنترل غذاي مصرفي به وسيله دسته بندي گاوها از نحوه چگونگي مصرف صورت بگيرد بنابراين
كد 1 جهت مصرف غذا صورت 33% كل غذا
كد 2 جهت مصرف 66-33 درصد كل غذا
كد 3 جهت مصرف 90-60 درصد كل غذا
كد 4 جهت مصرف كل غذا مي باشد .
گاوهايي كه از غذا مي افتند نياز به مراقبت ويژه اي دارند . ميزان غذا و جويدن غذا را مورد مشاهده قرار دهيد حركات شكمبه بايد با استفاده از يك Stethoscop كنترل گردد .
گاوهاي سالم 2-5/1 انقباض شكمبه اي در دقيقه دارند . درجه حرارت بايد به صورت روزانه كنترل شود .
هدف زير 103 درجه فارنهايت جهت گاوهاي بالغ و 5/102 درجه فارنهايت براي تليسه ها مي باشد .ناهنجاريهاي رحمي بايد چك شده و يك تست كتون از ادرار يا شير گاوها توصيه مي شود .
توصيه هاي تغذيه اي :
جيره گاوهاي تازه زا بايد مابين جيره دوره Close Up و گاوهاي پر توليد باشد . گاوها بايد به صورت Adibitum تغذيه شده و 10-50 درصد غذا در آخور بماند . اگر ميزان پروتئين و انرژي جيره بعد از زايش مقداري پايين است اين خيلي مهم است كه گاوها را در گروه گاوهاي تازه زا به مدت طولاني تر قرار ندهيد . جيره ها بايد حداقل 21% NDF تأمين شده از علوفه و ميزان كافي ذرات درشت را جهت تحريك نشخوار و پر كردن شكمبه داشته باشد .
Shavar توصيه مي كند كه حداقل 10-8 درصد اجزاي جيره ها در غربال بالايي سپراتورها جهت تغذيه گاوهاي تازه زا و پيش از زايش را داشته باشند . Hutjins تغذيه 5-3 پوند از علوفه كامل را جهت نگهداري شكمبه در وضعيت نرمال توصيه مي كند .
كيفيت علوفه در دوره انتقالي بسيار مهم است . علوفه هاي داراي قابليت هضم بالا سبب افزايش ماده خشك مصرفي و تأمين انرژي بيشتر از جيره مي شوند . ميزان پروتئين توصيه شده در جيره انتقالي 18-17 درصد بر اساس ماده خشك كه 5/10 درصد آن پروتئين هاي عبوري خوش خوراك استفاده كنيد زيرا بسيار مهم است كه intak كاهش نيابد و اين شايد بسيار فرصت خوبي براي استفاده از اسيدهاي آمينه حفاظت شده مانند ليزين و متيونين باشد.
Goff هشدار مي دهد كه پروتئين اضافي سبب مصرف انرژي جهت دفع نيتروژن به شكل اوره مي گردد.
مفهوم دفع نيتروژن اين است كه مقداري از گلوكز به جاي توليد شير صرف ساخت اوره گرديده است .
در دوره Close Up بسيار مهم است كه سطوح كافي از Zn و Mn و Se و ويتامين E در جيره تأمين گردد . توصيه گرديده است كه مقدار 2000IU ويتامين E در روز براي گاوهاي تازه زا تجويز گردد . آب بايد هميشه سالم و تميز و قابل دسترس باشد .
آب مهمترين ماده غذايي است . فضاي آبشخور براي هر گاو حداقل 3 inch مورد نياز است . تغذيه و مديريت هر دو به يك اندازه در برنامه نگهداري گاو انتقالي مهم اند .
نكات قابل توجه در مديريت غذا دهي :
مديريت آخور بسيار مهم بوده و نيازمند توجه بسيار است . مديريت آخور در گاوهاي تازه زا به خاطر خطر ابتلا به لنگش و جابجايي شيردان اهميت دارد . چگونگي غذا دادن به گاوها درست به اندازه غذايي كه گاوها مي خورند مهم است . گاوهاي تازه زا بايد به اندازه كافي فضاي آخور داشته باشند .
