تولد و مراقبت از گوساله تازه متولد

گوساله هايی كه به سختی متولد می شوند عمدتا طی فرآيند زايش زنده نمی مانند، اين گوساله ها طی هفته های ابتدايی زندگی مشكلات و بيماريهای زيادی را تحمل می كنند. برخی روشها كه به گاو برای تولد گوساله ای سالم و نيز به كاهش استرس و خطر بيماريها كمك ميكنند عبارتند از:

· استفاده از اسپرمهای آسان زا جهت تلقیح تليسه ها

· اجتناب از تغذيه زياد پروتئين در اواخر آبستنی برای جلوگيری از رشد زياد گوساله ها

· اجتناب از استرس يا هيجان گاو هنگام زايمان

· جدا سازی گوساله از مادر بلافاصله پس از تولد

دامداران درباره اين موضوع كه تا چه زمان ، بايستی گوساله پس از تولد نزد مادرش بماند اختلاف نظر دارند. ما نمی توانيم اطمینان داشته باشیم وقتی گوساله با مادر است آغوز کافی دریافت می کند. همچنین ما می دانیم گوساله ها هنگامی كه توسط مادرشان پرستاری می شوند اولين برخورد را با ارگانيسمهای متعددی كه پتانسيل توليد بيماری را دارند خواهند داشت. كه در كود دامی، روی پستان و بخش تحتانی بدن دام يافت می شوند. بعلاوه اينكه گاوهايی كه با disease’John ، Coccidia ، Cryptosporidia ، آلوده می باشند منتشر كننده این ارگانيسمها در مدفوع شان هستند و تماس گوساله در روزهای ابتدايی زندگی با اين ارگانيسمها سبب انتشار آنها به بدن گوساله خواهد شد.

آغـوز و مديريت آن

آغوز اولين محصول خروجی از غدد پستانی گاواست که طی روزهای انتهایی آبستنی شكل می گيرد. گوساله ای كه آغوز نخورد محکوم به مرگ است . اقدامات مديريتی وجود دارند كه با بكاربردن آنها می توانيم ایمنی گوساله را از طريق آغوز تامين نماييم :

· تغذيه دو ليتر آغوز بلافاصله پس از تولد و دو ليتر ديگر ظرف دوازده ساعت اوليه .

· اگر گوساله اين حجم از آغوز را بصورت اختياری مصرف نكرد بالاجبار بايستی با لوله مری به او خورانده شود .

· تغذيه آغوز با كيفيت ٬ آغوزی كه از گاوهاي مسن تهيه شده حاوی حداقل 5 ميلی گرم ايمنوگلبولين درهر ميلی ليتر آغوز است . كيفيت آغوز را می توان با کلوسترومتر ارزیابی کرد .

زمان تغذيه، كيفيت آغوز و حجم آن ٬ سه فاكتور كليدی موثر برنتيجه مديريت آغوز می باشند. ممكن است حجم زيادی از يك آغوز با كيفيت پایین ٬ مصونيتی برابر با حجم كمی از يك آغوز با كيفيت بالا ايجاد نمايد . آغوز را می توان با سرد كردن برای مدتی نگهداری كرد. همچنين می توان با تخمير آغوز آنرا برای مدتی نگهداری نمود بدون اينكه اتلافی در فعاليت ايمنوگلبولينی ایجاد شود. با انجماد آغوز می توان آنرا بيش از شش ماه نگهداری كرد اين آغوز می تواند ايمنی كافی را تامين نمايد بشرطی كه بگونه ای صحيح از حالت انجماد خارج شود. آغوز منجمد بايستی با آب ولرم (نه آب داغ) مايع شود و جهت مصرف بايد تا دمای بدن برسد. از مايكروويو جهت مايع نمودن آغوز منجمد استفاده نشود.

استفاده از Serum refractometer راهی ارزان و ساده جهت كنترل مديريت آغوز می باشد. گوساله هايی كه ايمنوگلبولين كافی دريافت كرده اند نسبت به گوساله هايی كه مقادير كمی آغوز يا آغوز با کیفیت پايين دريافت كرده اند، سطوح بالاتری از پروتین خون را نشان می دهند.

قطع شاخ ( Dehorning ) :

راههای مختلفی جهت شاخ سوزی گوساله ها وجود دارد و شايد دراين بين سوزاندن شاخ بيشترين استفاده را داشته باشد. معمولا اين روش هنگامی كه گوساله ها چندماه سن دارند بكار برده می شوند اين روش بدليل زخمهایی که ایجاد میکند سبب تاخيرموقت دررشد می شود. بااستفاده ازپمادهای شاخ سوز می توان ازايجاد چنين زخمهایی جلوگيری كرد. كسانی كه به درستی از اين پمادهااستفاده كرده اند به كاربردآسان آن پی برده اند. كسانی هم كه اين پمادها را به نحونادرستی استفاده كرده اند استفاده از آنرا مناسب نمی دانند. يك راه درست و يك راه نادرست جهت استفاده ازاين محصول وجود دارد. شرح ذيل برخی پيشنهادات جهت موفقيت دراستفاده ازاين پمادها

می باشد:

· از پمادهای شاخ سوز فقط برای گوساله های كمتر از دو روز سن استفاده شود. اگر گوساله بيشتر از اين سن داشته باشد چون قدرت تحرک زیادی دارد می تواند پماد را به جاهای دیگر بمالد. که نتيجه آن، شاخ سوزی ناقص يا مالیده شدن پماد به روی بخشهای ديگر بدن است.

· اگر گوساله ها طی يكی دو روز آتی در زير باران يا برف خواهند بود بهتر است ازپماد استفاده نشود.

· اين روش فقط برای دامهايی استفاده شود كه بصورت انفرادی در باکس نگهداری می شوند.

· اغلب شناسايی محل دقيق محل شاخ بدون كوتاه نمودن موهای آن ناحيه در گوساله های با این سن مشكل است. با يك قيچی ابتدا موهای اطراف محل شاخ را كوتاه كنيد.

· پماد را در حد يك لايه نازك وبه قطر دو سانتی متر روی جوانه شاخ قرار دهيد. بكار بردن بيش از حد اين پمادها اغلب سبب كاهش رغبت به استفاده از اين محصولات می گردد.

تغذيه با شير يا جايگزين شونده شير؟

چندین فاكتوردر تغذیه گوساله بایستی مدنظر باشد:

· نوع محصولي كه تغذيه می شود(شير يا جايگزين شير).

· دفعات تغذيه و فواصل تغذيه.

· مقدارشیر درهر وعده.

· دمای شير.

جهت انتخاب هرشیری بايد جنبه بهداشتی، عملی واقتصادی را درنظرداشت. بيشتر دامداران به گوساله ها شير دورریختنی (waste milk) می دهند. اين شير اغلب شير گاوهای تازه زا يا شير گاوهای تحت درمان ورم پستان

می باشد. شير گاوهای تازه زا برای گوساله های جوان عاليست. ولی شير ورم پستانی ممكن است محتوی باكتريها و همچنين آنتی بيوتيكها باشند هردوی اين موارد می توانند اثرات منفی روی گوساله داشته باشند.

اين عقيده وجود دارد که باكتريهای ورم پستان در دهان و بزاق گوساله هایی که با این نوع شیرها تغذیه شده اند باقی می مانند واين امكان وجود دارد كه در صورتیکه گوساله ها همدیگر را بلیسند وارد پستان آنها شود. برخی ازاين باكتريها قادرند يك تا دوسال درون پستان تليسه زنده بمانند واورا در زمان شيردهی به نوعی عفونت پستان مبتلا كنند. نگهداری جداگانه گوساله ها می تواند از اين مشكل جلوگيری نمايد. اما درمورد تغذيه شـيرهای حـاوی آنـتی بيوتيك اين گمان می رود كه اينگونه شيرها سبب ايجاد مقاومت در باكتريها مقابل آنتی بيوتيكها می شوند. همچنین می تواند مانع ازرشد باكتريهای مفيد درون دستگاه گوارش گوساله شود.

برخی ويژگيهای يك جايگزين شير با كيفيت عبارتست از:

· همه يا قسمت اعظم پروتئين آن از شير باشد.

· محتوی حداقل 20% پروتئين

· محتوی حداقل 20% چربی

· همه يا قسمت اعظم چربی آن حیوانی باشد.

اختلاف قابل ملاحظه ای بين جايگزين شونده های شير در نوع مواد مغذی آنها وجود دارد. منبع پروتئين شايد بزرگترين متغير باشد. اگرچه تاكنون هيچ منبع پروتئينی بهتر از پروتئينهای شير يافت نشده است. بيشتر پروتئين شير در جايگزين شونده های حال حاضر پروتئين آب پنير است كه محصول جانبی صنايع پنيرسازی می باشد. پروتئينهای آب پنير درابتدا بخاطردسترسی اقتصادی شان در جايگزين شونده های شيربكار رفتند. منبع جديدتر پروتئين پلاسمای دامی است.

استفاده از يك جايگزين شونده شير با كيفيت پایین، performance گوساله را كاهش می دهد و مرگ گوساله رادر پی دارد. فارغ از اينكه شما waste milk مناسب يا جايگزين شير باكيفيت تغذيه می نماييد، بايستی از تغيير تغذیه گوساله ها از يكی به ديگری اجتناب نماييد. اغلب تغيير نوع شير می تواند سبب برهم خوردن سيستم گوارش شود.

سوالی كه بارها پرسيده می شود اينست كه دادن شير قابل فروش به گوساله ها هنگامی كه waste milk دراختيار نيست، تغذيه خوبی است يا خير. يكی دو ملاحظه بايستی صورت گيرد . اگر شما بطور روتين از waste milk استفاده می نماييد و فقط بطور موقتی شير فروشی را می دهيد، بهتر است كه از تغيير شير به جايگزين برای گوساله ها اجتناب نماييد. بااين وجود، اگر شما معمولا waste milk كافی در اختيار نداريد، بين شير فروشی وجايگزين شير، ارزيابی اقتصادی نماييد.

مقدار شيری كه به گوساله ها داده می شود اغلب مورد بحث است. گوساله ها می توانند مواد مغذی كافی را برای رشد معمول طی دو الی سه هفته اول زندگی از چهار ليتر شير يا جايگزين شیر در هر روز بدست آورند ( معمولا به دو وعده در روز تقسيم می شود). برخی دامداران كمتر از اين مقدار را تغذيه می کنند به اين گمان كه از اسهال جلوگيری می نمايند. در صورتی كه تغذيه بيشتر فقط سبب شل شدن مدفوع می شود. تغذيه دو ليتر شير در هر وعده در طول روز هيچگاه تغذيه اضافی نيست.

اسهال ودرمان اسهال

اسهال يكی از نگرانی های اصلی سلامتی گوساله های جوان است. اسهال با اتلاف آب و الكتروليتها و اسيدوز متابوليك سبب مرگ گوساله می گردد. همچون اغلب بيماريها، در مورد اين بيماری هم پيشگيری ساده تر و ارزان تر از درمان خواهد بود. برخی اقدامات جهت جلوگيری از اسهال های عفونی عبارتند از :

· اجرای خوب مديريت آغوز

· جدا سازی گوساله ها از مادر بلافاصله پس از تولد

· نگهداری جداگانه گوساله ها دامهای بزرگتر

· ضدعفونی كردن لوازم تغذيه ومحل نگهداری

· ضدعفونی كردن باكسها قبل از جای گرفتن گوساله های تازه متولد در آنها

· تغذيه كردن و رسيدگی به گوساله های بيمار در انتهای كار

هنگامی كه اقدامات پيشگيرانه شكست می خورند واسهال عفونی رخ می دهد، تشخيص و درمان اختصاصی ، كليد موفقيت خواهد بود. تشخيص ارگانيسم مولد جهت انتخاب آنتی بيوتيك اختصاصی جهت درمان ضروريست. جمعيت باكتريهای مولد اسهال در هر زمان قادرند تغيير يابند، و اگر درمان اسهال برای شما در گذشته موفقيت آميز بوده و اکنون بنظر می آيد بی اثر باشد، شما با ارگانيسم متفاوتی هستيد. كمی كوشش، صرف وقت و پول جهت جمع آوری نمونه از گوساله بيمار و ارسال آن به يك آزمايشگاه تشخيص دامی هزينه اضافه ای نیست.

شايد تصور عمومی اين باشد كه شير عامل و مولد اسهال است در حالی كه اين چنين نيست و خودداری از دادن شير به گوساله سبب كاهش مقدار مدفوع روی زمين می شود اما اين دليلی بر بهبود گوساله نيست. بيشتر دامداران به اشتباه باور دارند كه تغذيه شير بايستی موقتا قطع شود و مايعات الكتروليتی به گوساله های اسهال تغذيه شود. Garthwaite در اين باره توضيح داده كه اين كار در روند بهبود بی تاثير است. بعلاوه اينكه ادامه تغذيه شير بهمراه مايعات و الكتروليتها به گوساله به ادامه روند مناسب رشد كمك ميكند. بطوركلی مايعات الكتروليتی با جبران مايعات و الكتروليتهای از دست رفته گوساله را زنده نگه ميدارند و موجب بهبود اسيدوز متابوليك می شوند. برخی راهنمايي ها جهت درمان اسهال عفونی و استفاده از مايعات الكتروليتی در ذيل آمده است:

· استفاده از يك آزمايشگاه تشخيص دامی جهت تشخيص درست عامل عفونت.

· اگر گوساله ها هنوز تمایل به خوردن شيردارند از محصولات الكتروليتی خوراکی حاوی بی كربنات سديم وپتاسيم اجتناب شود.

· اگر گوساله ها ميلی به مصرف شيرندارند، از محلولهای الكتروليتی كه محتوی بی كربنات سديم وپتاسيم استفاده شود.

· جيره معمولی شيرگوساله ها را درزمانهای معمول بدهید و محلولهای الكتروليتی را در حدود چهار ساعت بعد از

شير بكار ببريد.

· اگر گوساله ها تمايلی به مصرف الكتروليتها ندارند از لوله مری استفاده كنيد.

اقدامات بهداشتی

اقدامات بهداشتی به اين معنی نيستند كه هر چيزی اطراف گوساله ها نياز به پاك شدن و نظافت دارد، اما آن چيزهايی كه گوساله با آنها تماس مستقيم دارد بايستی عاری از ارگانيسمهای عفونی باشد. موارد ذيل نمونه هايی از اجرای خوب اقدامات بهداشتی در اطراف گوساله ها است:

· استفاده فراوان آب گرم و كلر هنگام شستن بطری ها، سطلها، سرپستانكها، لوله های مری يا هر چيزی كه مرتبط با تغذيه و آب خوردن گوساله است.

· هميشه قبل از قرار دادن گوساله تازه متولد درون باكس، باکسها را تمييز نماييد، بخصوص زمانی كه گوساله ای قبلا در آن محل مرده است.

· هرگزاجازه ندهيد گوساله از بطری يا سطلی كه قبلا توسط گوساله ای ديگراستفاده شده و تمييز هم نشده، استفاده نمايد.

· هميشه تغذيه و مراقبت از گوساله های مريض بزرگتر را پس از رسيدگی به گوساله های جوان و سالم انجام دهيد.

تغذيه كنسانتره استارترو قطع شير

يكی از اهداف مقدماتی ما در پرورش گوساله شيرخوار بايستی اين باشد كه ميل به مصرف استارتر در گوساله افزايش يابد وتغذيه شير هرچه ممكن است زودتر خاتمه يابد. مگر اينكه waste milk مناسب موجود باشد، فاز شيرخوارگی ميزان هزينه روزانه را افزايش می دهد (اين بستگی به قيمت علوفه و خوراكهای دانه ای دارد). بيشتر اين هزينه مربوط به شير يا جايگزين شير است، اما مقدار قابل ملاحظه ای هزینه کارگری نیز بايستی لحاظ شود. برخی اقدامات مديريتی كه بكارگيری آنها به افزايش مصرف كنسانتره توسط گوساله كمك می كنند عبارتند از:

· تامين آب تازه روزانه طی فاز شير خوارگی

· تامين كنسانتره استارتر تازه از روز سوم زندگی گوساله. در ابتدا بيش از يك مشت كنسانتره به گوساله داده نشود زيرا بيش ازاين هم درطی روز مصرف ندارد

· كنسانتره استارتر با اجزاء باكيفيت تهيه شود.

طبعا، گوساله ها درروزهای ابتدايی مصرف زيادی از كنسانتره نخواهند داشت اما گوساله هايی كه ازروزهای ابتدايی اين كنسانتره دراختيارشان بوده نسبت به گوساله هايی كه ازاين محروم بوده اند، سريعتر مصرف کنسانتره را آغاز می كنند. مصرف كنسانتره مهم است زيرا ميزان مصرف آن معياری جهت ميزان آمادگی گوساله برای قطع شير نمودن است. گوساله هايی كه احتياجات خود را (پروتئين، انرژی، موادمعدني) با مصرف قابل توجه كنسانتره كسب می كنند نسبت به آنهايی كه چهار ليتر شير يا جايگزين شير مصرف می كنند، نياز زيادی به مصرف شير جهت رسيدن به حد قابل قبول رشد ندارند. مصرف حداقل ۸۰۰ گرم استارتر طی سه روز يا بيشتر توسط گوساله دليلی كافی جهت قطع شيرنمودن است. اگر مديريت مذكور پيگيری شود و به شرطی كه گوساله ها عقب ماندگی يا ضعفی از جهت اسهال يا ديگر بيماريها نداشته باشند، گوساله ها می توانند بدون مشكل در پنج هفتگی قطع شير شوند. يك راهكار برای آماده سازی گوساله جهت مصرف استارتر اينست كه طی هفته آخر قبل از شيرگيری دووعده شير در هر روز به يك وعده كاهش يابد اگرچه بااينكار گوساله ها گرسنه می مانند. اما آنها سريعا مياموزند كه گرسنگی خودرا با خوردن بيشتراستارتررفع نمايند. ازاين لحظه به بعد مصرف استارتر توسط گوساله ها سريعا افزايش می يابد واين شروع خوبی جهت ورود گوساله به گله است.

زمانی عقيده بر اين بود كه گوساله ها جهت توسعه فعاليت سريع شكمبه نيازمند مصرف علوفه هستند. اما اكنون می دانيم كه اين ماهيت اسيدهای چرب فرار حاصل از تخمير خوراكهاست كه فعاليت شكمبه را توسعه می دهد. نگرانی كه درمورد جيره های كاملا دانه ای قبل از شيرگيری وجود دارد اسيدوزشكمبه در گوساله هاست.

از :وبلاگ كنترل توليد مثل در گاوهاي شيري

تعیین سن گاو

هنگام تولد، گوساله ی بالغ دارای 6 تا 8 دندان پیشین است كه در ابتدا تا نیمه بالثه پوشانیده شده اند. لثه ها پس از 12 روز از روی دندانهای پیشین مركزی تحلیل میروند وتا سه هفتگی این روند در طرفین و دندانهای میانی وكناری گسترش می یابد0 اولین نشانه های سایش در سطح فوقانی دندانها در 5/1 ماهگی در دندانهای پیشین مركزی قابل مشاهده است و در 2 ماهگی دردندانهای وسطی ودر5/2 ماهگی دردندانهای جانبی و 3 ماهگی در دندانهای پیشین گوشه ای دیده میشود0

سطح سائیده شده دندانهای پیشین شیری به تدریج وسعت می یابد و در 10 ماهگی تمام سطح دندانهای پیشین مركزی را در برمی گیرد

در گاوهای جوان تغییر دندانهای شیری به انواع دائمی با تعویض دندانهای پیشین مركزی در حدود بیست و یك ماهگی شروع شده وبا تعویض دندانهای میانی در سی ماهگی ادامه می یابد دندانهای جانبی در سی و نه ماهگی و دندانهای گوشه در چهار سالگی تعویض می شوند0

دندانهای دائمی بواسطه شكل پهنشان ازدندانهای شیری كه كوچكتر ومثلثی شكلند تمیز داده می شوند0از سن پنج سالگی به بعد سطح دندانهای مركزی وتا نه سالگی سطح تمام دندانهای پیشین سائیده می شوند0

 

شاخ: در حالت معمول طول شاخ در سه ماهگی حدود 2 سانتی متر است و سپس تا بلوغ جنسی در هر ماه یك سانت افزایش می یابد0 بنابراین شاخی به طول 8 سانتی متر مطابق با سنی حدود 9 ماه است0

در گاوهای ماده رشد شاخ ها در مراحل پایانی آبستنی وشروع شیرواری آهسته می گردد و مجددا در طی پنج تا هشت  ماه متعاقب از شیر گرفتن گوساله تسریع میشود این امر منجر به وجود آمدن یك حلقه شاخ می شود اولین حلقه شاخ بین 5/2 تا 3 سالگی ظاهر می شود0برای هر گوساله زائی یك حلقه جدید اضافه می شودبنابراین سن یك گاو را می توان با اضافه كردن یك یا دو سال به تعداد حلقه های شاخ محاسبه نمود 

21 نکته ضروری در پرواربندی گوسفند و گاو

ا- دام باید از مراکز معتبر تهیه شود.

