برخی نكات مهم بهداشتی و خواص فیزیكی و شیمیایی آب استخرهای پرورش ماهی قزل آلا

نویسنده: لاله یزدان پناه، كارشناس ارشد میكروبیولوژی مركزی تحقیقات كشاورزی و منابع طبیعی استان كرمان

به طور كلی ماهی موجود زنده ای است كه در آب زندگی می كند. همه فعالیت های ماهی مثل تغذیه، رشد، سلامتی، مقاومت در برابر بیماری ها و سایر عوامل به شرایط محیطی ماهی بستگی دارد. بنابراین رعایت كردن همه نكته های بهداشتی در زمان تهیه، حمل، رها كردن بچه ماهی و به طور كلی در طول دوره پرورش اهمیت بسیار زیادی دارد كه به تعدادی از آنها در زیر اشاره می گردد:
    1- بهتر است آب قبل از ورود به استخر به هر شكلی كه امكان دارد، هوادهی شود. بخصوص برای هوادهی آب چاه از وسایل هوادهی استفاده شود.
    2- از غذای ساخته شده یا پلت برای تغذیه ماهی استفاده شود و از مصرف غذای تر، مثل اضافه های كشتارگاهی كه آب را كثیف می كنند، خودداری شود.
    3- خوراك ماهی در محل خشك و خنك نگهداری شود. از انبار كردن غذا به مدت طولانی خودداری شود.
    4- رفتار و شنای ماهی ها كنترل گردد. حركت های غیر عادی ماهی ها مثل جمع شدن در محل ورودی یا خروجی آب و در كناره های استخر، شنای ناموزون، تغذیه نكردن و... نشانه ی به هم خوردن شرایط محیطی است. بنابراین باید سریع به كارشناس شیلات منطقه مراجعه شود.
    5- اگر هر نوع بیماری مشاهده گردید باید سریع جهت درمان آن اقدام كرد.
    6- هنگامی كه ماهی ها تلف می شوند، باید خیلی زود آنها را جمع آوری و سپس در یك گودال دفن كرد.
    7- به تمیز نگه داشتن استخر و تهویه مناسب آب در طول دوره پرورش دقت شود.
    8- دست كم 48 ساعت قبل از صید از تغذیه ماهی ها خودداری شود.
    9- پس از صید باید ماهی ها را در جای مناسب شست وشو داد. اگر این كار در یك كانال یا حوضچه ی آب روان انجام شود، خیلی بهتر است. هدف از شست وشوی ماهی ها، تمیز نگه داشتن كامل پوست و آبشش هاست. با این كار از بوی ماهی جلوگیری به عمل می آید. پس از شستشوی ماهی ها، آنها همراه با یخ در ظروف 20 تا 30 كیلوگرمی بسته بندی و به بازار مصرف تحویل داده شود.
    حفظ كیفیت آب استخر نیز در طول دوره پرورش ماهی قزل آلا، اهمیت بسیار زیادی دارد. برای همین لازم است به مسایل زیر توجه شود:
    1- رعایت كردن اصول غذادهی و جلوگیری از هدر رفتن غذا در آب استخر.
    2- تمیز نگه داشتن استخر برای جلوگیری از رشد جلبك ها و گیاهان.
    3- كنترل روزانه اسیدیته و درجه حرارت آب استخر برای جلوگیری از تغییر زیاد دمای آب.
    4- تهویه كامل و مناسب آب استخر برای نگه داشتن مقدار اكسیژن محلول در آن.
    از شرایط فیزیكوشیمیایی آب استخر پرورش ماهی قزل آلا می توان به دما، شوری، اكسیژن، PH یا اسیدیته، آمونیاك و نیتریت و كدورت اشاره نمود. مناسب ترین دما برای رشد بین 16-14 درجه سانتی گراد است. در مورد شوری مناسب ترین درجه شوری برای رشد ماهیان سردآبی از قبیل قزل آلا در حدود 6-3 در هزار تعیین شده است. از نظر PH، بهترین PH برای این گونه ماهیان 2/8-7/6 گزارش شده است. میزان آمونیاك نیز از صفر تا 4 درصد میلی گرم در لیتر در ماهیان كوچك و از صفر تا 2 درصد میلی گرم در لیتر برای ماهیان بزرگ تعیین گردیده است.

ماهنامه دام کشت و صنعت، شماره 101