(حداقل 2 فوت براي هر گاو) فضاي اين گروه نبايد شلوغ باشد . علوفه بايد جهت تعيين مواد غذايي آناليز شود و استفاده از جداول غذايي توصيه نمي شود .
نمونه گيري از علوفه ها بايد طوري صورت گيرد كه در تغذيه استفاده مي شود . ذرات با طول كافي سبب تأمين فيبر مؤثر جهت بالا بردن ميزان جويدن و نشخوار مي شود .
جهت اندازه گيري ميزان غذا و اندازه ذراتي كه گاو دريافت كرده بايد پس مانده هاي آخور را در نظر نگرفت.
اندازه گيري مي تواند به وسيله ماده خشك جيره ، اندازه ذرات علوفه ، اندازه ذرات سيلو ، ميزان و كيفيت علوفه اضافه شده به جيره ، دفعات تغذيه گاوها ، فضاي آخور ها و زمان در دسترس بودند جيره انجام شود .
مخلوط كردن جيره مي تواند در موفقيت برنامه مؤثر باشد . بايد از هر گونه خطا در ميزان و نحوه مخلوط كردن اجراء غذايي با يكديگر جلوگيري به عمل آورد و بايد شخصي كه مسئوليت غذا دادن و مخلوط كردن را به عهده دارد ، به خوبي آموزش داده شود .
آسايش و استرس هاي مديريتي :
گاوها به صورت فيزيولوژيكي در طي دوره انتقالي پر استرس ترين زمان زندگي خود را پشت سر مي گذارند بنابراين استرس هاي ناشي از جايگاههاي شلوغ ، نبودن فضاي كافي آخور ، رقابت با ساير گاوها ، نبود فضاي كافي آبشخور ، سطح نا مناسب بهار بند ، جايگاههاي تنگ ، بستر نامناسب و تهويه نامناسب بايد به حداقل ممكن برسد .
البته وجود تراكم در بيشتر جايگاههاي ((فري استال))ديده مي شود .
گرينوف از متخصصين دامپزشكي دانشگاه ((سسكاچوان )) كانادا اظهار مي دارد كه حدود 25 درصد جايگاه اضافه بايد براي گاوها موجود باشد .
گاوهاي تازه زا نياز به جايگاه كافي دارند و آسايش شان بايد به حداكثر برسد .
در جايگاههاي راحت گاوها روزانه 14 ساعت روي زمين مي خوابند و حداقل زمان لازم براي استراحت 10 ساعت در روز مي باشد .
كف جايگاه نبايد لغزنده باشد و مي بايست با دادن خط هاي عمودي و افقي بر روي بتن از سر خوردن گاوها جلوگيري كرد . كود نبايد در محوطه بهاربند جمع آوري شود ، چون سبب ترسيدن گاوها از راه رفتن به خاطر سر خوردن شده و موجب ايجاد زمينه ابتلا به لنگش به خاطر نرم شدن سم مي گردد .
گروه بندي گاوهاي انتقالي مي تواند بر رفتار تغذيه اي و ميزان ابتلا به ناهنجاريهاي متابوليك تأثيربگذارد .
تليسه هاي مي توانند از جايگاههاي جداگانه به خاطر كوچك بودن اندام و عدم توانايي رقابت با گاوها استفاده كنند .
اثر بسياري از عوامل استرس زا در گاو در طي دوره انتقالي در حال افزايش است .
استرس سبب گرفتن انرژي بدن گاو شده و مي تواند با غلبه بر گاو موجب بيمار شدن دام گردد .
سخن آخر
جهت موفقيت در يك دوره انتقالي بايد به فرموله كردن جيره توجه ويژه داشت زيرا باعث جلوگيري از ناهنجاريهاي متابوليكي شده و از آن مهمتر سبب ايجاد يك شروع خوب در گاو مي شود .
همچنين مهم است كه گاوها را در گروههاي جداگانه، گروه بندي كرده و براي هر كدام استراتژي خاص تغذيه در نظر گرفت .
| 