2- قبل از هرگونه اقدام به منظور پروار بندی باید سلامت دام توسط دامپزشک مورد تایید قرار گیرد.

3- جهت پروار بندی لازم است قرص یا شربت ضد انگل برای پاکسازی انگلهای درونی دام  به مدت یک هفته تجویز شود.

4- محوطه گوسفند داری یا گاوداری ضد عفونی شود .

5- آب مصرفی دام قبلا نمونه برداری شده و به آزمایشگاه معتبر ارسال شود تا املاح آن مشخص شود .

6- خوراک مورد نیاز تا آخر دوره پروار بندی باید تهیه و قبل از آن با یک متخصص تغذیه هماهنگی های لازم صورت پذیرد.

7- برای این منظور باید کارگر ماهر و  ورزیده  و آموزش دیده در نظر گرفته شود.

8- واکسنهای مورد نیاز دام باید قبلا تهیه و توسط دامپزشک تزریق شود.

9- با توجه به اینکه تغذیه دام 60 الی 70 درصد هزینه را شامل میشود در خرید اقلام غذایی بهترین و ارزانترین باید انتخاب شود.

10- علوفه و کنسانتره به همراه مکملهای معدنی و ویتامینها به همراه نمک و سایر مکملها باید در بالانس نمودن جیره در دسترس باشد.

11- در سیستم پرواری  در ایران  شرائط 50 به 50 اعمال می شود یعنی 50 درصد علوفه و 50 درصد کنسانتره که این نسبت در حال حاضر برای پروار مناسب نبوده و باید این نسبت به سود کنسانتره تغییر یابد . در کشور ترکیه این نسبت تا 30 به 70 هم مشاهده شده است یعنی 30 درصد علوفه و 70 درصد کنسانتره . ولی بخاطر افزایش قیمت نهاده های کشاورزی  و محدودیتهایی نظیر آن توصیه می شود نسبت 40 به 60 درصد یعنی 40 درصد علوفه و 60 درصد کنسانتره رعایت شود.

12- عمده غذاهای گاو و گوسفند به دو دسته علوفه و کنسانتره تقسیم می شود . در قسمت علوفه ( یونجه – تفاله تر و یا خشک چغندر – کاه- شبدر-چاودار- تیموتی- برموداگراس – و جوی دوسر یا یولاف ) و در بخش کنسانتره ( کنسانتره کارخانجات خوراک دام- جو- سبوس- گندم- ضایات نان-ملاس- دانه ذرت- کنجاله سویا- ذرت علوفه ای – مواد سیلویی )

13- تهیه جیره بر اساس وزن زنده دام می باشد.

14- کوتاهترین فرمول محاسبه ضریب 3 درصد وزن زنده دام می باشد. بعنوان مثال اگر گوسفندی 50 کیلو گرم وزن داشته باشد میتوان از طریق فرمول فوق  محاسبات را انجام داد :

 50 کیلو گرم  وزن زنده گوسفند × 3 درصد وزن زنده = میزان احتیاج روزانه به ماده خشک 5/1 کیلو DM

۱۵ – این فرمول در مور پروار گاو نیز صدق می کند ولی برای گاو شیری باید محاسبات دیگری انجام داد که از حوصله این بحث خارج است.

16- از 1500 گرم فوق 60 درصد کنسانتره و 40 درصد باید علوفه باشد.

17- محدودیتها باید اعمال شود بعنوان مثال در استفاده از اوره باید 1 درصد جبره مصرف شود.

18-   غذا باید در 3 نوبت تجویز شود صبح ساعت 6 – ظهر ساعت 1 الی 2 و شب ساعت 7-8

19 – جیره باید به آرامی و در عرض 10 روز  بطور کامل تغذیه شود .

20-  از مجموع جیره بالانس شده فوق روزانه 250 تا 300 گرم افزایش وزن خواهیم داشت که در ماه  افزایش وزنی حدود 8-10 کیلو خواهد بود.

21- آب کافی و تمیز به همراه نمک که بهتر است بصورت سنگ نمک در آخور مصرف شود به همراه مواد معدنی و ویتامینه و دی کلسیم فسفات به میزان 1 درصد جیره حتما در پروار بندی مورد استفاده قرار گیرد .

 

آشنایی با تلقیح مصنوعی در گاو های شیری

مقدمه:

امروزه روز، دورانی که دامداران به انتظار و لطف طبیعت زاد و ولد دامهای خود را تسلیم سرنوشت می کردند سپری شده است علم و دانش به کمک بشر آمده وبا ارائه طریق ساده میزان زاد و ولد را دردامها به مقدار زیادی بالا برده است برای موفقیت درکار دامداری همراه شدن با پیشرفتهای علمی ضروری به نظر می رسد متخصصان علوم دامپروری عقیده دارند تلقیح مصنوعی یکی از پیشرفتهایی است که درعصر حاضر می تواند کمک زیادی به دامداران نماید استفاده از گاوهای ممتاز برای افزایش انتقال توان تولید،‌کنترل امراض ومهمتر از همه اصلاح تعداد بیشماری دام همگی مدیون تلقیح مصنوعی است.اصلاح نژاد وافزایش بهره وری تولید دام بهترین راه مقابله با خطر گرسنگی و کمبود مواد غذایی است و کار درخصوص افزایش تولید و پرورش گاوهای پرتولید دراکثر کشورهای پیشرفته دنیا شروع شده است ودرحال حاضر شاهد گاوهای پرتولید دردنیا هستیم. دراین نشریه سعی شده است درخصوص چگونگی انجام تلقیح مصنوعی،‌زمان مناسب آن و محاسن تلقیح مطالبی بیان گردد

تلقیح مصنوعی چیست؟  

                                                    

باردار کردن گاو ماده بدون عمل جفت گیری بین دام نر و ماده را تلقیح مصنوعی گویند.برای این منظور با وسائلی خاص اسپرم گاو نر را دررحم گاو ماده قرار داده و همین امر باعث باروری گاو ماده می شود.

فواید تلقیح مصنوعی

تلقیح مصنوعی دارای محاسن وفواید زیادی است ازجمله

1- جلوگیری از هزینه نگهداری گاو نر به خصوص درگاوداریهای کوچک زیرا ازلحاظ اقتصادی درتلقیح مصنوعی احتیاج به تهیه ونگهداری گاو نر نیست واز طرفی هزینه نگهداری آن ا زقبیل تغذیه، تاسیسات،‌دستمزد کارگر،‌ دارو وسائل دامپزشکی وغیره را دامپرور متحمل نمی شود و تنها با خرید اسپرم منجمد با قیمت ناچیز این کار صورت می گیرد.

2- چون درتلقیح مصنوعی می توان مدت زیادی اسپرم را به صورت منجمد نگهداری کرد(حداکثر 20 سال)بنابراین حتی پس از مرگ گاو نر نیز می توان از اسپرم آن که دارای صفات برتر است استفاده کرد.

3- چون اسپرم های گرفته شده از گاو نر به راحتی قابل جابه جایی است پس می توان اسپرم گاوهای نری که دارای صفات ژنتیکی خوب هستند از مسافتهای دور دست خریداری کرد ومورد استفاده قرار داد

4 - درصد باروری (آبستنی)دام ماده درتلقیح مصنوعی بیشتر از تلقیح طبیعی است زیرا قراردادن اسپرم درداخل رحم(پشت سرویکس) کمک زیادی به رسیدن اسپرم به تخمک می کند وهمین امر سبب افزایش درصد باروری دام ماده می شود

5- درروش تلقیح مصنوعی می توان با استفاده ا زاسپرم یک دام نر تعداد زیادی دام ماده را بارور کرد به طور مثال می توان با رقیق کردن و نگهداری صحیح اسپرم گاو نر درسال تعداد 40000 الی 60000 ماده گاو را آبستن کرد

6- افزایش طول عمر بهره دهی گاو نر درمراکز تلقیح مصنوعی به راحتی امکان پذیر است. چون با استفاده از یک رژیم صحیح برای اسپرم گیری می توان از ضعیف شدن قدرت جنسی که اثر منفی برروی کیفیت اسپرم ورفتار جنسی دارد جلوگیری کرد

7- درتلقیح مصنوعی چون تمام اعمال تلقیح توسط دست انسان صورت می گیرد به راحتی می توان از انتشار بیماری ا زدام نر به ماده جلوگیری کرد

8- با استفاده از تلقیح مصنوعی می توان دامهایی که قادر به جفت گیری طبیعی نیستند ویا مبتلا به بیماریهای واگیر دستگاه تناسلی هستند باردار کرد.

9- مدت زمان تلقیح درتلقیح مصنوعی خیلی کوتاهتر و مطمئن تر از تلقیح طبیعی است.

نقش تلقیح مصنوعی درجلوگیری از گسترش امراض قابل انتقال به وسیله جفت گیری:

یکی ا زمهمترین دلایل استفاده ا زتلقیح مصنوعی دراکثر کشورها جلوگیری ا زیک سری بیماریهای عفونی وانگلی است که ا زطریق جفت گیری سرایت می کند مانند تریکومونوز، ویبریوز تناسلی، بروسلوز یا تب مالت و...اهمیت دیگر تلقیح مصنوعی برای مزارع دامپروری قرنطینه است که جا به جا کردن دامها برای جلوگیری ا زسرایت بعضی بیماریها به دیگر حیوانات ممنوع است همچنین درتلقیح مصنوعی به خاطر کنترل اجباری اسپرم درهر اسپرم گیری می توان با ارزیابی کمی و کیفی اسپرم به وجود حیوانات نری که ارزش تولید مثلی پایین دارند پی برد و درنتیجه بسته به علل آن برای کوتاه مدت یا دایم آنها را از فعالیتهای تولید مثل خارج کرد لازم به ذکر است دراثر تلقیح دام ماده می توان به انواع بیماریها و تومورها که درداخل دستگاه تناسلی حیوان ماده است پی برده و در اسرع وقت درصدد درمان آن برآمد. خسارات ناشی ا زتلقیح مصنوعی به علت استفاده غیر اصولی آن دراکثر موارد با استفاده ا زتلقیح مصنوعی نتایج نادرستی درروند اصلاحی وهمچنین درصد باروری حیوانات به دست می آید

برخی از عواملی که باعث ایجاد خسارت درتلقیح مصنوعی می شود عبارتند ا ز

1- استفاده ازدامهای نری که ارزش دامپروری نداشته و فعالیت یا اثر معکوس برروی اصلاح نژاد دام دارند درنتیجه لازم است فقط ا زحیوانات نری که اصل آنها کاملاً شناخته وبر مبنای تستهای انجام شده بر روی آنها،‌ارزیابی شده اند استفاده کرد زیرا درتلقیح مصنوعی ازاسپرم یک گاو نر تعداد زیادی گاو ماده آبستن می شود ودرنتیجه مقدار زیادی گوساله بوجود می آید درصورتی که حیوان دارای خصوصیت ارثی قابل انتقال نامناسبی باشد،‌اثرات آن درنسل های آینده کاملاً‌مشخص خواهد شد

2 - وجود بعضی دامهای نربا امراض قابل انتقال درمراکز تلقیح باعث انتقال سریع بیماری دریک سطح وسیع خواهد شد

3- گسترش وانتشار بعضی بیماریهای ارثی مانند هپیوبلازی (دستگاه تناسلی)، کریپتوکیدی وغیره

4- تلقیح حیوانات ماده با اسپرمهای ضعیف

5- عدم شناخت تکنیک استفاده ا زاسپرم و تلقیح آن دردستگاه تناسلی

6- تلقیح حیوان ماده درقبل ا ززمان مناسب،‌که درنتیجه تخمک قابل باروری نیست تمام این عوارض و معایب با استفاده ا زتکنیکهای خاص ارزیابی حیوان نر و تعیین سلامتی جسمی حیوان و نیز ارزیابی کیفیت تولید مثل آنها و بالاخره استفاده از افراد متخصص برای انجام عمل تلقیح از بین می رود.

مناسب ترین زمان تلقیح مصنوعی

همان طور که می دانید وقبلاً‌ نیز توضیح داده شد، تلقیح مصنوعی روش نوینی دردامپروری است که با انجام این روش دامداران می توانند به سادگی نژاد دامهای خود را اصلاح کنند،‌بدون شک تلقیح مصنوعی موفق ترین و پرسودترین تکنیکی است که درتولید مثل دام نتیجه شده است.ولی نکته ای که لازم است برای انجام مطلوب تلقیح مصنوعی به آن توجه شود دانستن زمان فحلی و توجه به علایم آن درگاو ماده است.

فحلی چیست؟

دردستگاه تناسلی اکثر دامهای پستاندار به تناوب فعل وانفعالاتی صورت می گیرد که مهمترین وبرجسته ترین آن فحلی استفحلی به مرحله ای اطلاق می گردد که دام ماده نسبت به جنس نر میل جنسی پیدا کرده وبرای جفت گیری آمادگی کامل دارد درتمام طول دوران فحلی قسمتهای محتلف اندام تناسلی دچار تغییراتی می گردد که نتیجه مستقیم عواملی به نام هورمون است این هورمونها ضمن تاثیر بر روی سلولهای تخمدان سبب بروز حالت فحلی می گردند. با اینکه گوساله های ماده دربدو تولد دارای دستگاه تناسلی نسبتاً‌کاملی هستند اما دستگاه تناسلی آنها تا چندین ماه فعالیت اساسی ندارد وبه موازات رشد و تکامل بتدریج درسن نه ماهگی فعالیت جنسی خود را شروع می نمایند بروز تظاهرات بلوغ جنسی برحسب نژاد وضع تغذیه و عوامل دیگر درفواصل متناوب درتمام دوران زندگی ماده گاو ادامه خواهد داشت.درایامی که زمان فحلی ماده گاو نزدیک می گردد مخاط فرج قرمز رنگ ، متورم و مرطوب شده و سپس ترشحات سفید رنگ و شفافی ازآن خارج می شود ودراین ترشحات ممکن است رگه های خون وجود داشته باشد که به علت پارگی بعضی ا زمویرگها به هنگام بروز فحلی است ترشحات مذکور بتدریج شفافیت خود را از دست داده کدر،‌چسبنده وزرد رنگ می شود.گاهی اوقات بویژه درزمستان ا زپشت گاوهای فحل بخار بلند می شود این بخار به علت افزایش دمای بدن گاو،‌به دنبال زیاد شدن فعالیت ویا به دلیل تغییرات فیزیولوژیکی دوران فحلی است.گاهی نیز تغییراتی دررفتارهای عادی گاو پیش می آید مثلاً‌ گاوی که همیشه پیش از همه وارد شیر دوشی می شده درزمان فحلی ممکن است آخرین گاوی باشد که به شیردوشی
می آید وبرعکس درمراتع گاو فحل ویک یا چند گاو دیگر که پیرامون آن پرسه می زنند ممکن است از چرا کردن خودداری کنند.ماده گاوها معمولاً‌ هر 19 الی 21 روز یکبار فحل می گردند وچنانچه در موقع مناسب فحل،‌ ماده گاو،‌تلقیح و آبستن گردد دیگر این حالت درآن تجدید نمی گردد مگر دربعضی ا ز گاوهای ماده ایی که به طور استثناء دردوران آبستنی هم حالت فحل درآنها دیده می شود.

علایم فحلی

گاو ماده برای جلب توجه گاو نر علایمی ازخود نشان می دهد که مشاهده این علایم زمان فحلی ماده گاو ومراحل مختلف آن را نشان می دهد.

الف) مرحله شروع فحلی

شروع فحلی 6 الی 10 ساعت قبل از فحلی حقیقی است ودارای علایمی به شرح ذیل می باشد

1- گاوها یکدیگر را می بویند

2- سوار یکدیگر می شوند

3- فرج مرطوب ، قرمز وکمی متورم می شود

4- اجازه پرش به دیگر گاوها را برروی خود نمی دهند به محض مشاهده علایم مرحله شروع فحلی به هیچ وجه نباید مبادرت به تلقیح مصنوعی ماده گاو نمود

ب) مرحله فحلی حقیقیاین مرحله از لحاظ انجام عملیات تلقیح مصنوعی ا زاهمیت زیادی برخوردار است مدت زمان فحلی حدود 18 ساعت طول می کشد فحلی حقیقی هم مانند مرحله شروع فحلی علایمی به قرار زیر دارد که باید این علایم دقیقاً مورد توجه قرار گیرد.

1- به گاوهای دیگر سواری می دهند

2- سروصدا راه می اندازند

3- ناراحت و متوحش هستند

4- تمایل دارند سوار دیگر گاوها شوند

5- ازداخل مهبل مایعی صاف ترشح می شود

6- خوراک ومقدار شیرشان کاهش می یابدلازم به تذکر است گاو فحل هنگامی که دربهار بند آزاد است آرام ایستاده وماده گاوهای دیگر بر روی آن می پرند اگر درموقع پریدن ماده گاو زیرین فرار نکرد فحل است بهترین زمان تلقیح 6 الی 12 ساعت بعد از شروع فحلی حقیقی است

مناسب ترین زمان تلقیح

برای اینکه ماده گاو آبستن شود باید تخم ماده با اسپرم تلاقی نماید معمولاً جدا شدن تخم از تخمدان درماده گاو به طور متوسط درحدود 12 ساعت بعد ا زشروع فحلی حقیقی انجام می گیرد وچون تخم ماده پس از جدا شدن ازتخمدان طول عمر کوتاهی درحدود 4 الی 5 ساعت دارد لذا باید تلقیح را موقعی انجام داد که نطفه قبل از مردن تخم ماده با آن برخورد نماید با درنظر گرفتن عمر نطفه نر اگر به محض دیدن علایم شروع فحلی به تلقیح مصنوعی اقدام کرد چون درموقع لقاح نطفه نر از بین رفته است نخواهد توانست تخم ماده را بارور کند ویا اگر ماده گاو را دراواخر مرحله فحلی حقیقی تلقیح نمایند چون تخم ماده از بین رفته است نطفه نر نخواهد توانست با تخم ماده تلاقی نماید بنابراین به تجربه ثابت شده است چنانچه ماده گاوهای فحل را 6 الی 12 ساعت بعد ازشروع علایم فحلی حقیقی تلقیح نمایند امید بارور شدن نطفه بیشتر خواهد بود.

 

رعایت نکات ذیل سبب انجام موفقیت آمیز تلقیح مصنوعی خواهد شد

1- کلیه آمار واطلاعات مربوط به تاریخ های وضع حمل فحلی و تلقیح را به طور مرتب یادداشت ونگهداری کنید این آمار می تواند کمک زیادی به مامورین فنی درتشخیص مواقع فحلی ویا شناسایی امراض و... نماید.

2- همیشه اولین تلقیح را درماده گاو 60 روز پس از زایش انجام دهید زیرا جدار رحم کاملاً التیام یافته و حاضر به آبستنی بعدی می باشد اگر درفاصله کوتاهتری تلقیح صورت گیرد شانس آبستنی کمتر شده و موجب ضعف جسمانی ماده گاو خواهد شد

3 - ماده گاوها را دو مرتبه صبح و عصر دربهار بند به طور آزاد نگه داشته و مواظب علایم آنها باشید مخصوصاً ماده گاوهایی که 18 الی 22 روز اززمان فحلی آنها گذشته باشد به تجربه ثابت شده است 60 الی 70 درصد گاوها علایم فحلی را بین ساعت 2 الی 6 صبح نشان می دهند

4- درصورت مشاهده مکرر علایم فحلی درماده گاو باید فوراً دامپزشک را درجریان قرار داد درغیر این صورت پس از مدتی برای همیشه ماده گاو عقیم خواهد شد

5- برای جلوگیری ازنازایی درگاوهایی که بیش از اندازه چاق هستند باید از جیره غذایشان مواد نشاسته ای را حذف کرد تا بتدریج لاغر شوند

6- درمواردی که جهاز تناسلی ماده گاو خونریزی یا عفونت وچرک داشته باشد ووضع ظاهری آن وجود بیماری های دستگاه تناسلی را نشان دهد باید از تلقیح خودداری وبه دامپزشک مراجعه کرد

7- ماده گاوهایی که به طور غیر طبیعی وبا اشکال زیاد زایمان می کنند ویا جفت آنها پس از زایمان به مدت طولانی تری درداخل رحم باقی می ماند دیرتر از ماده گاوهای معمولی باید تلقیح شوند(درحدود 80 روز پس از زایمان).

8- به تجربه ثابت شده است که معمولاً تلیسه ها دیرتر از ماده گاوها آبستن می شوند بنا براین بهتر است آنها را با اسپرم گاوهای نری که دارای خاصیت باروری بهتری هستند تلقیح نمود.

9- درماده گاوهای آبستن شیرده،‌بهتر است دو ماه قبل از زایمان شیرشان را خشک کرد تا باعث تقویت جسمی آنها گردد10- تغذیه ونگهداری ماده گاوها باید کاملاً‌ صحیح ودارای شرایط ذیل باشد

الف- غذای کافی وموازنه شده وبا اندازه احتیاج ،‌ دراختیار آنها قرار گیرد

ب- مواد معدنی مورد احتیاج دام حتماً تامین شود

ج- محل نگهداری ماده گاو باید تمیز وآفتاب گیر و فاقد هرگونه آلودگی باشدامروزه دردیگر کشورها ودربهترین موسسات تلقیح مصنوعی نسبت باروری برای تلقیح اول درحدود 60 الی 70 درصد وبرای تلقیح دوم 80 الی 95 درصد می باشد

تلقیح مصنوعی گاو ماده قدم به قدم

1- تشخیص گاو فحل

2- محصور کردن گاو ماده و تمیز نمودن فرج و اطراف آن با استفاده از مقدار کمی آب و صابون وخشک نمودن با حوله تمیز یا دستمال کاغذی

3- با سرنگ به اندازه 5/0 – 1 میلی لیتر اسپرم را به درون لوله پلاستیکی تلقیح بکشید( اگر از لوله پلاستیکی استفاده نمی شود از یک لوله تلقیح نشکن استفاده کنید) انتهای لوله های شیشه ای برای تلقیح باید با آتش صیقلی شده باشد

4- لوله تلقیح را به داخل مهبل فروبرده وآن را با دست چپ که درداخل راست روده قرار دارد به طرف گردن رحم هدایت کنید با جابه جایی لوله آن را از برجستگیهای زاید مانند عنق عبور داده وبه طرف انتها هدایت کنید لوله تلقیح نباید به طور عمیق وارد رحم شود زیرا باعث زخم شدن آن می شوددرهیچ حالتی لوله تلقیح را نباید با فشار جلو برد چون اگر تلقیح صحیح انجام شود احتیاج به فشار ندارد

5- وقتی لوله تلقیح به اواسط عنق رسید منی را خالی نموده وبه آرامی آنرا بیرون بکشید

6- لوازم یک بار مصرف را نابود کرده ودستهای خود را بشویید ووسایل تلقیح را کاملاً استریل نمایید.

خلاصه مطالب

با استفاده از تلقیح مصنوعی دامهایی که قادربه جفت گیری طبیعی نیستند ویا مبتلا به بیماریهای واگیر دستگاه تناسلی می باشند می توان باردار کرد به طور متوسط ماده گاوها درزمان19 الی 21 روز یکبار فحل می گردند 60 الی 70 درصد گاوها علایم فحلی را بین ساعت 2 الی 6 صبح نشان می دهند تلقیح مصنوعی بیشتر درموردگاوهای شیری انجام می شودبه محض مشاهده علایم شروع فحلی به هیچ وجه نباید مبادرت به تلقیح مصنوعی گاو ماده نمود.

چند نکته مفید

·   تلقیح مصنوعی یعنی باردار کردن گاو ماده بدون عمل جفت گیری بین دام نر و ماده.

·    تلقیح مصنوعی اگر به صورت اصولی وتوسط افراد کارشناس انجام نشود باعث ایجاد خسارتهای گوناگون خواهد شد.

·    برای انجام دقیق تلقیح مصنوعی دانستن زمان فحلی ضروری است .

·    بهترین زمان تلقیح 6 الی 12 ساعت بعد از شروع علایم فحلی است.

·    یکی از محاسن تلقیح مصنوعی جلوگیری از انتقال بیماریهای واگیردار دستگاه تناسلی دردامهای ماده است.

علائم سلامتی گاو بالغ

-          دفعات تنفس در دقیقه 20 تا 30 بار. -          حرکات شکمبه در هر دو دقیقه 5 بار. -          تعداد ضربان قلب در دقیقه 60 تا 70 بار.   -          وضعیت حرکات راه رفتن متعادل و بدون لنگش و مدفوع طبیعی باشد.  -          تعداد حرکات سینه در دقیقه مشابه حرکات تنفس. -          رنگ پلکها طبیعی. -          پوزه گرم و مرطوب، فاقد تاول. -          رنگ و علائم پوست و مو شفاف و یکنواخت نرمو بدون پوسته. -          وضعیت گوشها گرم و طبیعی. -          وضعیت دم، پوشش یکنواخت و تمیز. -          درجه حرارت 38 تا 39 درجه سانتیگراد.

ویژگی های یك گاو شیری خوب

نشانه های عمومی گاو سالم
قبل ا زخرید گاو شیری باید ازسالم وبیمارنبودن آن اطمینان پیدا كنید. باید توجه كنید كه گاو مورد نظر به طور مرتب واكسینه شده است وكارت بهداشت دارد. یك گاو سالم،‌تحرك كافی،‌چشمان شفاف، درشت و براق،‌موهای براق و تمیز،‌گوش برجسته و سیخ ،‌پوزه صاف و مرطوب و لب های گشاده دارد.
دقت كنید تا حركت های غیرعادی گاو را با تحرك وشادابی آن اشتباه نگیرید . گاو را حركت دهید تا ازمناسب بودن فاصله سم ها،‌راه رفتن منظم گاو ولنگ نزدن آن،‌مطمئن شوید.
ویژگی های اختصاصی گاوهای شیری
1- قد و قامت(اندازه قد)
خوب است بدانید كه قد حیوان اثری درشیردهی آن ندارد. ولی گاو كوچك و ضعیف به علت این كه
نمی تواند غذای بیشتری بخورد ودرتلقیح مصنوعی به اسپرم های خوب،‌جواب نمی دهد،‌برای نگهداری مناسب نیست. درهرصورت گاوها را به سه دسته تقسیم می كنند:
1- قد بلند به ارتفاع 150 تا 5/147 سانتی متر
2- قد متوسط به ارتفاع 140 تا 5/137 سانتی متر
3- كوتاه قد به ارتفاع 130 تا 5/127 سانتی متر
2- عمق بدن
عمق بدن گاو شیری را با خط كشهای مخصوص (كولیس) اندازه گیری می كنند . ولی با دیدن ظاهر گاو نیز می توان به عمق بدن آن پی برد. به طوری كه هرچه فاصله چاله شیر تا آخرین دنده از قسمت عقبی حیوان بیشتر باشد، آن حیوان غذای بیشتری می تواند بخورد و قدرت تولید بالاتری دارد. البته این صفت رابطه مستقیمی بامیزان تولید شیر ندارد ولی درعمر اقتصادی وتوانایی گاو برای تولید بیشتر اثر دارد.
3- زاویه دار بودن بدن درمنظر پشتی
این صفت به طور مستقیم با شیرواری گاو رابطه دارد. زاویه داربودن یعنی هر وقت از عقب حیوان به سمت سرش نگاه كنیم،‌یك زاویه تیز كه درسمت پایانی گردن باریكتر می شود،‌ببینیم. هرچه این زاویه تیزترباشد ، دام ازنظر خصوصیت های شیرواری،‌وضعیت بهتری دارد. البته باید توجه داشته باشید كه نباید این صفت را با لاغری گاو اشتباه گرفت.
زاویه داربودن گاو درمنظر پشتی نشان می دهد كه این گاو سروگردن كشیده،‌دنده های برجسته و ظریف وبدنی كشیده و موزون دارد. درحقیقت كمر صاف، محكم و قوی،‌گردن نازك و كشیده، نداشتن غبغب وزاویه داربودن گلو موجب به وجود آمدن چنین زاویه ای شده است.
4- عرض وزاویه كپل
عرض كپل رابطه مستقیمی با زایمان آسان وبه دنیا آمدن گوساله سالم و درشت دارد. هرچه عرض كپل گاو شیری بیشتر باشد، بهتر است. برای دانستن عرض كپل، كافی است كه فاصله دو استخوان مفصل خاصره راست و چپ گاو را اندازه گیری كنیم. فاصله این دو، نشان دهنده عرض كپل گاو است.
نكته مهم
نكته مهم دیگر این است كه زاویه كپل گاو باید یك شیب ملایم از سمت برجستگی مفصل ران به استخوان وركی پایین گاو داشته باشد. برای اندازه گیری این زاویه باید به استخوان مفصل ران گاو توجه كنید وشیب آن را نسبت به محل پین گاو بررسی كنید . شیب بالاتر و شیب پایین تر برای گاو شیری مناسب نیست و موجب ناراحتی هایی درتولید مثل وخروج ناقص ترشح های رحمی گاو می شود. همچنین ظریف بودن و یك نواختی دم ازمحل اتصال تا انتها،‌نشان دهنده شیرواری گاو است.
5- پاها و شكل قرارگرفتن آنها
- پاهای جلو
پاهای جلو باید مستقیم وبدون خمیدگی به بدن وصل شده باشند و بیش از حد بلند یا كوتاه نباشند. همچنین فاصله دو پا،‌نشان دهنده عرض سینه است. عرض سینه متوسط ویا بیش ازحد متوسط درعمر اقتصادی حیوان وشیرواری گاو اثر دارد.
- پاهای عقب
خوب است بدانید كه وضعیت دو مفصل خرگوشی گاو درشیرواری آن اثر دارد. به طوری كه هرچه مفصل پاهای عقب گاو ظریف تر باشد،‌گاو شیروارتر است. به علاوه پاهای عقب گاو درمنظر پشتی باید مستقیم و بدون انحراف به داخل بدن وصل باشند. به طوری كه بتوان مستطیلی را بین دو پای عقب گاو رسم كرد. اگر دو مفصل پاهای عقب گاو به هم نزدیك و پاها و سم ها به بیرون منحرف باشند،‌كمترین ارزش را به آن گاو می دهند. حال آنكه پاها باید بدون انحراف و مفصل های خرگوشی باید با ران،‌پاها و سم ها، موازی باشند.
اگر پاهای گاو را از پهلو نگاه كنید باید مفصل های خرگوشی پاهای عقب داسی شكل باشند. البته باید توجه كنید كه گاهی ممكن است گاو به دلیل اشكال درلگن ویا عفونت،‌سم ها و پاهای خود را به داخل كج كند. بنابراین نباید این موضوع را با خمیدگی داسی شكل پاهای عقب اشتباه گرفت.
6- ارتفاع پستان عقبی
این ارتفاع نشان دهنده ظرفیت تولید شیر درگاو است. برای بررسی این صفت كافی است فاصله زیر فرج دام را تا محل اتصال پستان به بدن گاو اندازه بگیرید. هرچه این فاصله كمتر باشد، بهتر است.
7- عمق پستان
عمق پستان یعنی بررسی وضعیت كف پستان (به غیر از نوك آن) با مفصل خرگوشی پاهای عقب. البته درست است كه هرچه پستان بزرگتر باشد،‌شیر بیشتری را درخود جای می دهد،‌ولی یك پستان با عمق بیشتر(حجیم تر)زودتر به زخم و ورم پستان آلوده می شود.
بنابراین دربررسی این صفت باید به سن دام توجه كرد. به طوری كه هرچه سن دام بالاتر رود، عمق پستان بیشتر می شود. درتلیسه ها باید كف پستان نسبت به مفصل خرگوشی،‌حدود 3 انگشت(5 سانتی متر)بالاتر قرار گرفته باشد.
8- نگه دارنده پستان ها(لیگامان ها)
نگه دارنده ها درحقیقت رباط های وسطی محفظه پستان هستند. این رباط ها چنان درمنظره پشتی قرارگرفته اند كه به نظر می آید محفظه پستان به دو قسمت تقسیم شده است . رباط ها درحقیقت نگه دارنده های اصلی واولیه پستان هستند.همچنین عامل مهمی درنگه داشتن پستان درمحل اصلی خود هستند. اگر نگهدارنده پستان ضعیف باشد،‌پستان به حالت شل و پاندولی درمی آید. درنتیجه طول عمر اقتصادی گاو كم می شود . بنابراین هنگام خرید یك گاو شیری باید توجه داشت كه درمنظره پشتی درحالی كه پستان پرازشیر است ، وسط پستان گاو ، خط وجود داشته باشد. همچنین این خط و شكاف بین پستانی،‌عمیق و سراسر پستان را فراگیر باشد.
9- عرض پستان
هرچه عرض پستان گاو بیشتر باشد، دام قدرت شیرواری بهتری دارد. همچنین طول عمر اقتصادی آن نیز زیاد است. برای بررسی این صفت،‌درمحل اتصال پستان به بدن وبرگشتگی موهای دو طرف پستان، فاصله دو طرف پاهای آن را اندازه گیری می كنند. توجه كنید كه هنگام بررسی این صفت نباید گاو بدشكل ایستاده باشد وپاهای عقب آن ازهم باز باشد.
10- اندازه سرپستانك ها
یكی ازمواردی كه باید هنگام خرید گاو شیری بسیار به آن توجه شود ،‌اندازه سرپستانك های گاو است. برای بررسی آنها باید طول سرپستانك و وضعیت آنها را از جلو وعقب وپهلوی حیوان اندازه گیری كرد. چند حالت غیر طبیعی درپستانك وجود داردكه باید به آنها توجه كرد. این حالت ها عبارتند از:
الف- پستانك ها نباید به شكل پستانك های بز باشند وبه اصطلاح بزی نباشند.
ب- پستانك های خیلی قطور به درد شیردوشی نمی خورند.
ج- سوراخ پستانك ها نباید بیش از حد ریز و یا گشاد باشند.
اندازه مناسب برای سرپستانك های جلو حدود 5 تا 6 سانتی متر وبرای سر پستانك های عقب 4 تا 5 سانتی متر است . یعنی باید سر پستانك های جلو كمی بلندتر ازسرپستانك های عقب باشد. علاوه براندازه پستان ،‌بایدتوجه داشت كه پستان های گاو شیری ورم كرده و گرم تر از حد معمول نباشد. همچنین رنگ آن غیرعادی وزخمی نباشد. اگر به گاو مشكوك هستید،‌كمی از شیر آن را دریك فنجان،‌ظرف یا پارچه سیاه بدوشید وبررسی كنید تا مواد ریز خارجی و غیرطبیعی درآن دیده نشود. به این روش،‌آزمایش فنجان سیاه گفته می شود. زیرا درپارچه یا ظرف سیاه، عامل های ریز حاصل ازفعالیت باكتری ها و میكروب ها به سادگی دیده می شوند.
11- محل قرارگرفتن سرپستانك های جلو و عقب
هنگام بررسی این صفت باید به شكل قرارگرفتن نوك پستانك ها و محل آنها نسبت به محفظه پستان دقت كرد. اگر سرونوك پستان ها بیش از حد به هم نزدیك ویا ازهم دور باشند،‌غیر طبیعی است.
برای بررسی محل قرارگرفتن سرپستانك ها باید كل پستان گاو را به 4 قسمت تقسیم كنیم. به طوری كه نوك هرپستان باید دروسط هریك از این 4 قسمت قرارگرفته باشد. همچنین فاصله نوك پستان ها نسبت به هم مساوی ومتناسب باشد.
خلاصه مطالب
1- هنگام خرید گاو شیری ابتدا باید دقت كرد كه دام بیمارنباشد وواكسن های لازم به آن تزریق شده باشد.
2- عرض كپل گاو شیری هرچه بیشتر باشد،‌بهتر است.
3- هرچه پاهای عقب گاو،‌ظریف تر و زاویه آنها داسی شكل (بسته تر) باشد،‌مناسب تراست.
4- باید توجه داشت كه پستان گاو،‌بیش ازحد عمیق نباشد. چون دراین صورت ،‌پستان گاو زودتر به انواع بیماریها ازجمله ورم پستان مبتلا می شود.
5- باید توجه داشت كه دربررسی سرپستانك های گاو شیری،‌سر پستانك های جلو كمی بلندتر ازسرپستانك های عقب باشد.
6- آزمایش فنجان سیاه، بهترین وآسان ترین روش برای بررسی آلودگی شیر به میكروب وعامل های خارجی است.
7- سرپستانك های گاو باید درمركز هر4 قسمت پستان گاو قرارگرفته باشد.
چند نكته مفید:
· قبل ازخرید گاو شیری، ازسالم بودن گاو مطمئن شوید . توجه كنید كه گاو موردنظر به طور مرتب واكسینه شده و كارت بهداشت داشته باشد.
· درزمان خرید گاو شیری باید به ویژگی های اختصاصی حیوان توجه كافی كرد.
· عرض كپل گاو رابطه مستقیمی با زایمان آسان وبه دنیا آمدن گوساله سالم ودرشت دارد.
· هرچه مفصل پاهای عقب گاو ظریف تر باشد، گاو شیروارتر است.
· هرچه ارتفاع پستان عقبی گاو كمتر باشد بهتر است.
· اگر نگه دارنده پستان ها(رباط ها)ضعیف باشند، پستان ها شل شده و طول عمر اقتصادی گاو كم می شود.
· اندازه مناسب برای سرپستانك های جلو حدود 5 تا 6 سانتی متر وبرای سر پستانك های عقب 4 تا 5 سانتی متر است.
درزمان خرید گاو،‌آزمایش فنجان سیاه را انجام دهید تا ازسلامت پستان و شیر مطمئن شوید.

بیماری مهم حبوبات

بیماری ریزوکتونیایی حبوبات rizoctonia solani

ریزوکتونیا به انواع حبوبات خسارت میزند منتهی در هر کدام بیماری خاصی ایجاد می کند. اصولاً این قارچ بیشتر نباتات کوچک و جوان را از بین میبرد. در بعضی حبوبات مثل لوبیا سبز و باقلا. ریزوکتونیا دربلوغ هم بیماری ایجاد میکند. این قارچ همچنین قادر به تولید پوسیدگی بذر هم میباشد.

در مورد عدس آلودگی ریزوکتونیا سبب تولید رنگ بنفش در برگ میشود. روی ساقه، طوقه و کوتیلدونها نیز زخم (شانکر )ایجاد میشود. ریزوکتونیا به قسمتهای هوایی هم حمله میکند و تولید حالت تار عنکبوتی (web blight ) مینماید که بیشتر در مناطق دارای بارندگی زیاد دیده میشود. گروه آناستو موزی ریزوکتونیاهای حبوبا ت agl می باشد.

بیماری ریزوکتونیایی حبوبات rizoctonia solani

ریزوکتونیا به انواع حبوبات خسارت میزند منتهی در هر کدام بیماری خاصی ایجاد می کند. اصولاً این قارچ بیشتر نباتات کوچک و جوان را از بین میبرد. در بعضی حبوبات مثل لوبیا سبز و باقلا. ریزوکتونیا دربلوغ هم بیماری ایجاد میکند. این قارچ همچنین قادر به تولید پوسیدگی بذر هم میباشد.

در مورد عدس آلودگی ریزوکتونیا سبب تولید رنگ بنفش در برگ میشود. روی ساقه، طوقه و کوتیلدونها نیز زخم (شانکر )ایجاد میشود. ریزوکتونیا به قسمتهای هوایی هم حمله میکند و تولید حالت تار عنکبوتی (web blight ) مینماید که بیشتر در مناطق دارای بارندگی زیاد دیده میشود. گروه آناستو موزی ریزوکتونیاهای حبوبا ت agl می باشد.

مبارزه:

1- ارقام مقاوم

2- ضد عفونی بذر با کاپتان (آسانترین ،مطمئن ترین وبی خطر ترین است). قبلاً سموم تراکوت وdexanole هم درایران بوده ومصرف می شده است. pcnb هم مًوثراست ولی روی پی تیوم اثر ندارد.

3- عمق بذر در کاشت مهم است. چون قارچ بیشتر به بافت جوان میزند. اگر بافت جوان کمتر در معرض قارچ واقع شود بیماری کمتر است. بنابراین هر چه عمق کمتر باشد بهتر است

پوسیدگی خشک ریشه حبوبات (پوسیدگی فوزاریومی)

بیماری مهمی است که متاًسفانه کار چندانی روی آن صورت نگرفته است. عامل این بیماری fusarium solani است که دارای فرمهای تخصص یافته میباشد:

روی لوبیا f.solani f .sp .phaseoli روی نخود فرنگی f.solani f.sp. pisi

و روی باقلاf.solani f.sp. fabae البته در استان فارس بیشتر پوسیدگی های ریشه مربوط بهf.oxysporum میباشد. تشخیص این دو گونه از یکدیگر به راحتی انجام میگیرد: کلنی f.oxysporum روی محیط کشت حالت گلی رنگ دارد ولی f.solani بیشتر خاکستری یا مایل به آبی است. جدار ماکروکنیدی درf.oxysporum خیلی نازک ولی در f.solani خیلی ضخیم است. در f.oxysporum ماکروکنیدی داسی شکل است ولی درf.solani دیواره دو طرف ماکروکنیدی تقریبا حالت موازی دارد و قسمت وسط حالت استوانه ای است. f.solani در محیط کشت اکثرا ماکروکنیدی تولید میکند و به ندرت میکروکنیدی میدهد ولی f.oxysporum به ندرت تولید ماکروکنیدی میکند.

فوزاریوم بر روی ریشه پوسیدگی خشک ایجاد میکند که حالت یکنواخت دارد و بر خلاف ریزوکتونیا شانکر ایجاد نمیکند. در مورد f.solani تمام ریشه های اصلی تغییر رنگ داده وقهوه ای ،خشک و پوک میشود و ریشه های فرعی هم قهوه ای میشوند. هر دو گونه تولید کلامیدوسپور میکنند که هم بین ریسه ای وهم انتهای ریسه ایست که در بقایای گیاهی باقی مانده و باعث بقای قارچ می شود.

چون قارچهای عامل این بیماری دارای نوادهای اختصاصی میباشند مهمترین روش کنترل ، از تناوب زراعی می باشد. تهیه بستر مناسب کاشت که باعث تسهیل رشد ریشه گردد نیز در کاهش میزان بیماری مًوثر است. منبع ازت نیز بسیار مهم است. بهتر است که کود ازته را به صورت سولفات و نیترات آمونیوم استفاده کنیم. چون نیترات و سولفات روی ریشه دهی، ph خاک و مبارزه بیولوژیکی اثر کرده و باعث فعالتر شدن قارچ در مبارزه میشود

بیماری برق زد گی نخود سفید chic-pea ascochyta blight

این بیماری در بیشترنقاط ایران از روی نخود ایرانی و باقلا گزارش شده است که در باقلا به آن آسکوکیتای باقلا گویند. عامل بیماری در برق زدگی نخودascochyta rabiei و در برق زدگی باقلا ascochyta fabae میباشد. فرم جنسی قارچ didymella rabieiiبا نام قدیمی mycosphaerella rabie است. این قارچ یک آسکومیست است که در مرحله غیر جنسی تولید پیکنیدیوم و در فرم جنسی تولید آسکوکارپ از نوع پریتسیوم کاذب مینماید که البته فرم جنسی در شرایط ایران چندان مهم نیست. پیکنیدیوم وپیکنیدیوسپورهای دو سلولی شفاف آن در اپیدمیولوژی بیماری خیلی مهم هستند. این بیماری در مناطق نخودکاری ایران و از جمله استان فارس وجود دارد.

این بیماری در مناطق معتدل وگرمتر بیشتر دیده میشود. علایم بیماری خیلی واضح است. در مزرعه نخود قسمتی مثل این است که صاعقه زده باشد و زرد وخشک شده بنظرمی رسد. این بیماری در مزرعه بصورت لکه ای دیده می شود. بارندگی شدید سبب پخش اسپور قارچ و شیوع شدید آلودگی میشود. شرایط مساعد جهت گسترش بیماری بارندگی شدید همراه با باد میباشد.

روی برگچه وکپسول ها لکه های گرد و روی ساقه لکه های کشیده سفید رنگ که بعداً قهوه ای شده و درآنها نقاط ریز سیاهرنگی که پیکنید یوم ها هستند، تشکیل میشود. چون به کپسول میزند سبب آلودگی بذر می شود. بذرهای به شدت آلوده، لاغروچروکیده می شوند و روی آنها پیکنیدیوم تشکیل میشود. اگر بذر آلوده کشت شود و رطوبت هم بالا باشد اولین علایم آلودگی روی طوقه نباتات کوچک دیده میشود که در شرایط گرم ومرطوب قارچ از روی طوقه به قسمتهای بالایی رفته وبرگچه ها را آلوده میکند و آلودگی شیوع می یابد.

بقای قارچ در روی بقایای گیاهی وبذر انجام می گیرد . این قارچ هتروتا لیک است. احتمال دارد زمستانگذرانی قارچ در فارس بصورت آسکو کارپ در کاه وکلش باشد چون درفارس هر دو تیپ قارچ مشاهده شده است. آسکوسپورها نیز شبیه پیکنید یوسپورها هستند. مهمترین کانون آلودگی بذر آلوده است. گاهی تا 2% آلودگی بذردیده شده است. برای این قارچ 1% آلودگی بذر بسیار بالاست و کافی است که تمام مزرعه را آلوده کند. بهنیه دما 20 درجه سانتیگراد و هوای مرطوب برای اپیدمی لازم است. در آمریکا قارچ را از علفها ی هرزی مثل تاج خروس ،پیچک و حتی نوعی عدس ، یونجه و تاجریزی جدا کرده اند.

کنترل:

1- تناوب وشخم عمیق. چون سالیان دراز در خاک نمی ماند تناوب دو ساله کافی است.

2- بذر سالم. بذررا باید از جاهایی که بیماری نیست تهیه کرد.

3- آبیاری بصورت کرتی یا بارانی نباشد.

4- تنظیم تاریخ کاشت ، طوری که به بارندگی نخورد. بخصوص در زمان تشکیل غلاف.

5- سمپاشی. هم ضد عفونی بذر میتوان انجام داد وهم سمپاشی بعد از هر بارندگی موًثر بوده است. اکسی کلرورمس باعث سوختگی گیاه میشود وحتی برای ضد عفونی بذر هم مناسب نیست چون باعث مرگ جوانه میشود. دراستان فارس 3-2 سمپاشی کافی است.

6- ارقام مقاوم استفاده شود. نخودهای سیاه (لپه) تا حدود زیادی مقاومند

ویروس موزائیک یونجه alfalfa mosaic virus

دامنه میزبانی این ویروس خیلی زیاد است. در یونجه تولید حالت موزائیک و گاهی چروکیدگی برگ و کوتولگی بوته ها میکند. در لوبیا چشم بلبلی حالت ابلقی در برگها ایجاد میکند. در لوبیا تولید نقاط زرد در متن برگها میکند. در نخود ایرانی موجب قهوه ای شدن آوندهای آبکشی و ایجاد پومردگی میشود. این ویروس چند پیکره ای می باشد و ونوم تقسیم شده دارد و بعضی از پیکره ها ایزومتریک و بعضی کشیده می باشند. قطر این پیکره ها 18nmولی طول آنها متغییر از 18-58 nmاست. ونوم در بین این پیکره ها، بجز پیکره ایزومتریک تقسیم شده است. این ویروس در لوبیا و یونجه بذرزاد میشود و همچنین به راحتی از طریق انتقال مکانیکی منتقل میشود و به علت داشتن دامنه میزبانی خیلی وسیع به راحتی قابل کنترل نیست

 

زنگ لوبیا و زنگ باقلا bean rust & broad bean

عامل زنگ لوبیا uromyces appendiculatus است وعامل زنگ باقلاu. viciae -fabae میباشد. بیماری به صورت جوشهای قهوه ای مایل به قرمز با حاشیه کمرنگ ظاهر می شود. جوشها غالباًً روی برگ و گاهاً روی ساقه و غلاف دیده می شود.

تلیو سپورها و یورید یو سپورهای این زنگ یک سلولی هستند. یورید یو سپور در سیکل بیماری خیلی مهم است، چون در بیشتر مناطق بازیدیوسپور، پکنیوسپور وایسیدیوسپور تولید نمیشود. این زنگ یک میزبان و ماکروسیکلیک است. قارچ عامل این بیماری ممکن است در برخی علفهای هرز نیز میزبانها داشته باشد که عامل بقای قارچ هستند.اگر میزبان علف هرز در منطقه نباشد، بقا بصورت تلیوسپوردر خاک صورت میگیرد. تلیوسپور برای جوانه زنی احتیاج به دوره سرما و شکسته شدن دوره رکود دارد یعنی بلافاصله بعد از تشکیل قادر به جوانه زنی نیست. این در شرایط آب وهوایی معتدل و مرطوب حداکثر خسارت را میزند. زنگ لوبیا با بذر انتقال می یابد و دارای250نواد فیزیولوژیکی میباشد که براساس آنها ارقام مقاوم به بیماری را مشخص میکنند.

کنترل:

1-ارقام مقاوم راه بسیار مطمئن و خوبی است.

2- با توجه به اینکه زنگ یک میزبانه است تناوب مهم است. که معمولا تناوب 3 ساله اعمال میشود.

3- کاشت حبوبات دور از زمین آلوده سال قبل.

4- شخم عمیق تا بقایا ازبین برود.

5- سمپاشی با قارچ کشهای سیستمیک و غیرسیستمیک(تیلت،....)

 

بیماری پوسیدگی ذغالی
عامل بیماری قارچ macrophomina phaseolina میباشد. قسمتهای ازساقه را آلوده و سیاه میکند که در درون آنها اسکلروتهای ریز سیاهرنگ به تعداد زیاد یافت میشوندکه سبب سیاه شدن و پوک شدن ساقه میشود. در بعضی مناطق تولید پیکنیدیوم میکند.

این قارچ در استان فارس خیلی زیاد است وبیشتر مربوط به مناطقی است که بارندگی کم بوده وبنابراین درسالهای خشک بیماری خیلی مهمی محسوب میشود. این قارچ بعنوان ساپروفیت روی ریشه های اکثر گیا هان مرده در همه جای ایران دیده میشود. میزبانهای زیادی دارد و در دمای 35-28 درجه سانتیگراد بسیار فعال است. وقتی در گیاه تنش آبی داشته باشیم قارچ خیلی متهاجم است. مبارزه با آن خیلی مشکل است.

کنترل:

1- استفاده ازارقام مقاوم.

2- تقویت کودی وآبی نبات.

3- بذر سالم زیرا گاهی بذرزاد میشود.

 

پومردگی اسکلر شیومی یا بادزدگی جنوبی

پومردگی اسکلروشیومی گسترش وسیع داشته ،درمناطق گرم روی بسیاری از گیاهان مسأله ساز است. از جمله گیاهان میزبان قارچ ، می‌توان حبوبات ، بسیاری از درختان میوه ، سبزیجات ، غلات ، گیاهان زینتی ، علفهای هرز را نام برد .

علائم اولیه بیماری به صورت پومردگی و زردی است . این حالت ممکن است در چند بوته یا بصورت لکه ای در مزرعه بروز کند . آلودگی ممکن است از مرحله پنجه زنی تا زمان رسیدن گیاه اتفاق بیفتد .مهمترین علائم مشخص در چند سانتیمتری بالای سطح خاک مشاهده می شود ، به این صورت که توده ای از میسلیومها سفید رنگ در روی ریشه ، ساقه وغلافهای برگ ، در سطح خاک یا چند سانتیمتر پایین تر ، توسعه می یابند . اندامهای باردهی (اسکلروتها ) پس از اینکه گیاه پومرده شد ، به صورت اجسام کروی سفیدرنگ در روی میسلیومها تشکیل می شوند . اسکلروتها سپس بزرگتر شده ، رنگ آنها به خرمای ، قهوه ای روشن نهایتاً قهوه ای تیره تغییر می‌کند . اندامهای باردهی ممکن است درون خاک ،روی ریشه یا روی پایین ترین قسمت گیاه (طوقه ) تشکیل شود . قارچ sclerotium rolfsii ,jsx توسط میسلیومهای سفید فشرده و اسکلروتهای سفید تا قهوه ای که درروی قسمتهای پایینی گیاه پومرده تشکیل می شوند ،براحتی قابل تشخیص است .مرحله جنسی به نام corticum rolfsii برخی اوقات روی بافت مرده گیاه دیده می شود ، ولی در بقا و انتشار قارچ نقش چندانی ندارد . قارچ یک پارازیت اختیاری قوی است ومی تواند روی بافت گیاهی در حال مرگ ، در نزدیکی سطح خاک زندگی کند . قارچ به صورت اسکلروت یا میسلیوم در بقایای گیاهی موجود در خاک زمستانگذرانی می کند . این قارچ خاکهای اسیدی را ترجیح می‌دهد .

کنترل:

از بین بردن قارچ s . rolfsii پس از استقرار ، بسیار مشکل است و علت آن دامنه میزبان وسیع ، قدرت ساپروفیتی زیاد و قدرت بقا به صورت اسکلروت و میسلیوم در خاک است . خارج کردن بقایای گیاهی از مزرعه ، شخم عمیق ، کنترل کامل علفهای هرز و افزایش (ph ) خاک در کنترل قارچ مؤثر است

 

بیماری پوسیدگی اسکروتی

عامل بیماری قارچ sclerotium rolfsii میباشد. این بیماری بخصوص در مناطق شمالی کشورکه مواد آلی خاک زیاد است، خسارت زیادی میزند. طوقه گیا هان پزمرده سفید شده وروی آن اسکلروتها ی خردلی رنگی تشکیل میشود. قارچی است گرما دوست که باعث پوسدگی ریشه و طوقه میشود. پوشش سفیدی روی ریشه و طوقه درست میشود که روی پوشش سفید دانه های کوچک قهوه ای خردلی رنگ (اسکلروتها) دیده میشود.

فرم جنسی قارچ athelia rolfsii- است که با زید یومست است. اسکلروت برای بقاء قارچ خیلی مهم است ولی قدرت رقابتی آن کم است. اسکلروت ها در خاکها ی سرد جوانه نمی زنند و نسبت به کمبود اکسیژن خیلی حساس هستند بنابراین با غرقاب کردن خاک از بین می روند. در زمستان اگر محصول کشت کنیم خاک فعال میشود و قارچ چون هوا سرد است فعال نیست و از بین می رود

 

بیماری آنتراکنوز لوبیا bean anthracnose

فرم غیر جنسی عامل بیماریcolletotrichum lindemuthianum و فرم جنسی آن glomerella lindemuthiana (آسکومیت) نام دارد.

این بیماری در مناطق مرطوب خیلی رایج است و در شمال کشور به مقدار زیاد دیده میشود. ولی تا بحال از استان فارس گزارش نشده است. قارچ عامل این بیماری بذرزاد میشود. و کافی است بذر آلوده در مناطق مرطوب کشت شود تا بیماری شیوع پیدا کرده و خسارت بزند. این قارچ به خصوص به غلاف می زند و تمام غلاف را می پوشاند و پوشش گلی رنگی، که اسپورهای قارچ عامل بیماری هستند، روی آن دیده میشود. این قارچ تولید آسروژل میکند. و لابه لای کنیدیوفورها خار (seta) دیده میشود. این قارچ به تمام قسمت های هوایی گیاه حمله میکند و اسپورهایی که تولید مینماید حالت لزج و چسبناک دارند بنابراین باد هیچ نقشی در انتقال آنها ندارد و حتماً بوسیله باران منتشر میشوند. پس بارندگی و آبیاری بارانی هم در شیوع بیماری موثرند. بقای قارچ در بقایای گیاهی آلوده و روی بذرها صورت میگیرد.

کنترل:

1- استفاده از بذر سالم و غیره آلوده (بذر از مناطق خشک بگیرند).

2- آیش و تناوب دو ساله.

3- استفاده نکردن از آبیاری بارانی.

4- برای اطمینان ضدعفونی بذر بابنومیل و توپسین و..

 

بیماری لکه شکلاتی باقلا broad bean chocolate spot

عامل بیماری botrytis fabae است. این بیماری بصورت لکه های کوچک و بزرگ نکروتیک و قهوه ای رنگ کرد در تمام نقاط گیاه دیده می شوند (روی برگ، ساقه و غلاف بذر). لکه ها از 10-1 mmقطر داشته و ممکن است باهم بپیوندند. البته باید توجه داشت که هر گونه صدمه مکانیکی که به باقلا وارد شود باعث ایجاد لکه های قهوه ای رنگ روی آن میشود که ممکن است با این بیماری اشتباه شود، بنابراین برای تشخیص دقیق بیماری نیاز به کشت قسمتهای آلوده وجود دارد.

این بیماری در استانهای فارس و خوزستان شایع است و شدت بیماری باعث ریزش برگ ها میشود. قارچ بوتریتیس پارازیت ضعیفی است و بیشتر به قسمتهای مسن و ضعیف گیاه حمله میکند. بنابراین برگچه های جوان گیاه به این بیماری مقاومند. شرایط بهینه بیماری رطوبت زیاد و دمای خنک (20درجه سانتیگراد) میباشد. در شرایط خشک لکه ها کوچک می مانند و هر چه رطوبت بیشتر باشد لکه ها بزرگتر میشوند.

مبارزه:

1- استفاده از ارقام مقاوم.

2- سمپاشی با کاپتان و سموم مشابه.

 

بیماریهای باکتریایی حبوبات

1- سوختگی معمولی لوبیا با عامل xanthomonas compestris p.v.phaseoli

2- سوختگی هاله ای لوبیا با عامل pseudomonas syringae p.v.phaseolicola

هر دو بیماری در مناطق مرطوبت زیاد هستند. هر دو به برگ، ساقه و غلاف حمله کرده ولی علایم کمی متفاوت است. اولی حالت نکروتیک ساده ایجاد کرده ولی در بیماری دوم دور لکه های نکروتیک را هاله ای زردرنگ می پوشاند. گونه اول گرمادوست است و در تابستان دیده میشود. (بهینه دما 32درجه سانتیگراد) ولی دومی شرایط معتدل را دوست دارد (بهینه دما 20-18).

این باکتریها تولید آلودگی بذر هم میکنند و بصورت سلول باکتری در بذر بقایای گیاهی زمستانگذاری میکنند. این باکتریها در گیاه سیستمیک شده و سبب لاغری و چروکیدگی بذر میشوند.

کنترل:

1- استفاده از بذر گواهی شده (سالم).

2- تناوب همراه با شخم عمیق خاک.

3- سمپاشی با سموم مسی

 

ویروس موزائیک زرد لوبیا bean yellow mosaic virus

این ویروس یکی از مهمترین ویروسهای حبوبات در ایران میباشد و در تمام نقاط دنیا نیز گزارش شده است.

میزبانهای این ویروس شامل انواع حبوبات و گیاهان دیگر مثل گلایول و... میباشد که می توانند بعنوان منبع دائمی ویروس عمل کنند. علایم در لوبیا عبارتند از لکه ها و نقاط کلروتیک در برگها که حالت زردی زیادی دارند و همچنین حالتی شبیه موزائیک در برگها ایجاد می کنند. بدشکلی برگ معمولاً درلوبیا کمتر دیده می شود. این بیماری همراه با کاهش شدید محصول میباشد.

علائم در باقلا عبارتند از موزائیک و کوچک شدن برگها و پیچیدگی و بدشکلی برگها به مقدار زیاد. خسارت درباقلا در استان فارس خیلی زیاد است وگاهی خسارت هربوته از 90% نیز تجاوز می کند و بخصوص اگر آلودگی در مراحل الیه رشد (8-4 برگی) باشد ولی آلودگی در هنگام گل خسارت چندانی به محصول وارد نمی کند. میزبانهای دیگر این ویروس شامل نخود ایرانی وعدس می باشد که علائم کلی بصورت موزائیک روی آنها می باشد.

عامل بیماری یک potyvirus با طولی در حدود 720nm می باشد که به کمک شته هایی مثل شته سیاه باقلا و شته سبزنخود فرنگی با رابطه ناپایا منتقل می شود. انتقال با بذردر لوبیا ثابت نشده ولی در باقلا با درصد خیلی کمی (کمتر ازنیم درصد) بذرزاد می شود. این ویروس از طریق انتقال مکانیکی نیز به راحتی قابل انتقال است. پایداری ویروس در میزبانهای مختلف حبوبات و نیز علفهای هرزی مثل یونجه باغی و بعضی گیاهان زینتی مثل زنبق و گلایول صورت میگیرد.

کنتـــــــــرل:

این بیماری در لوبیا با استفاده از ارقام مقاوم صورت میگیرد ولی در باقلا هنوز ارقام مقاوم پیدا نشده است. همچنین حذف منابع آلودگی، مبارزه با ناقل بخصوص در باقلا که یک گیاه زمستانه است و شته ها در زمستان در این مزارع بصورت موضعی وجود داشته و تحرک زیاد ندارند به کنترل بیماری کمک میکند.

 

ویروس موزائیک معمولی لوبیا bean common mosaic virus

این ویروس در لوبیا معمولتر است و بیشتر با آن برخورد می کنیم. علائم به صورت حالت موزائیک که شدت و ضعف دارد، مشاهده میشود، گاهی اوقات بصورت لکه های تیره و روشن کاملاً مشخص مشاهده میشود که بدشکلی زیادی در برگها ایجاد میکند و در نتیجه برگها پیچیده و لوله میشوند و گاهی اوقات نیزحالت جارویی به بوته می دهند.

یکی از علایم مشخصه بیماری حالات رگبرگ نواری (vein banding) است. حالت فنجانی شدن به سمت پایین نیز مشاهده میشود. علایم شدید بیشتر در برگهای انتهای بوته دیده میشود.

عامل این بیماری نیز یکpotyvirus است بطول تقریبی 750nm که با شته بصورت ناپایا منتقل میشود. این ویروس کاملاً بذرزاد است و با درصد بالایی در لوبیا بذرزاد میشود. از نظر دامنه ی میزبانی، محدود به جنس لوبیا (phaseolus) میشود. بطور کلی خسارت این بیماری در لوبیا در ایران خیلی زیاد است.

کنترل:

بهترین راه مبارزه استفاده از بذر سالم است. همچنین تناوب زراعی و استفاده از ارقام مقاوم نیز در کنترل بیماری کمک میکند.

 

ویروس برگ قاشقی (لوله شدن برگ) (زردی) باقلا bean leaf roll virus

این ویروس اولین بار در اروپا توصیف شد و تحت عنوان pea leaf roll virus نامیده شد. ولی بعدها تغییر نام یافت و به bean leaf roll v. بدل شد.

این ویروس اولین بار توسط کایذر از ایران گزارش شد و بعد هم از نقاط دیگر جهان گزارش گردید. این ویروس دامنه میزبانی وسیعی داشته و خسارت زیادی ایجاد میکند.

علائم در باقلا عبارت است از نوعی زردی در بوته که معمولاً از نوک برگ و فاصله ی بین رگبرگها شروع شده و در نهایت تمام برگ را زرد میکند. برگهای آلوده معمولاً ضخیم تر از معمول بوده و مقداری حالت قاشقی دارند ولی کاملاً لوله نمی شوند. برگها شکننده بوده و در انتهای بوته خیلی ریز و فلس مانند هستند و ممکن است انتهای بوته حالت نکروز ایجاد شود. بوته ها کوتاه می مانند و فاصله ی بین برگها (میان گره ها) بخصوص در انتهای بوته شدیدأ کاهش می یابد و محصول یا تولید نمی شود یا خیلی کم میشود.

در بعضی دیگر از انواع حبوبات مثل نخودفرنگی، شنبلیله و نوعی علف هرز به نام باقلاموشی علائم درست مانند علائم باقلا می باشد ولی در بعضی دیگر از گیاهان مثل یونجه، نخودایرانی، عدس و لوبیا علائم مقداری فرق میکند ممکن است با بیماریهای دیگر اشتباه شود.

عامل بیماری ، ویروسی است از گروه leuteo virus به قطر 25nmکه با شته و به طور پایا منتقل میشود. این ویروس معمولاً در بافت آبکشی قرار دارد و انتقال مکانیکی ندارد. در مزارع باقلای اطراف شیراز معمولاً اولین آلودگیها در اوایل پاییز صورت میگیرد که تشخیص آن مشکل است و در تمام طول زمستان بصورت تک وتوک در مزرعه بوته ی آلوده دیده میشود ولی در شروع بهار این آلودگیها زیاد شده و در اواسط بهار به حدود صددرصد میرسد.

ناپایداری ویروس در منابع مختلف مانند یونجه، شیرین بیان و... صورت میگیرد. برای کنترل بیماری چندین کار می توان پیشنهاد کرد:

1- حذف منابع آلودگی مانند علفهای هرز، یونجه و... .

2- مبارزه با ناقل.

3- استفاده از ارقام مقاوم. ارقام مقاوم در باقلا وجود ندارد ولی در لوبیا، نخود و نخودفرنگی وجود دارد.

4- تنظیم تاریخ کاشت. کاشت دیر باعث میشود که آلودگی پاییزه کاهش یابد

 

ویروس پومردگی باقلا broadbean wilt virus

این ویروس اولین بار در استرالیا توصیف شده و بعد از بعضی نقاط دیگر جهان نیز گزارش شد ولی تاکنون از ایران در روی باقلا گزارش نشده است ولی روی اطلسی وجود دارد.

علائم در باقلا بصورت نکروز قسمتهای انتهایی بوته وجوانه انتهایی دیده میشود که ممکن است به ساقه نیز توسعه پیدا کند. بعضی اوقات ممکن است که ساقه از طریق دمبرگ هم نکروزه شود بنابراین مقداری پومردگی در بوته ها به وجود می آید که در نهایت سبب از بین رفتن بوته ها میشود. منتهی ممکن است از روی ریشه، شاخه های جدید ضعیفی بالا آید که علائم موزائیکی از خود نشان می دهند.

ویروس عامل بیماری ایزومتریک با حدود 30nm قطر می باشد که در طبیعت بوسیله شته و با رابطه ناپایا منتقل میشود. همچنین انتقال مکانیکی همراه با دامنه میزبانی وسیع دارد. این ویروس از گروه faba virus است.

 

ویروس موزائیک توته ای نخودفرنگی pea enation mosaic virus

این ویروس اولین بار در آمریکا توصیف شد و بعدأ به مقدار زیادی در اروپا مشاهده شد. بیماری خسارت زیادی در نخودفرنگی ایجاد میکند. علاوه برنخودفرنگی بعضی محصولات دیگر مثل نخودایرانی نیز خسارت می بیبیند. در ایران نیز هرجا که نخودفرنگی کشت شود این ویروس نیز مشاهده میشود.

علایم بیماری:

در نخود فرنگی اولین علایم بصورت روشن شدن رگبرگها در برگهای اطراف جوانه انتهایی بوته دیده می شود که بتدریج حالت موزائیکی به خود می گیرد که در بیشتر مواقع بصورت لکه های ریز کلروتیک در برگها می باشد که نسبتاً شفاف است و نور از آن عبور میکند. اصطلا حاً به آنها دریچه می گویند. نیز در پشت برگ و در روی رگبرگها برجستگی های متورمی دیده می شود که گاهی اوقات شبیه برگ هستند وبه آنها توته ((enation می گویند.

این برجستگی ها ممکن است روی ساقه و غلاف هم دیده شود. در باقلا نیز ممکن است علایم به همین صورت پدید آیند. درنخود ایرانی در قسمتهای انتهای بوته ایجاد پومردگی می کند. این ویروس به یونجه نیز حمله کرده که گاهی اوقات علایم بارزی در آن ایجاد نمی کند. ویروس عامل این بیماری یک ویروس ایزو متریک بقطر30nm می باشد که به سختی از طریق انتقال مکانیکی منتقل میشود. ناقل طبیعی این ویروس شته سبزنخود فرنگی acyrtosiphonpisi با رابطه پایا میباشد. ونوم ویروس تقسیم شده است واز دو قطعه +ssrna تشکیل شده است.

پایداری ویروس درگیاهان مختلف بخصوص یونجه صورت میگیرد.

کنترل:

1- استفاده از ارقام مقاوم 2- مبارزه با ناقل 3- از بین بردن منابع آلودگی و پایداری ویروس

 

ویروس موزائیک شته زاد لوبیا چشم بلبلی cowpea aphidborne mosaic virus

این ویروس به دلیل بذرزاد بودن انتشارزیادی در جهان یافته است. درصد بذر زاد شدن این ویروس بالاست(حدود25%).

علائم:

اگر آلودگی از بذر آغاز شود علائم بصورت یک سری لکه های موزائیکی در برگهای اولیه که خیلی ملایم بوده میباشد. ولی بعد که برگهای سه برگچه ای تشکیل می شوند بصورت موزائیک شدید دیده میشوند. در مزرعه ممکن است علائم شدید بیماری بصورت موزائیکی، بدشکلی و تاولی شدن برگ دیده شود. ویروس عامل این بیماری از گروه potyvirusها بوده که با شته بصورت ناپایا منتقل میشود.

یک ویروس عامل موزائیک دیگر نیز در لوبیا چشم بلبلی وجود دارد به نام ویروس موزائیک معمولی لوبیا چشم بلبلی که ایزومتریک بوده و با بذر و سوسک منتقل میشود و از گروه comovirus است.

آموزش و نحوه مراقبت و پرورش انواع گل

در این قسمت آموزش و نحوه مراقبت و پرورش انواع گل را ارائه می نمائیم ، مطمئنا برای کامل تر شدن این مقاله نیاز به زمان داریم !!

پرورش: سرخس

 

سرخس

Fougeres

نام انگليسي سرخس Fern (فرن) و نام فرانسه آن Fougere (فوژر)مي باشد و گياهي از خانواده سرخس ها يا پلي پودياسه Palypodiacees   است .

بهترين نوع سرخس Fougere كه در داخل منزل استقامت خوبي دارد Nephralepis  enaltata   مي باشد .

اين نوع سرخس  Fougere داراي ساقه كوتاهي است كه پوشيده از فلسهاي قهوه اي نازك است .

طول برگهاي مركب آن در حدود 90 سانتيمتر است و در اغلب گل فروشيها به فروش مي رسد

 

 انواع ديگري از سرخس Fougere مانند پر سياوش Adiantum   كه در ايران وجود دارد به رطوبت بسيار نياز داشته و بايد در تراريوم نگاهداري گردد .

همچنين سرخس Asplenium  كه داراي برگهاي پهن است در گلخانه ها نگاهداري مي شود ولي سرخس معمولي كه در ابتدا نام آن برده شد به خشكي هواي منزل نسبتأ سازگار است .

بطور كلي كليه سرخس ها به استثناي تعداد كمي از آنها با وجودي كه در شرايط مطبوع گلخانه عمل مي آيند مي توانند براي مدت كوتاهي در هواي خشك اطاق مقاومت كنند و بمحض اينكه در يك محيط گرم و مرطوب قرار گرفتند برگهاي جوان ، لطيف و شكننده بر روي بوته آنها ظاهر ميشود و اين برگهاي جوان را نمي توان در محيط خشك نگهداري كرد و اصولا سرخس ها را براي مدت طولاني نمي توان در هواي گرم و خشك نگاهداري كرد .

براي آنكه بتوان در پرورش سرخس  Fougere در خانه موفق بود بايستي به نكاتي توجه داشت .

اولين اقدام ، انتخاب نوعي از سرخس  Fougere  است كه با شرايط منزل وفق دهد .

 انواع  N . exaltata و Peteris  و Plyllis  و بعضي انواع ديگر براي نگهداري در منزل مناسبند .

سرخس ها در موطن اصلي خود در زير درختان جنگلي كه داراي نور غير مستقيم ، رطوبت جو و خاك مرطوب است عمل مي آيند .

 بايد همين شرايط را در خانه براي پرورش آنها فراهم ساخت .

بنابراين با انداختن يك كركره جلوي پنجره از تابش نور شديد آفتاب جلوگيري مي شود .

خاك گلدان سرخس Fougere بايد هميشه مرطوب باشد نه اشباع از رطوبت و يا به زبان ديگر نبايد غرقاب شود .

باين جهت 2 تا 3  سانتيمتر شن درشت بايد در ته گلدان بريزند و هيچ وقت ته گلدان نبايد در آب قرار گيرد .

 مي توان در داخل طشتكي كه گلدان در آن قرار مي گيرد 2 سانتيمتر سنگريزه ريخت و گلدان را روي آن قرار داد تا آب زير گلدان جمع نشود .

 اگر بخواهيم رطوبت محيطي را در منزل فراهم كنيم بايد سرخس Fougere را در گلدان سفالي بكاريم و اين گلدان سفالي را در داخل گلدان پلاستيكي قرار دهيم به شرطي كه قطر گلدان پلاستيكي 5 سانتيمتر زيادتر از گلدان گلي باشد و بين دو جدار را با تورب پر كنيم و اين لايه تورب بايد هميشه مرطوب باشد .

تعويض گلدان سرخس Fougere خيلي دير به دير انجام مي شود .

در موقع جابجا كردن كه اغلب در بهار انجام مي شود بايد قطر گلدان جديد حدود يك سانتيمتر تا يك و نيم سانتيمتر بزرگتر از گلدان قبلي باشد نه زيادتر .

 دليل اين موضوع اين است كه ريشه هاي سرخس Fougere بطئي الرشد است و مقدار خاكي كه ريشه در آن موجود نيست زود ترش مي شود .

اگر گلدان بزرگي انتخاب كنيم به اميد اينكه گياه رشد بيشتري كند ، اشتباه است بلكه بر عكس  گياه زود از بين مي رود .

سرخس ها به محل نسبتأ خنكي احتياج دارند .

تغيير درجه حرارت و تغيير جاي گلدان باعث صدمه گياه ميگردد .

حد اقل درجه حرارت براي سرخس هاي معمولي 10 ـ 13 درجه سانتيگراد است .

مطلب ديگر اينكه ، هرچند سرخس هاي انتخابي سايه پسندند ولي بايد آنها را در محل روشن و در نور غير مستقيم قرار داد .

سرخس هائي كه در محل سايه قرار مي گيرند نتيجه مطلوب را نخواهند داد و دوام بوته كم ميشود .

گلدان سرخس Fougere را در زمستان نبايد نزديك بخاري يا شوفاژ قرار داد و نبايد نزديك در ورودي منزل باشد خاك گلدان آن عبارت از :

دو قسمت شن ريز و يك قسمت تورب يا خاك برگ و يك قسمت شن ريز و يك قسمت خاك مرغوب باغچه و مختصري خاك زغال و يا يك قسمت تورب و يك قسمت شن ريز .

تغذيه گياه با كودهاي شيميائي تجارتي مايع از اوايل بهار تا آخر تابستان و يا ازت كم هر هفته يك مرتبه انجام مي شود .

مسئله ديگر اينكه سئوال مي شود چه موقع بايد به گياه آب داد ؟

اين سئوال صحيح نيست ، هر موقع كه گياه احتياج به آب دارد بايد به آن آب داد ولي هيچ وقت خاك گلدان نبايد خشك شود .

ذره ذره به گياه آب ندهيد بلكه در موقع آب دادن تمام خاك بايد خيس شود به طوريكه آب از ته گلدان خارج گردد .

موقعي كه ريشه فعال بوده و هنگامي كه هوا گرم است به آب بيشتري نياز دارد .

به بوته سالم درتابستان در هفته سه مرتبه بايد آب داد ولي همين گلدان در موقع استراحت بايد هر سه هفته يكبار آبياري شود .

گلداني كه تازگي خاكش را عوض نموده ايد و يا در مواقعي كه هوا سرد است بايد كمتر به گياه آب داد .

 بعضي افراد در تابستان گلدان را در هواي آزاد مي برند ، اين كار صحيح نيست و برگهاي سرخس صدمه مي بينند .

بهتر است محل گلدان را تغيير ندهند .

 

تكثير :

ازدياد سرخس Fougere به وسيله تقسيم سوش و يا بعضي از سرخس ها را از طريق جدا كردن باجوش زياد مي كنند .

اين تقسيم سوش و جداكردن پاجوش در بهار انجام مي شود .

 ازدياد سرخس Fougere به وسيله اسپر هم انجام مي شود ولي اين كار مشكل و محتاج بحث مفصلي است .

 

  بسمه تعالی

هنرستان کشاورزی شهید باهنر خمین (شهابیه)

این هنرستان در سال 1362 با هدف تربیت نیروهای متخصص در امر کشاورزی و دامپروری تاسیس و شروع به کار نمود.و در ابتدای کار در رشته کشاورزی عمومی فعالیت داشته و نیروهای مجرب و متخصصان زیادی از شهرستان خمین و سایر شهر های استان و حتی استانهای همجوار کشور وارد اجتماع نموده است که هم اکنون در پست های مهم در حال خدمت به نظام جمهوری اسلامی می باشند.با تغییر نظام اموزشی این آموزشگاه در شاخه کار دانش فعالیت داشته و در حال حاضر در دو رشته کاردانش گاوداری صنعتی و گلکاری مشغول به فعالیت می باشد ودانش آموزان علاقمند از شهرستان و سایر شهر های استان و استانهای همجوارمشغول به تحصیل می باشند.که ذیلا به برخی از فعالیتها و امکانات موجود در آموزشگاه اشاره می گردد.

الف – امکانات رفاهی:

هنرجویان مشغول به تحصیل در این آموزشگاه در طول ایام تحصیل از امکانات شبانه روزی از جمله خوابگاه مجهز و سلف سرویس و سایر امکانات رفاهی ازجمله امکانات ورزشی و تفریحی و همچنین برگزاری اردوهای علمی و تفریحی به صورت کاملا رایگان استفاده می نمایند.

ب- آمکانات اموزشی و مهارتی:

این اموزشگاه در راستای اهداف شاخه کاردانش دارای امکانات کارگاهی و آزمایشگاهی مجهزو در بخش کشاورزی –گلخانه و مزرعه ودربخش دامپروری –جایگاه پرورش گاوشیری وگوسفند و...... جهت انجام کار عملی هنرجویان می باشد.

ج – نیروهای متخصص:

این آموزشگاه درآموزش نظری و مهارتی از وجود دبیران مجرب و هنرآموزان متخصص در رشته های تخصصی و دارای مدارک تحصیلی لیسانس و فوق لیسانس و دکترا بهره مند می باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سخني چند در مورد زيارت عاشوراي معروفه

 

نويسنده:آيت الله علي احمدي ميانجي(*)

 

نكته هاي پژوهشي

1. زيارت عاشوراي معروف را علماء و فقهاي بزرگ نقل فرموده اند. ابوالقاسم جعفربن قولويه، در كامل الزيارات ، ص193 ط غفّاري ، و شيخ الطائفه ، محمدبن حسن الطوسي ،در مصباح المتهجد ص773 ، و سيّد ابن طاووس ، عليّ بن موسي، در مصباح الزائر ص268 ، و كفعمي در مصباح ص482،[آن را] آورده اند و جمعي از بزرگان فقهاء و علماي شيعه بر آن مداومت داشته اند؛ بنابراين جاي شكّ و ترديد در آن راه ندارد.

2. شيخ ابوالقاسم ابن قولويه آن را با دو سند خود نقل نموده و گويد:

الف : حدّثني حكيم بن داود بن حكيم (كه از مشايخ ابن قولويه است كه خود آنها را در مقدّمه كتاب توثيق كرده است.)و غيره عن محمّدبن موسي الهمدانيّ ، عن محمدبن خالد الطيالسيّ ، عن سيف بن عميره و صالح بن عقبه جميعاً عن علقمه بن محمّد الحضرميّ.

ب:(عن مشايخه العظام و هم كثيرون كلّهم أجلّاء و الظاهر أنّ المرادهنا

ما ذكره ص 190 قبل ذلك : حدّثني أبي ـ رحمه الله ـ عن سعد بن عبدالله، عن أحمدبن محمد بن عيسي) عن محمّد بن إسماعيل بن بزيع ، عن صالح بن عقبه ، عن مالك الجهنيّ عن أبي جعفر(عليه السلام)

3. شيخ طوسي ـ رحمه الله تعالي‌ـ در مصباح ص773 از صالح بن عقبه و سيف بن عميره از علقمه ، زيارت را نقل فرموده است و احتمال مي رود كه شيخ را از دو طريق ابن قولويه نقل كرده باشد و احتمال مي رود كه با طريق خود : ابن أبي جيد (علي بن أحمد بن محمدبن أبي جيد: استاد مفيد و شيخ رحمهما الله تعالي ) عن محمدبن الحسن (ابن الوليد) عن الصفّار(محمدبن الحسن) عن محمدبن الحسين(بن أبي الخطّاب الزيّات ) عن محمدبن إسماعيل بن بزيع ، عن كتاب صالح بن عقبه ؛ و عده من أصحابنا ، عن ابن بابويه ، عن أبيه و محمدبن الحسن (ابن الوليد) عن سعدبن عبدالله، عن أحمدبن محمد، عن عليّ بن الحكم ، عن (كتاب) سيف بن عميره ، نقل كرده باشد و اقوي همين است و اين دو سند صحيح است.

4. شيخ بزرگوار طوسي ـ رضوان الله عليه ـ اين زيارت را در مصباح المجتهد ص777، با سند صحيح از صفوان بن مهران جمّال از امام صادق (عليه السلام) نقل كرده است .

در مصباح گويد:

و روي محمدبن خالد الطيالسيّ ، عن سيف بن عميره قال : خرجت مع صفوان بن مهران الجمال و عندنا جماعه من أصحابنا إلي الغريّ بعد ما خرج أبوعبدالله (عليه السلام)...فلمّا فرغنا من الزياره صرف صفوان وجهه إلي ناحيه أبي عبدالله الحسين (عليه السلام) فقال : تزورون الحسين (عليه السلام) من هذا المكان من عند رأس اميرالمؤمنين (عليه السلام).

(از اينجا ترجمه را ذكر مي كنيم) از اينجا امام صادق (عليه السلام) اشاره كرد به امام حسين (عليه السلام) و من هم با او بودم. پس صفوان امام حسين (عليه السلام) را با زيارتي كه علقمه از امام باقر(عليه السلام) در روز عاشورا نقل كرده ، زيارت كرد و دعاي وداع علقمه را خواند. سيف بن عميره مي گويد: به صفوان گفتم: علقمه دعاي وداع را از امام باقر(عليه السلام) نقل ننموده است فقط زيارت كرده است . صفوان گفت : من با امام صادق (عليه السلام) وارد اينجا شدم و همان طوري كه ما كرديم ، زيارت كرد و دعاي وداع را خواند و همان طوري كه ما نماز خوانديم ، نماز خواند. سپس به من فرمود : با اين زيارت و دعا ، زيارت كن؛ زيرا من ضامنم براي هر كسي كه با اين زيارت ، زيارت كرده و اين دعا را از نزديك يا دور بخواند كه زيارت و دعاي او مقبول و سعي او مشكور و سلام او رسيده باشد و حوائج او برآورده شود؛ هر چه در هر قدر باشد . فرمودند : صفوان ، من اين زيارت را با اين ضمانت ، از پدرم و پدرم از پدرش امام علي بن الحسين(عليه السلام) و از امام حسين و امام حسين از برادرش امام حسن و امام حسن از پدرش اميرالمؤمنين و اميرالمؤمنين از رسول خدا و رسول خدا از جبرئيل و جبرئيل از خدا يافته ام . الحديث.

و طريق شيخ ـ رحمه الله تعالي ـ به محمدبن خالد صحيح است وسند اين است : حسين بن عبيدالله ، عن أحمدبن محمد بن يحيي ، عن أبيه ، عن محمدبن علي بن محبوب ، عن (كتاب) محمدبن خالد الطيالسيّ.

حقير سفارش [به] همه دوستان امام حسين (عليه السلام) [مي كنم] كه اين زيارت را بخوانند و ترك ننمايند تا آثار معنوي و مادي آن را دريابند . و مرحوم محدّث بزرگوار حاج شيخ عباس قمي ـ رضوان الله عليه ـ روايت صفوان را تماماً نقل فرموده است . والحمدلله رب العالمين.

منبع:فصلنامه تخصصي مطالعات قرآن و حديث سفينه،شماره 21

حکاياتي از کرم امام حسين (عليه السلام)

 

نويسنده: فاطره ذبيح زاده

 

فطرس

-هنگامي که امام حسين(عليه السلام) به دنيا آمد، خداوند جبرئيل را مأمور کرد تا با هزار فرشته براي تبريک به رسول خدا (صلي الله عليه و آله و سلم) به زمين فرود آيند. جبرئيل طبق مأموريت الهي بر زمين هبوط کرد و به جزيره اي رسيد که فرشته اي به نام «فطرس» در آن به سر مي برد. او از حاملان عرش بود که بر اثر کندي در انجام دادن فرمان الهي، پر و بالش شکسته و در آنجا سقوط کرده بود و هفتصد سال به عبادت خداوند مشغول بود.

وقتي آن فرشته، جبرئيل را ديد، پرسيد: «به کجا مي روي؟» جبرئيل پاسخ داد: «خداوند به حضرت محمد(صلي الله عليه و آله و سلم) نعمتي داده است و من براي عرض تبريک نزد او مي روم.» فطرس گفت: «مرا نيز با خود ببر، شايد محمد(صلي الله عليه و آله و سلم) در حق من دعا کند».

جبرئيل آن فرشته را همراه خود برد: پيام تبريک خداوند را به مناسبت مولود جديد، به پيامبر رساند و داستان فطرس را براي آن حضرت نقل کرد. پيامبر به او فرمود: «بدن خود را به اين مولود بمال و به جاي خود باز گرد.» فطرس اين کار را کرد و به برکت امام حسين(عليه السلام) دوباره پر و بال گرفت. هنگام بازگشت، به رسول خدا(صلي الله عليه و آله و سلم) گفت: «بدان که امت تو در آينده اين مولود را مي کشند. من به پاداش حقي که اين فرزند بر من پيدا کرد، هر زائري که او را زيارت کند، زيارتش را به وي مي رسانم وهر کس که بر او سلامي کند، سلامش را به او ابلاغ خواهم کرد وهر کس بر او درود فرستد، آن درود را به او مي رسانم.» سپس به آسمان صعود کرد.(1)

روزي امام حسين (عليه السلام)به استراحت گاهي وارد شد و (در گوشه اي)، تکه ناني ديد؛ آن را به غلام خود داد و فرمود: «اي غلام! هر گاه بيرون آمدم، اين لقمه را يادم بياور.» غلام آن را خورد. همين که حضرت بيرون آمد، فرمود:«غلام ! نان کو؟» غلام پاسخ داد: «آقاجان !آن را خوردم.» امام حسين(عليه السلام)فرمود: «تو در راه خدا آزادي.» کسي گفت: «سرورم! او را آزاد کردي؟» فرمود: «آري. از جدم، رسول خدا(صلي الله عليه و آله و سلم)شنيدم که مي فرمود: هر کس تکه ناني را بيابد، پس آن را پاک کند يا بشويد، سپس بخورد، در شکم او جاي نمي گيرد، مگر آنکه خداوند او را از آتش آزاد سازد ومن کسي را که خدا از آتش رها کرده است، به بردگي نمي گيرم».(2)

 

اگر صدقه نبود

امام حسين(عليه السلام)فقيراني را ديد که روي گليمي نشسته بودند و تکه ناني مي خوردند. سلام کرد. فقيران امام را به جمع خود دعوت کردند. حضرت کنار آنها نشست و فرمود: «اگر خوراک شما، صدقه نبود، با شما هم خوراک مي شدم.» سپس فرمود: «برخيزيد تا به منزل برويم.» حضرت آنان را به منزل آورد و به ايشان خوراک و پوشاک داد و به هر يک چند درهم بخشيد.(3)

 

---

پي نوشت :

1-بحارالانوار،ج43، ص244.

2-عيون اخبارالرضا، ج2، ص 47، ح 154.

3-بحارالانوار،ج44، ص191، ضمن ح 3.

منبع:اشارات، شماره 123

راز اشك براي سيدالشهدا (ع)

روز اول محرم، وجود مبارك امام هشتم بسيار غمگين بود. ابن شبيب به خدمت حضرت مشرف شد، ديد حضرت بسيار غمگين است. عرض كرد: چرا غمگين هستيد؟ فرمود: امروز اول محرم است. تو اگر بخواهي گريه كني، اگر مي خواهي براي چيزي گريه كني، بر ابي عبدالله گريه كن! براي اينكه او كه رفت، نگذاشتند جامعه ما طعم عدالت را بچشد، طعم عقل را بچشد... سالار شهيدان را مظلومانه شهيد كردند..

ايام متعلق به اين خاندان و عرض ادب كردن به اينها براي خود ما فضيلت است. چون گريه كردن ما را مسلح مي كند. شما در دعاي كميل مي خوانيد كه گريه سلاح مؤمن است، اسلحه مؤمن است. اگر كسي اهل جهاد بود، خواست مبارزه كند، با دست خالي كه نمي تواند بجنگد. اگر خواست با دشمن بجنگد، سلاح او تفنگ است، گلوله است و... اگر هم خواست با غرور و منيت و خودخواهي و نفس اماره بجنگد، اين در دعاي كميل آمده است:و سلاحه البكاء (1).

اين گريه خالصانه به درگاه خداي سبحان، آدم را مسلح مي كند. يعني آدم را از غرور، از تعدي، از ظلم و از خودبيني نجات مي دهد، از احسن اثاثاً و رءيا (2) نجات مي دهد، ازطمع نجات مي دهد. حالا گريه خاضعانه در عبادت و غيرعبادت يك اثر دارد، گريه براي سالار شهيدان يك اثر دارد. اين گريه ما را به ولايت نزديك مي كند، به امامت نزديك مي كند، به علاقه به آنها نزديك مي كند... انسان اهل گريه، رقيق القلب است؛ قسيّ القلب نيست. اين كه گفتند به مجالس حسين بن علي شركت كنيد؛ براي اينكه جامعه، بهترين راه زندگي اش همين است. آنهائي كه با اين معارف رابطه اي ندارند، بالاخره هميشه در زحمت اند. درباره خود سيدالشهداء، حسين بن علي بن ابيطالب (سلام الله عليه) گفتند: انبياي الهي گريه كردند، وجود مبارك پيغمبر (صلي الله عليه و سلم) گريه كرد. فاطمه زهرا و علي بن ابيطالب (عليهما آلاف التحيّه و الثناء) گريه كردند...

خيمه ها را علم كنيد!وجود مبارك ابي عبدالله گفت: اينجا كجاست؟ اسامي اين سرزمين را گفتند؛ نينوا و غاضريّه و امثال ذلك را گفتند، بعد گفتند: كربلاست، كه حضرت فرمود: اينجا بايد بارانداز كنيم. هاهنا مناخ ركابنا، هاهنا مذبح اطفال نا، هاهنا مقتل رجال نا (3). اينجاست؛ بچه هايمان را ذبح مي كنند، مردانمان را مي كشند، فرزندان ما را به اسارت مي برند، همين جاست. اين را وجود مبارك ابي عبدالله از اميرالمؤمنين و از آباء كرامش شنيده بود؛ بيست سال قبل از جريان كربلا، اميرالمؤمنين وقتي از جنگ صفين برمي گشت، به اين سرزمين كه رسيد از اسب پياده شد؛ خاك را گرفت، بو كرد، دو ركعت نماز خواند، بعد فرمود: هاهنا،هاهنا. همين جاست، همين جاست... به حضرت عرض كردند: چي اينجاست؟ فرمود: هاهنا مصارع عشاق (4). اينجا عاشقاني مي آرمند.

حسين بن علي هم كه دوم محرم وارد شد، فرمود: هاهنا، هاهنا. همين جاست، همين جاست. اينجا شهيد مي شوند، اينجا ذبح مي شوند. اينجا سر مي برند، اينجا اسير مي گيرند. اينجاست! فرمود: پياده شويد! پياده شدند؛ وقتي خواستند خيمه ها را علم بكنند، حضرت دستور داد خيام زن و بچه در وسط باشد. خيام بني هاشم كه محرم اند، اطراف خيام زن و بچه باشد؛ خيام اصحاب كه به منزله پاسدار و نگهبانان اينها هستند، اطراف خيام بني هاشم باشد؛ كه با نامحرم ها هيچ رابطه اي نداشته باشند. اين صحنه در روز دوم محرم، اتفاق افتاد.شب عاشورا كه شد، عصر تاسوعا فرمود: همين نقشه و همين سامانه باشد، منتها اينها را جمع تر كنيد. اين طنابها را به هم محكم گره بزنيد؛ خيام بچه ها در وسط، خيام بني هاشم اطراف، خيام اصحاب اطراف؛ اما فاصله كمتر، اين طنابها به هم گره بخورد، كه در اين تاخت و تازها اين خيمه ها نيافتد. اطراف خيام را گودال بكنيد- اين چون جائي كه نهر روان دائمي است، اطرافش ني روئيده مي شود- فرمود: اين ني ها را بياوريد، در اين گودالها بريزيد، آتش بزنيد كه فردا از پشت خيام كسي حمله نكند! اين دستور را در شب عاشورا داد. فقط يك طرف جلوي خيام باز بود كه اين رزمنده ها به ميدان مي رفتند، و اجسادشان را هم از همين راه به خيمه دار الحرب مي آوردند. بقيه راهها بسته بود؛ يعني پشت اش گودال آتش بود... همين بود كه وقتي عصر عاشورا به خيام حمله كردند، به زين العابدين (سلام الله عليه) گفتند: اينها دارند مي آيند، بچه ها چه كنند؟ فرمود: فرار كنند، كسي در خيمه نباشد؛ عرض كرد: راه نيست!! اينها از چه راه فرار كنند؟! تنها راهي كه اين خيام با ميدان دارد، همين راه روبروست. اطرافش گودالي بودكه آتش زدند كه مبادا دشمن ها از پشت سر حمله كنند...

 

حكمت عاطفه نبوي

مكرر نقل كردند كه وجود مبارك رسول الله صلی الله علیه و آله در حالات گوناگون گاهي لبان مطهر ابي عبدالله را مي بوسيد، گاهي زير گلوي حضرت را مي بوسيد. گاهي دكمه هاي ابي عبدالله را باز مي كرد، از زير گلو تا سينه را مكرر مي بوسيد. مردم نمي فهميدند براي چه وجود مبارك پيغمبر اين كارها را مي كند! و با ساير بچه ها اينطور عطوفانه رفتار نمي كرد...يك وقتي خون چشمان مطهر ابي عبدالله را گرفت و ديد سينه مطهرش سنگين شده؛ فرمود: كيستي؟ جاي بلندي نشسته اي! اين جائي كه تو الان پا گذاشتي، مكرر پيغمبر بوسيد... آن روز فهميدند چرا وجود مبارك پيغمبر اينقدر لبان حسين را مي بوسيد، گلوي حسين را مي بوسيد، سينه حسين را مي بوسيد. آن نقاط يا جاي تير شد يا جاي سنگ يا جاي نشستن شمر؛ والشّ مر جال س علي صدره (5)...

 

---

پی نوشت :

تلفيقي از سخنراني آيت الله جوادي آملي، حسينيه هدايت آمل 11 بهمن 4831 و سخنراني در حسينيه ارشاد آمل .

(1) مفاتيح الجنان. دعاي كميل

(2) مريم.47

(3) بحارالأنوار.ج44.ص383

(4) بحارالأنوار.ج14.ص 592

(5) بحارالأنوار.ج89.ص 223

وقايع تا روز تاسوعا و ورود شمر ملعون

چون روز پنجشنبه نهم محرم الحرام رسيد شمر ملعون با نامه ابن زياد لعين در امر قتل امام عليه السلام به كربلا وارد شد و آن نامه را به ابن سعد نمود، چون آن پليد از مضمون نامه آگه گرديد خطاب كرد به شمر و گفت مالك وَيْلَكَ خداوند ترا از آبادانيها دور افكند و زشت كند چيزي را كه تو آورده‌اي، سوگند با خداي چنان گمان مي‌كنم كه تو بازداشتي ابن زياد را از آنچه من بدو نوشتم و فاسد كردي امري را كه اصلاح آن را اميد مي‌داشتم والله حسين آنكس نيست كه تسليم شود و دست بيعت به يزيد دهد چه جان پدرش علي مرتضي در پهلوهاي او جا دارد، شمر گفت اكنون با امر امير چه خواهي كرد؟ يا فرمان او بپذير و با دشمن او طريق مبارزت گير و اگرنه دست از عمل بازدار و امر لشكر را با من گذار، عمر سعد گفت لا وَلا كَرامَهَ لَكَ من اينكار را انجام خواهم داد تو همچنان سرهنگ پيادگان باش و من امير لشكرم، اين بگفت و در تهيه قتال با جناب سيدالشهداء عليه السلام شد.

شمر چون ديد كه ابن سعد مهياي قتال است به نزديك لشكر امام عليه السلام آمد و بانگ زد كه كجايند فرزندان خواهر من عبدالله و جعفر و عثمان و عباس چه آنكه مادر اين چهار برادر ام البنين از قبيله بني كلاب بود كه شمر ملعون نيز از اين قبيله بوده جناب امام حسين عليه السلام بانگ او را شنيد برادران خود را امر فرمود كه جواب او را دهيد اگرچه فاسق است لكن با شما قرابت و خويشي دارد، پس آن سعادتمندان با آن شقي گفتد چه بود كارت؟ گفت اي فرزندان خواهر من شماها در امانيد با برادر خود حسين رزم ندهيد از دور برادر خود كناره گيريد و سر در طاعت اميرالمؤمنين يزيد (ملعون) درآوريد.

جناب عباس بن علي عليه السلام بانگ بر او زد كه بريده باد دستهاي تو و لعنت باد بر اماني كه تو از براي ما آوردي، اي دشمن خدا امر مي‌كني ما را كه دست از برادر و مولاي خود حسين بن فاطمه عليه السلام برداريم و سر در طاعت ملعونان و فرزندان ملاعينان درآوريم آيا ما را امان مي‌دهي و از براي پسر رسول خدا صلي الله عليه و آله امان نيست؟ شمر از شنيدن اين كلمات خشمناك شد و به لشكرگاه خويش بازگشت.

پس ابن سعد لشكر خويش را بانگ زد كه يا خليل الله اركبي و بالجّنه ابشري اي لشكرهاي خدا سوار شويد و مستبشر بهشت باشيد، پس جنود نامسعود او سوار گشته و رو به اصحاب حضرت سيدالشهداء عليه السلام آوردند در حالي كه حضرت سيدالشهداء عليه السلام در پيش خيمه شمشير خود را برگرفته بود و سر به زانوي اندوه گذاشته و به خواب رفته بود و اين واقعه در عصر روز نهم محرم الحرام بود.

شيخ كليني از حضرت صادق عليه السلام روايت فرموده كه آن جناب فرمود روز تاسوعا روزي بود كه امام حسين عليه السلام و اصحابش را در كربلا محاصره كردند و سپاه اهل شام بر قتال آن حضرت اجتماع كردند، و ابن مرجانه و عمر سعد خوشحال شدند به سبب كثرت سپاه و بسياري لشكر كه براي آنها جمع شده بودند و حضرت امام حسين عليه السلام و اصحاب او را ضعيف شمردند و يقين كردند كه ياوري از براي آن حضرت نخواهد آمد و اهل عراق او را مدد نخواهند كرد، پس فرمود پدرم فداي آن ضعيف و غريب.

و بالجمله چون جناب زينب سلام الله عليها صداي ضجه و خروش لشكر را شنيد نزد برادر دويد و عرض كرد برادر مگر صداهاي لشكر را نمي‌شنويد كه نزديك شده‌اند، پس حضرت سر از زانو برداشت و خواهر را فرمود كه اي خواهر اكنون رسول خدا (ص) را در خواب ديدم كه به من فرمود تو به سوي ما خواهي آمد، چون حضرت زينب سلام الله عليها اين خبر وحشت اثر را شنيد طپانچه بر صورت زد و صدا را به واويلا بلند كرد، حضرت فرمود كه اي خواهر ويل و عذاب از براي تو نيست ساكت باش خدا ترا رحمت كند. پس جناب عباس عليه السلام به خدمت آن حضرت آمد و عرض كرد برادر لشكر روي به شما آورده حضرت برخاست و فرمود اي برادر عباس سوار شو جانم فداي تو باد و برو ايشان را ملاقات كن و بپرس چه شده كه ايشان رو به من آورده‌اند. جناب عباس عليه السلام با بيست سوار كه از جمله زهير و حبيب بودند به سوي ايشان شتافت و از ايشان پرسيد كه غرض شما از اين حركت و غوغا چيست؟ گفتند از امير حكم آمده كه بر شما عرض كنيم كه در تحت فرمان او در آئيد و اطاعت او را لازم دانيد و اگرنه با شما قتال و مبارزت كنيم، جناب عباس عليه السلام فرمود پس تعجيل مكنيد تا من برگردم و كلام شما را با برادرم عرضه دارم. ايشان توقف نمودند جناب عباس (ع) به سرعت تمام به سوي آن امام انام شتافت و خبر آن لشكر را بر آن جناب عرضه داشت. حضرت فرمود به سوي ايشان برگرد و از ايشان مهلتي بخواه كه امشب را صبر كنند و كارزار به فردا اندازند كه امشب قدري نماز و دعا و استغفار كنم چه خدا مي‌داند كه من دوست مي‌دارم نماز و تلاوت قرآن و كثرت دعا و استغفار را، و از آن سوي اصحاب عباس در مقابل آن لشكر توقف نموده بودند و ايشان را موعظه مي‌نمودند تا جناب عباس (ع) برگشت و از ايشان آن شب را مهلت طلبيد.

سيد فرموده كه ابن سعد خواست مضايقه كند عمرو بن الحجاج الزبيدي گفت به خدا قسم اگر ايشان از اهل ترك و ديلم بودند و از ما چنين امري را خواهش مي‌نمودند ما اجابت مي‌كرديم ايشان را، تا چه رسد به اهل بيت (صلي الله عليه و آله).

و در روايت طبري است كه قيس بن اشعث گفت اجابت كن خواهش ايشان را و مهلتشان ده لكن به جان خودم قسم است كه اين جماعت فردا صبح با تو مقاتله خواهند كرد و بيعت نخواهند نمود. عمر سعد گفت به خدا قسم اگر اين بدانم امر ايشان را به فردا نخواهم افكند پس آن منافقان آن شب را مهلت دادند، و عمر سعد رسولي در خدمت جناب عباس (ع) روان كرد و پيام داد براي آن حضرت كه يك امشب را به شما مهلت داديم بامدادان اگر سر به فرمان درآوريد شما را به نزد پسر زياد كوچ خواهيم داد و اگر نه دست از شما برنخواهيم داشت و فيصل امر را بر ذمت شمشير خواهيم گذاشت، اين هنگام دو لشكر به آرامگاه خود باز شدند

برگرفته از کتاب منتهی الامال، تألیف حاج شیخ عباس قمی

فرارسیدن ماه محرم ماه خون وشهادت و ایام سوگواری سالار شهدان بر تمامی شیعیان تسلیت باد

بسمه تعالی

آگهی مزایده

هنرستان کشاورزی شهید باهنر شهابیه در نظر دارد تعدادی از دامهای خود شامل گاو نر، گاو ماده، گوسفند نر و گوسفند ماده را از طریق مزایده به فروش برساند. لذا علاقمندان می توانند از تاریخ 19/8/88 تا 29/8/88 ضمن بازدید از دامها قیمتهای پیشنهادی خود را در پاکت در بسته به دفتر آموزشگاه تحویل نمایند.

1- مبلغ ودیعه شرکت در مزایده یک میلیون تومان چک تضمین شده یا وجه نقد می باشد.

2- هزینه برگزاری مزایده به عهده برنده مزایده می باشد.

نشانی: شهابیه پشت پلیس راه هنرستان کشاورزی شهید باهنر

تلفن : [phone]

کبدچرب

کبدچرب از جمله بیماری هائی  است که در اثر عوامل مختلف ایجاد شده ومنشاء تغذیه ای دارد.یکی از عمده عوامل ایجادکننده این بیماری کمبود کولین است.این ویتامین با خاصیت لیپوتروپیک خود نمیگذارد که چربی در کبد انباشته شود ونبود این ویتامین باعث کبدچرب در نشخوارکنندگان می شود.عامل دیگر این بیماری تغذیه حیوان از خوراک های پرانرژی وکم پروتئین است.پروتئین ها یکی از فاکتورهای مهم برای انتقال چربی اضافی از کبد به بیرون از آن هستند ونبود پروتئین یا کمبود آن باعث کبد چرب می شود.کبد چرب را می توان پس از کشتار این حیوان به وضوح دید ومی بینیم که چربی زیادی در آن انباشته است.چنین گاوی تولید شیر کمتری نسبت به گاوهای سالم دارد وکبد چرب در اصل چیزی است که باید از آن پیش گیری نمود ودرمان چندان جوابگو نیست.

این بیماری در گاوها بیشتر از دیگر نشخوارکنندگان دیده می شود وشاید یک دلیل آن این باشد که دامداران به تغذیه گاوهای شیری بیش از دیگر دامها توجه نموده وکنسانتره غنی از غلات بیشتری به آن می دهند.درحالی که به عنوان مثال اگر شما بز یا گوسفند را در نظر بگیرید چنین نیست وتغذیه طبیعی تری داشته وبه نسبت بیشتری از علوفه ومواد خشبی استفاده می کنند.جالب آن که بین مقدار مصرف کنسانتره های غنی از دانه های غلات ودرصد ابتلا به کبد چرب رابطه مستقیمی وجود دارد.شکل زیر کبد یک گاو مبتلا به کبد چرب را نشان داده است.به رنگ زرد ونارنجی بسیار روشن این کبد که نشان دهنده وجود چربی به مقدار زیادی است توجه کنید.

گروه بندي گاو شيري

 

 

توليد شير و سن دام مهمترين شاخص ها براي گروه بندي در گاوداري هستند اما سازه هايي چون ، اندازه ي جايگاه ، شمار گاوهايي كه در هر نوبت وارد شير دوشي مي شوند ، وضعيت نمره بدني ، وضعيت توليد مثلي نيز گروه بندي را تحت اثر قرار ميدهند . گاوها شكم اول را معمولاً به خاط كاهش امكان رقابت با گاوهاي بزرگ و افزايش مصرف ماده خشك در يك گروه قرار ميدهند . چنانچه اين تليسه ها سنگين وزن شده باشند مي توان آنها را به گروه گاوهاي كم توليد تر منتقل كرد . گاوهاي نزديك زايمان و تازه زا را نيز براي افزايش امكان مراقبت و رسيدگي بيشتر و آماده سازي شكمبه براي مصرف غذاهاي پر نشاسته و تخمير پذير در يك گروه قرار مي دهند.

البته مي توان گاو هاي نزديك زايمان را جدا و با 25 تا 40 در صد كل ماده ي خشك مصرفي از نوع جيره اي گاوهاي پر توليد تغذيه كرد . نگه داشتن گاوهاي تازه زا براي 10 تا 20 روز در يك گروه امكان مي دهد تا از نظر جابجايي شيردان ، كتوز ، ترشحات رحمي ، دماي رحمي و مصرف غذا بهتر چك شوند .

گاوهايي كه بدلايلي مثل : مصرف ماده خشك بالا ، مصرف غذاي با كيفيت بالا ، دراز شدن فاصله ي گوساله زايي ، سقط گوساله و قوي بودن چاق شده اند، بايد جداگانه و با يك گروه كم توليد تر نگهداري شوند .

گاوهاي بيمار  را بايد جداگانه نگهداري و با گاوهاي تازه زا تغذيه كردولي نبايد آنها را با گاوها تازه زا آميخته كرد.

در آمريكا براي جابجايي گاوها از نوعي ضريب تصحيح استفاده مي شود كه مقدار شيري است كه براي تعادل سازي جيره تنظيم شده بر اساس تعداد گروه بندي و نيز توليد شير مورد استفاده قرار مي گيرد بدين صورت كه وقتي مي خواهيم جيره را برا اساس ميانگين توليد شير و گروه حساب كنيم اگر يك گروه گاو داشته باشيم 30 در صد ، براي دو گروه 20در صد ،براي هنگامي كه  3 گروه گاو داريم ، 10 در صد مقدار شير توليدي ، شير مورد نظر را بيشتر فرض مي كنيم و سپس جيره را تنظيم  مي كنيم .

گاو را نبايد به گروه پائين تر منتقل كرد مگر آنكه نمره بدني آنان 3 بيشتر باشد . بهتر است گاوها را گروهي (به جاي يكي – يكي در زمانهاي متفاوت ) جابجا كرد .

نوع دام                          تركيب استاندارد در گله

گاو دوشا                                     39

گاو خشك                                  7

تليسه بالاي يكسال                             16

گوساله ماده زير يكسال             18

گوساله نر زير يكسال                           18

گاو نر                                        2

جمع                                         100درصد

تكنيك انتقال جنين در گاو

 

عمل انتقال جنين 1 (ET) براي اولين بار حدود 55 سال پيش با موفقيت بر روي گاو ها انجام گرفت . عمل انتقال جنين صرفاً بر روي گاوهاي ماده صورت مي گيرد. گاو ماده اي كه از او جنين جمع آوري مي شود به عنوان دهنده ي جنين و در اصطلاح donor مي گويند . گروهي از گاوهاي ماده كه جنين ها را مي گيرند به عنوان ماده گاو گيرنده و در اصطلاح reciptent  مي گويند .

عمل ET فرايندي است كه طي آن ، جنين ها از شاخ رحم گاوهاي دهنده جنين در مرحله پس از مرولا جمع آوري شده و جهت تكامل مراحل آبستني تا تبديل شدن به يك گوساله كامل در شاخهاي رحم گاوگيرنده جنين ساكن مي شوند . در واقع ، گاوهاي گيرنده جنين نقش دايه را براي فرزندان گاو دهنده ايفا مي كنند . به ازاي هر يك گاو دهنده 18-14 راس گاو گيرنده جنين بايستي در نظر گرفته شود . اصولاً گاو دهنده جنين گاوي است با صفت ژنتيكي برتر و گاو اصيل ولي گاوهاي گيرنده جنين ، گاوهايي با صفت ژنتيكي متوسط يا پايين مي باشند . اگر چه گاوهاي گيرنده از لحاظ فنوتيپي و محيطي ممكن است روي نتاج اثر بگذارند ولي بر ساختار ژنتيكي گوساله ، تاثير نخواهند داشت و از ارزش گوساله براي مقاصد اصلاح نژادي نمي كاهد .

در چه مرحله اي تخمك بارور شده را به عنوان جنين دانسته و بايستي از گاوهاي دهنده جنين جمع آوري نمود ؟

پس از اين كه اووسيت ها شوك حرارتي ديدند ، رشد نموده و لقاح صورت گرفته و 10-9 روز پس از لقاح تخمك بارور شده كه از مرحله مرولا به مرحله بلاستوسيت مي رسد ، بايستي جمع آوري نمود كه اين روزها بر اساس چرخه فحلي ، معادل روزهاي 8-6 چرخه فحلي مي باشد . جنين ها حتماً بايستي در فاصله روزهاي 8-6 سيكل فحلي ، جمع آوري بشوند ، چون اگر تا روز 14 چرخه فحلي طول بكشد ، جنين ها به دلايل زير از بين خواهند رفت :

1- تفريخ نشدن جنين هاي بزرگ و عدم تبديل آنها به گوساله به خاطر انجماد .

2- اثرات تغييرات هورموني رحم در جنين ها ، به دليل توقف طولاني جنين در رحم گاو .

همزمان سازي فحلي 2:

براي اين كه عمل ET با موفقيت بالاتري همراه باشد ، بايستي گاوهاي دهنده و گيرنده هر دو در يك مرحله از سيكل فحلي باشند تا شرايط لازم جهت دادن و گرفتن جنين در آنها فراهم باشد . براي اين منظور عمل همزمان سازي فحلي را انجام مي دهند .

عمل همزمان سازي فحلي با تزريق عضلاني هورمون قابل انجام است. هورمون به كاررفته در اين عمل PGF2a مي باشد كه باعث تحليل رفتن جسم زرد مي گردد . تزريق pgf2aدر 4 روز اول و 3 روز آخر چرخه فحلي موثر نمي باشد . چون در اين روزها جسم زرد در حال تحليل رفتن مي باشد . پس زمان مناسب تزريق هورمون PGF2A بين روزهاي 18-5 چرخه فحلي مي باشد .

سوپر اوولاسيون 3 :

با توجه با اين كه ماده گاو ها در هر بار تخمك ريزي يا اوولاسيون٬ يك  اووسيت آزاد مي كند و با توجه به اين دوره آبستني طولاني مدت هم دارد (9 ماه) پس نه تنها سرعت پيشرفت ژنتيكي كند مي شود ، بلكه يك ماده گاو در طول عمر باروري خود فقط چند گوساله توليد خواهد كرد (كه اغلب كمتر از 10 گوساله خواهد بود )لذا با انجام عمل سوپر اوولاسيون و به دنبال آن با انجام عمل ET مي توان اين مسئله را بهبود بخشيد . سوپراوولاسيون فرايندي است كه در آن به جاي اين كه از دام دهنده يك تخمك حاصل بشود ، چندين تخمك حاصل مي شود و مي توان در هر دوره تخمك ريزي ، به جاي يك تخمك 10 تخمك و متوسط 6 تخمك بدست آورد و به تبع آن به جاي يك گوساله ، متوسط 6 گوساله در يك دوره آبستني حاصل نمود . عمل سوپراوولاسيون نيز همانند همزمان سازي فحلي با تزريق عضلاني هورمون قابل انجام است . با اين تفاوت كه عمل همزمان سازي فحلي بين هر دو دام دهنده و گيرنده جنين صورت مي گيرد ولي عمل سوپراوولاسيون فقط در دام دهنده جنين بايد انجام بشود . هورمونهاي به كار رفته دراين عمل ، هورمون هاي FSH و هورمون هاي PMSG (هورمونهاي گنادوتروپين سرم ماديان أبستن ) و هورمون HAP (عصاره هيپوفيز پيشين  اسب )مي باشد .

از بين اين هورمون ها ، هورمون FSH كاربرد بيشتري دارد ، در صورتي كه هورمون pmsg هورمون قوي تري است و يك بار تزريق PSMG با تزريق FSH برابري مي كند . چون نيم عمر PMSG به مراتب بيشتر از نيم عمر FSH مي باشد و نيم عمر FSH پايين است ، به اين خاطر آن را به مدت 4 روز متوالي و هر روز در دووعده صبح و عصر تزريق مي كنند كه در كل بايستي به ميزان 28 ميلي گرم FSH تزريق بشود . تا عمل سوپر اوولاسيون انجام گيرد . پس همچنان كه در روش تلقيح مصنوعي4 AL)) يك گاو نر اصيل (مثلاً 3 ساله ) مي تواند پدر يك ميليون گوساله باشد در عمل (ET) نيز با فرآيند سوپر اوولاسيون يك ماده گاو اصيل مي تواند تعداد زيادي گوساله (فقط در يك دوره آبستني )بشود .

شستشوي جنين5 :

پس از اينكه عمل همزمان سازي فعلي و سوپر اوولاسيون صورت گرفت و تخمك ها به شكل جنين درآمدند بايستي طي عمل شستشوي جنين ها جمع آوري شوند . براي انجام عمل شستشوي جنين از ماده شوينده مخصوص كه معمولاً حاوي محلول نمكي بافر فسفات +4 درصد آلبومن سرم گاوي است استفاده مي شود . براي انجام عمل شستشو از يك سوند يا كاتتركه به نام سوند فولي معروف است استفاده مي شود . اين سوند را اول بايستي ضد عفوني كرده سپس به شاخ رحم گاو دهنده جنين وارد نموده و عمل عمل شستشوي را انجام داد .

سوند فولي داراري 3 كانال مي باشد. كانال اول مخصوص دميدن هوا است تا قسمت بادكنكي كه در انتهاي اين كانال است متورم شده و باد شود تا هم باعث تثبيت سوند فولي در شاخ رحم شده و هم مانع بازگشت مايع شستشوي جنين از طرف شاخ رحم به بدنه رحم بشود . كانال دوم مخصوص ارسال ماده شوينده مذكور به طرف شاخ رحم است . كانال سوم مخصوص خروج جنين ها به همراه ماده شوينده مي باشد كه به داخل لوله آزمايش يا محيط كشت كه حاوي (محلول نمكي با فرفسفات +4 درصد آلبومن سرم گاوي ) مي باشد ريخته مي شود . چون غلظت جنين ها بالاتر از غلظت محيط كشت مي باشد ، جنين ها در عرض 2 دقيقه در ته ظرف ته نشين شده و بايستي حدود 10 دقيقه محيط كشت حاوي جنين را در جاي ثابت و بدون حركت نگهداري نمود . سپس جنين ها را در زير ميكروسكوپ مورد بررسي قرار داده و آنها را ارزيابي كرده و سپس درجه بندي مي كنند كه از جنين درجه 1 (عالي )تا جنين فاسد يا مرده طبقه بندي مي شوند . جنينهاي درجه 1 را مي توان منجمد كرده و براي مصارف دوره هاي بعدي نگهداري نمود ولي جنين هاي درجه 2 يا درجه 3 را مي توان همان روز جنين  گيري به گاوهاي گيرنده انتقال داد.

انجماد جنين6:

اگر قرار است جنين ها در همان روز جمع آوري شده به گاوهاي گيرنده انتقال يابند كافي است براي چند ساعت در محيط كشت تازه و سترون كه دماي آن محيط كشت هم معادل دماي بدن گاو است نگهداري بشود . ولي اگر بخواهيم جنين ها را براي مدت طولاني نگهداري كنيم بايستي حتماً آنها را منجمد كرده و محافظت نمائيم  مثل روش AL كه اسپرم گاو نر اصيل را به صورت منجمد نگهداري مي كنند . ولي جنين ها در برابر عمل انجماد سازي و سپس ذوب كردن يخ شان جهت مصرف بسيار حساس تر از اسپرم مي باشند .

هر جنين اغلب در يك استرا 7به حجم 25% سي سي نگهداري مي شود . ماده محافظت جنين ها ، گليسرول و اتيلن گليسرول مي باشد كه اخيراً استفاده از اتيلن گليسرول نتايج بهتري را نشان داده است . سپس توسط دستگاه هاي اتوماتيك دماي استراها را به دماي ازت مايع (196- درجه سانتي گراد ) مي رسانند. براي ذوب كردن يخ جنين هاي منجمد شده نيز جهت مصرف براي انتقال به گاوهاي گيرنده با قرار دادن استرا در حمام آب گرم با دماي 37 درجه سانتي گراد يخ ذوب شده و جنين ها براي انتقال آماده مي شوند . وقتي از جنين هاي منجمد شده اي كه بعد ها ذوب مي شوند براي انجام عمل ETاستفاده شود ميزان آبستني نسبت به زماني كه از جنين تازه استفاده مي شود ٬ 10 درصد كم مي گردد .

روش هاي انجام عمل ET :

در روش جراحي قديمي ، ماده گاوها را تحت بي حسي عمومي قرار داده ، به پشت خوابانيده و شكافي بين پستان و ناف گاو ايجاد كرده رحم را جلوكشيده ، و عمل جمع آوري يا انتقال جنين صورت مي گيرد ولي در روش جراحي جديد ، بي حسي موضعي صورت گرفته و در پهلوي گاو شكاف ايجاد كرده و رحم را جلوكشيده و با پيپت نازك مثل پيپت در عمل AL ، جنين ها را از شاخ رحم جمع آوري يا انتقال مي دهند .

هدف از انجام عمل ET :

1- افزايش تعداد نتاج از گاوهاي ماده با صفات ژنتيكي برتر (بدين شكل كه با انجام عمل ET مي توانيم تعداد گوساله هاي گرفته شده از يك گاو اصيل و با ارزش را تا چندين برابر افزايش دهيم .)

2- سهولت در امر صادرات و واردات (همچنانكه در عمل AL )كه در آن به جاي نقل و انتقال گاو نر اصيل اسپرم منجمد گاو نر اصيل بين كشورها مبادله مي شود . در عمل ET نيز به جاي نقل و انتقال گاو ماده اصيل ، جنين منجمد شده آن بين كشورها مبادله مي شود.

3- انجام عمل دو قلو زايي در ماده گاوها (هر چند ممكن است 15-12 درصد نتاج فري مارتين باشند .)

4- كنترل بيماري هم در دهنده ها وهم در گيرنده ها و هم در جنين هاي حاصله .

5- نگهداري جنين هاي بدست آمده از گاوهاي دهنده جنين به مدت طولاني به خاطر قابليت انجماد جنين ها.

بهترين كاربردهاي مورد استفاده جنين :

1- انجام آزمايش بر روي جنين ها : جهت پي بردن به صفات نا مطلوب به عنوان مثال مطالعه و بررسي صفت نامطلوب سم قاطري يا سم بدون شكاف .اگر پدري ناقل ژن اين صفت باشد ، نتاج حاصل از آن ، اگر به شكل جنين به گاوهاي گيرنده منتقل شود، با مطالعه جنينها در 2 ماهگي مي توانيم به اين صفت نامطلوب و امثال آن پي ببريم .

2- بكارگيري ماده گاوهاي اصيل در توليد گوساله هاي نر ممتاز :

در حالت طبيعي براي اين كه 100 گوساله نر  اصيل به منظور تحقيقات اصلاح نژادي داشته باشيم ، بايستي 300 ماده گاو براي توليد اينها داشته باشيم چون احتمال دارد كه الف) همه ماده گاوها آبستن نشوند ب ) نيمي از نتاج حاصل ، گوساله هاي ماده باشند ج ) اگر گوساله هاي نر هم توليد بشوند ، گوساله هاي نر حاصله يا تلف بشوند يا ممتاز جهت انجام عمل اصلاح نژادي نباشند . پس با انجام عمل سوپر اوولاسيون و متعاقب آن عمل ET مي توانيم فقط با نگهداري 150 ماده گاو اصيل به 100 گوساله نر اصيل برسيم چون حداقل يكي از جنين  هاي گاو سوپراووله جنين نر خواهد بود .

3- انتقال وسيع و نامحدود ژن:

روش ET با در دسترس داشتن جنين مي توان ژن را از يك نژاد به نژاد ديگر  مهاجرت داد مثل مهاجرت ژن از نژاد گاو اصيل (مانند هلشتاين ) به نژاد گاو بومي .به طور كلي گاوداراني كه تمايل دارند دختران بيشتري از گاو پر توليد و مورد علاقه خود داشته باشند به اين كار اقدام مي كنند ونيز در صورتي كه نياز به گوساله نر اصلاح نژادي والدين با كيفيت بالا داشته باشند از اين روش استفاده مي كنند .

منابع :

کاشت و تکثير گياهان زينتي

 

جلسه اول

گلكاري، آشنايي با مفاهيم

 

 

مقدمه

در اين جلسات با كاشت، نگهداري و ازدياد گياهان زينتي آشنا مي‌شويم. گلکاري يا Flowery cultureدر برگيرنده‌ي عمليات و فرايندهايي است تا مجموعه‌‌اي از گياهان زينتي جوان و با طراوت قابل عرضه به بازار رقابت و عرصه اقتصاد جهاني شود.

 

”لارسن“ يكي از محققين گلکاري را به اين صورت تعريف مي‌كند : گلکاري حالتي پر زحمت از کشاورزي است که در طي عمل‌آوري و فرايند اين رشته همه عوامل مربوط به اطلاعات تکنولوژيكي، اطلاعات فن‌آوري و دانش‌هاي به روز، اطلاعات مربوط به وضعيت بازار از نظر بازاريابي و نحوه سليقه و خواست بازار، اطلاعات مربوطه به بحران‌هاي سوخت و انرژي و اطلاعات مربوط به تازه‌هاي ارقام معرفي شده به دنيا از نظر نوع محصولات زينتي مورد نياز است.

 

گلکاري يا Flowery cultureيک مجموعه تشکيلاتي است که نياز به يک گروه کار قوي با تخصص‌هاي مختلف و به روز دارد.

 

 

جايگاه گلکاري در ايران

اهميت تاريخي: قدمت کشت و كار و نگهداري گل‌ها در ايران شايد همزمان با شروع کشاورزي بوده است. با نگاهي به تاريخ و فرهنگ ايران بنظر مي‌آيد که همواره ايرانيان در زمينه موضوعات مرتبط با گل‌ها جايگاه خوب و ارزنده‌اي داشته‌اند.

 

اهميت اقتصادي: شايد قديمي‌ترين گلخانه‌هاي موجود در ايران كه در حال حاضر هم فعال هستند قدمتي در حدود 75 – 70 سال دارند. در حقيقت اهميت اقتصادي اين رشته، سابقه طولاني در ايران دارد. زماني كه بسياري از کشورها نامي در زمينه پرورش گل و گياه نداشته اند کشور ما با داشتن گلخانه‌هاي خوب و قابل قبول در زمان خود وضعيتي مناسب داشته است. کشت و كار پرورش گل‌هاي زينتي در ايران بعنوان يک رشته اقتصادي سابقه‌اي به قدمت احداث گلخانه‌ها ندارد اما از زمان‌هاي گذشته، گلخانه‌دارها کار تکثير و پرورش گياهان را براي سرگرمي، و گذران اوقات فراغت انجام مي‌دادند.

 

در سال‌هاي اخير بدليل نياز روز افزون بازار و خواست افراد جامعه و بدليل محدود شدن فضاي زندگي مردم اين وضعيت کاملاً تغيير كرده است. بطوري که در سال‌هاي اخير احداث گلخانه‌هاي نسبتاً مجهز و كارآمد بمنظور کشت و پرورش و تكثير گياهان زينتي و نيز توسعه اقتصادي پيشرفت زيادي داشته است.

 

ايران يکي از خواستگاه‌ها و زادگاه‌هاي طبيعي گياهان زينتي از جمله لاله، سنبل، زنبق، سيکلمه و برخي از درختچه‌ها و تعداد زيادي از درختان ميوه بشمار مي‌آيد، و در منابع علمي دنيا اسناد و مدارک مربوط به اين موضوع موجود است. ولي از نظر اقتصادي و صادرات گل و گياه هنوز موقعيت مناسبي در سطح دنيا ندارد.

 

 

جايگاه ايران از نظر جغرافيايي

موقعيت جغرافيايي ايران از دو نظر قابل ارزش است :

- از نظر آب و هوايي  

- موقعيت نسبت به كشورهاي همسايه.

 

 

1- ايران در يک منطقه پر رود با طول روز بلند و روشنايي کامل آفتاب قراردارد و از اين نظر مي‌تواند در بسياري از هزينه‌هاي مربوط به گرم كردن و روشن نگه داشتن گلخانه‌ها كه براي کاشت و تکثير گياهان زينتي اهميت زيادي دارد، صرفه جويي كند.

 

2- موقعيت ايران بدليل قرار داشتن در کنار کشورهاي پر مصرف گل و گياه از نظر اقتصادي حائز اهميت است. همسايه‌هاي شمالي و جنوبي ايران از خريداران بسيار خوب گياهان زينتي هستند. ايران با داشتن يک بازار متعادل و نسبتاً ثابت و دائمي قادر است جايگاه واقعي خود را در  اين عرصه پيدا کند.

 

 

كشورهاي مهم توليد كننده و مصرف كننده گل و گياه

 

1- هلند	8- ژاپن
2- ايتاليا	9- انگلستان
3- آلمان	10- استراليا
4- سوئيس	11- فرانسه
5- دانمارك	12- اسپانيا
6- بلژيك	13- آمريكا
7- سوئد

 

 

همانطور كه در جدول بالا مشاهده مي‌كنيد هلند مقام اول در بين همه كشورها را دارد و بقيه كشورها در رتبه بعدي قرار گرفته‌اند.

 

 

از لحاظ موقعيت جغرافيايي و آب و هوايي و هم‌چنين وضعيت نيروي کار، ايران در مقايسه با هلند از موقعيت مناسب‌تر و ارزان‌تري برخوردار است.

ارز آوري گل و گياه براي ايران يک موقعيت انحصاري است. در کشور ما گاهي ارز آوري گل‌هاي شاخه بريده با ارز آوري نفت مقايسه مي‌شود. بطوري كه فروش 2 تا 3 شاخه گل (از بعضي انواع گل‌ها) مي‌تواند ارز‌آوري معادل يك بشكه نفت را داشته باشد و صادرات گل‌ها و گياهان زينتي مي‌تواند جانشين صادرات نفت شود. اما پارامترهاي لازم و شاخص‌هاي قابل قبول بازار جهاني براي پرورش گل و گياه را بايد مهيا کرد.

 

رشته‌ها و زير شاخه‌هاي متعددي در رابطه با گلكاري يا Flowery culture وجود دارد. يكي از اين موارد استفاده از اندام‌هاي گياهان زينتي مي‌باشد. از لحاظ موقعيت مصرفي گياهان زينتي را به سه دسته تقسيم مي‌کنند :

 

گياهان يك ساله ياAnnual Plants ؛ گياهان زينتي که بعنوان گل‌هاي فضاي سبز استفاده مي‌شوند. اين گياهان معمولاً مقاوم به سرما نيستند و دوره زندگي نسبتاً کوتاهي دارند. مانند گل اطلسي و آحار.

 

گل‌هاي دائمي يا Perennial Plants؛ گياهاني که بيش از يک سال در فضاي آزاد قابليت رشد و نمو دارند. مانند گل تاج‌الملوك، داودي و زنبق‌هاي دائمي.

 

 گياهان آپارتماني يا Indoor Plants؛ گياهاني که فقط در فضاي محدود آپارتمان‌ها و گلخانه‌ها قابل نگهداري هستند. مانند برگ انجيلي و فوتوس.

 

 

انجام تحقيقات براي صادرات گل‌ها و گياهان زينتي يك امر مسلم و ضروري است. هم‌چنين مجموعه عواملي که در اين راستا بايد مد نظر قرار گيرند عبارتند از :

نوع خاک و بستر مورد پرورش گياهان؛

نوع محصول ارائه شده؛

تداوم توليد در طي يک زمان معين.

 

 

انواع گلكاري يا Flowery culture

گياهان گلدار گلداني يا  Pot Plant؛ گياهاني که در فضاي مستور آپارتمان رشد و نمو مي‌کنند و بخش زينتي آن‌ها همان گل است. مانند گل حنا، سيکلامن ايراني، آزاليا و ...

گل‌هاي شاخه بريده يا Cut Flowers؛  گروه بسيار بزرگي از گياهان زينتي در اين رده هستند. تعداد زيادي از گياهان زينتي بعنوان بخش‌هاي بريده شده و جدا از پايه مادري قابل عرضه به بازار هستند. نظير انواع ميخک، ژربرا، رز و ارکيده.

بسته به نوع بازار و سليقه خريداران تقريباً همه گياهان Cut Flowers شبيه بهم عرضه مي‌شوند. اينطور که برآورد نشان مي‌دهد معمولاً ميخک، رز و ژربرا سه محصول رده اول تا سوم گل‌ها شناخته شده‌اند.

 

3) درختان، درختچه‌ها و پيچ‌هاي زينتي يا Trees, Shrubs and Climbers؛ اين مجموعه در کشت و کار گياهان زينتي جايگاه ارزنده‌اي دارد و ايران مي‌تواند در اين قسمت موقعيت خوبي کسب کند.

 

فرارسیدن بهار تعلیم و تربیت بر تمامی رهپویان   طریق دانایی و حکمت مبارکبادآغاز سال تحصیلی

نام علمی:   Sorghum halepnse

تیره: poaceae

نام انگلیسی: johnson grass

نام های فارسی:

 قیاق، حلیط، سورگوم وحشی، ذرت گل خوشه ای، جواری، تاغار جواری، قمیش

 گیاه شناسی:

 گیاهی است چند ساله و تک لپه ای از خانواده گندمیان.

 ساقه هوایی آن ماشوره ای با گره های برجسته و مانند بسیاری از گندمیان میان خالی است.

 ارتفاع این گیاه به 50 تا 150سانتی متر و 3 متر هم می رسد. برگ قیاق باریک و بلند، متناوب، ساده و صاف و طول ان cm 25-20 و گاهی به cm 100 می رسد در حالی که عرض آن از 2 سانتی متر تجاوز نمی کند  غلاف برگ شیاردار است و دارای رگبرگ های درشت و موازی است. گل آذین آن خوشه ای باز و مخروطی شکل است، سنبلچه های ریشک دار آن آویزان متراکم و به رنگ سبز یا قرمز متمایل به ارغوانی و کرک درا است و بلندی گل آذین از 15 سانتی متر تا 50 سانتی متر متغیر است. قیاق سنبلچه های مضاعف دارد. یکی از آنها بی پایه و تخم مرغی شکل است و نیم سانتی متر طول دارد. گل هایش هرمافرودیت و گلوم هایش مقعر و بدون نوک و ریشک بوده که با موهای نرمی پوشیده شده است. گلوم تحتانی به ریشک مفصلی و تابیده ای که طول آن از 10 تا 15 سانتی متر تجاوز نمی کند منتهی می شود.  انتهای دو طرف گلوم تحتانی دندانه دار است. گل های این نوع سنبلچه سه پرچم و یک تخمدان با خامه دراز  و پر مانند دارد. سنبلچه دیگر باریک، پایه دار و با مفصلی به ساقه گل دهنده متصل می شود.  طول آن از 5 تا 7 سانتی متر تجاوز نمی کند و گلوم هایش مقعر و فاقد ریشک و گل های آن نر و گاهی خنثی است که فقط از یک گلومان تشکیل یافته است

  ریشه و ساختمان زیر زمینی:

 ریشه های دائمی آن سطحی و نمو آن بدین ترتیب است که در نزدیکی سطح خاک به جلو می خزد و سپس یک قسمت از آن به سطح خاک نزدیک شده و تولید ساقه می کند. در این موقع از زیر محل  نمو ساقه ریشه هایی  خارج می شود که به عمق زمین فرو می رود. این گیاه دارای ساقه زیر زمینی با ریزوم قوی و قطوری است. در یک کرت آزمایشی در اروپا به مساحت 10متر مربع و عمق 1 سانتی متر بیش از 6/2 کیلوگرم ریزوم قیاق به طول 91متر با 2000 جوانه زده قابل رویت وجود داشت.(هولم و همکاران 1977) یک بوته قیاق در شرایط مناسب  رویشی در عرض یک ماه 50تا 80 متر ریزوم جدید تولید می کند     ( مک ورتر 1973) گیاهانی که از رشد اندام های رویشی بوجود می آیند دارای مقدار فراوانی مواد ذخیره ای برای رشد               می باشند لذا گیاهانی درشت بوده و زودتر از گیاهان بذری می توانند رقابت با گیاهان زراعی را آغاز کنند

بیولوژی:

قیاق بذری

قیاق تولید شده بوسیله ریزوم

این گیاهان بیشتر علف هرز مزارع آبی به شمار می آید و علاوه بر مزارع در کنار جاده ها و آبروها می روید.

قیاق بومی نواحی مدیترانه وخاورمیانه و ایران است واز گیاهان هرز فاریاب ،باغها وبخصوص یونجه زارهای ایران است. به مزارع نیشکر خسارت می زند وبه دلیل تکثیر سریع گیاهی بسیار مزاحم است. رستنگاه قیاق در بلوچستان- مکران -اشتران کوه-آذربایجان-کرج-ارومیه-اصفهان-مازندران-مینودشت-خرم آباد ولاهیجان گزارش شده است. قیاق دارای سیستم فتوسنتزی C4است . در صورت قرار گرفتن در شرایط تنش خشکی و سرما تولید ترکیبات اسید سیانیدریکی کرده ودر صورت چرای دامها باعث مسمومیت شدید آنها می شود.

بذر:

دانه های گیاه نسبتا درشت –شفاف –نوک تیز وتخم مرغی شکل است. رنگ دانه عنابی تندو مایل به سیاه است که قطر آن نزدیک به 2تا3 میلی متر و طولش به 4تا5 میلی متر می رسد.

برای شکستن خواب بذر در آزمایشگاه می توان از نیترات پتاسیم در درجه حرارت 32 و 30-20 در روی بستر کاغذی وبا توجه به نیاز نوری استفاده کرد.

با توجه به وضعیت خفتگی و جوانه زنی بذور 5 گونه از علفهای هرز تیره گندمیان (قیاق- دو گونه علف پشمکی ،جو وحشی ، سوروف) نتیجه شد قیاق دارای کمترین قوای نامیه (93%) برده و همچنین درجه حرارت بهینه برای جوانه زنی بذر قیاق بین 35 الی 40 مشاهده گردید و همچنین نتیجه شد که عامل خفتگی بذر قیاق در رویان می باشد.

خسارتهای قیاق:

قیاق از جمله علفهای هرزی است که در مراحل اولیه جوانه زنی به شدت با گیاهان زراعی رقابت کرده و به مقدار زیادی عملکرد را کاهش می دهد . آزمایشات نشان داده حتی چنانچه در هر متر مربع از ردیف های کاشت یک بوته قیاق وجود داشته باشد ،قادر است عملکرد سورگوم دانه ای را به میزان 45 کیلو گرم در هکتار کاهش دهد. در مزارع نیشکر کاهش عملکرد ناشی از رقابت با قیاق بیش از 25 درصد گزارش شده است ودر سویا این مقدار 23 تا 43 درصد است.

                                  

علاوه بر قدرت رقابت بالا قیاق آلیلو پاتیک است. بدین ترتیب این گیاه از 2 راه سبب کاهش رشد وعملکرد گیاهان مجاور می شود. ترکیبات آلیلوپاتیک موجود در این گیاه بیشتر در ریشه ها و برگها متمرکز است و شامل دهورین Dhurin (یک گلیکوزید سیانوژنتیک) و نیترات است .

این ترکیبات بخصوص در مرحله رشد سریع در مقادیر سمی در این اندامها وجود دارد و همچنین در صورت قرار گرفتن قیاق در شرایط تنش خشکی وسرما تولید ترکیبات اسید سیانیدریکی کرده و بعضی مواقع در صورت چرای دامها ممکن است 50 درصد یک گله از بین برود. هیدروسیانیک اسید (HCN) آزاد شده توسط گلیکوزید، سریعاً بوسیله خون جذب می شود و به دنبال آن از انتقال الکترون جلوگیری به عمل می آید و تنفس مختل می شود0

علاوه بر موارد بالا قیاق میزبان مناسبی برای آفات و بیماریهای مختلف و بخصوص آفات و بیماریهای گیاهان زراعی برگ باریک است و بدین ترتیب می تواند عاملی برای آلودگی مزارع اطراف باشد.

عوامل و روش های انتشار:

بذر و ریزوم عوامل پراکنش و تکثیر این گیاه هستند. بنابراین جلوگیری از پراکنش بذر و ریزوم از مهمترین راههای ممانعت از آلودگی مناطق زراعی است. باد،آب،حیوانات،بذرهای آلوده و ماشین آلات کشاورزی از مهمترین راههای پراکنش این علف هرز محسوب می شوند. بنابراین قطع و سوزاندن علفهای هرز حاشیه ی مزارع ،کانال های آبیاری و زهکشی در شروع مرحله گلدهی و همچنین جلوگیری از چرای دام ها در مناطق آلوده به این علف هرز، کمک بسیار بزرگی به جلوگیری از آلودگی مناطق جدید خواهد کرد.

 

 روش های کنترل:

1-کنترل به روش زراعی:

- تناوب زراعی:

یک تناوب زراعی صحیح می تواند شامل کشت دوتا چهار سال یونجه ،دو سال پنبه و یک تا دو سال غلات ریز دانه باشد. به جای پنبه می توان از گیاهان زراعی ردیفی استفاده کرد.

-استفاده از ارقامی با قدرت رقابت بالا:

 از گیاهانی استفاده می شود که قدرت رقابت بالایی داشته  و گسترش ریزوم های قیاق را محدود سازد.

غرقاب کردن:

 چنانچه مزرعه در اوایل بهار و قبل از جوانه زنی ریزوم های قیاق و به ارتفاع 7 تا 12 سانتی متر و به مدت 3 تا شش هفته توسط آب پوشیده شود نتیجه ی بسیار مناسبی به دست خواهد آمد .

- سوزاندن بوته های قیاق توسط شعله افکن

- استفاده از مالچ سیاه رنگ

  2- کنترل بیولوژیک:

چرای دام ها در بیش از یک بار و در چندین فصل به مقدار زیادی رشد و گسترش قیاق را کنترل می کند. غازها از دیگر عوامل بیولوژیک هستند. این پرنده به طور انتخابی قیاق و دیگر علف های هرز  باریک برگ را مورد استفاده قرار می دهد.

3- کنترل مکانیکی:

انجام یک برنامه شخم و جمع آوری ریزوم ها.

کنترل مکانیکی قیاق به منظور جلوگیری از تشکیل ریزوم های جدید و طی اولین ماه پس از ظهور اندام های هوایی صورت می گیرد. آزمایشات نشان داده است وقتی گراس ها به ارتفاع حدود 36 سانتی متر می رسند عملیات شخم و یا قطع آنها بیشترین تأثیر را خواهد داشت. در این ارتباط بهترین نتیجه هنگامی به دست می آید که این عملیات هر چهار تا پنج هفته یک بار تکرار شود. شخم باعث انتقال ریزوم ها به سطح خاک شده و به بدین ترتیب سریعتر خشک خواهد شد. چنانچه ریزوم ها به قطعات 5 سانتی متری خرد شده باشند سریعتر خشک خواهند شد و چنانچه تا 20% وزن اولیه خود خشک شوند  به طور کامل توانایی رشد مجدد را  از دست می دهند .

 4- کنترل به روش شیمیایی:

علف کش های موجود توانایی زیادی برای کنترل قیاق ندارند اما می توان با استفاده از ترکیبات سیستمیک آن را متوقف ساخت. برای اینکه ریشه های زیرزمینی از فعالیت باز بماند.

-گلیفوسیت:

علف کش پیش کاشت . دو تا سه هفته قبل از کاشت روی شاخ و برگ قیاق پاشیده می شود. و به میزان 4/1- 8/1 کیلوگرم 

-کلرات سدیم:

 برای زمین های غیر زراعی – برای زمین های شنی 112 و برای خاک های رسی 672 کیلوگرم در هکتار و چون سمیت بالایی دارد باید با احتیاط مصرف شود.

-سدیم تری کلر استات( TCA ):

برای زمین های غیر زراعی به مقدار 8/44 تا 160کیلوگرم ماده موثر در هکتار

 -دالپون و آسولام:

 به صورت پیش رویشی و به طور انتخابی قیاق را کنترل خواهند کرد. زمانی به کار می روند که ارتفاع گیاه 2-25 سانتی متر باشند و هنوز به سنبله نرفته باشد.

MSMA:

در مزارع پنبه و به طور پس رویشی

-تری فلورالین:

 علف کشی انتخابی برای محصولاتی از قبیل نیشکر ، سویا، لوبیا، بادام زمینی و پنبه.

-ترکیب اپتام به اضافه دی کلرمید

- پاراکوات:

 از جمله علف کش های تماسی است که به منظور حذف اندام های هوایی در زمین های کشت نشده به میزان 56/0 تا 12/1 کیلوگرم در هکتار استفاده می شود. زمان مصرف، قبل از گلدهی و یا هنگامی که ارتفاع قیاق به 30-35 سانتی متر رسید.

 

منابع:

1- بیولوژی و کنترل علف های هرز – دکتر محمد حسن راشد محصل – انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد -1380

2- علف های هرز و روش های کنترل آنها – محمد علی رستگار – انتشارات نشر دانشگاهی.

3- گیاهان هرز ایران هادی کریمی  مرکز نشر دانشگاهی.

4- خلاصه مقالات چهاردهمین کنگره گیاه پزشکی ایران (جلد دوم) دانشگاه صنعتی اصفهان 1379.

5- بذر، شناخت، گواهی و کنترل آن. دکتر مهدی تاج بخش – انتشارات احرار تبریز-1375.

 

عید نوروز بر همه ایرانیان مبارکباد

فرا رسیدن بهار طبیعت وآغاز فصل شکفتن ب تمامی ایرانیان بخصوص کشاورزان پرتلاش مبارکباد

مقدم بازدید کنندگان عزیز را به نمایشگاه دستاوردهای ۳۰ ساله جمهوری اسلامی گرامی میداریم

غرفه هنرستان کشاورزی شهید باهنر

۱۲ بهمن سالروز ورود بنیانگذار جمهوری جمهوری اسلامی به میهن اسلامی >آغاز دهه فجر انقلاب اسلامی بر همه عزیزان گرامی باد

ضریب هوشی گوسفندان

              ضریب هوشی گوسفندان

 

گوسفندان باهوشتر از آنچه ما فکر میکنیم می باشند .طبق تحقیقات جدید ٬ضریب هوشی گوسفندان در به خاطر آوردن آنچه برای آنها رخ داده است باور کردنی نیست . بر این اساس در به خاطر آوردن چهره های قدیمی که با آنها بوده اند نظیرچوپانهای گله ونیز خود گله ای که در آن بوده اند قدرت شگفت آوری دارند و به راحتی صاحب قبلی و مکان سابق خود را تشخیص می دهند .

دکتر ((کتی کندریک)) میگوید :گوسفندان در مغز خود یک سیستم لنداسواری برای پاسخگویی به آنجه اتفاق می افتد دارند . به گفته ی وی گوسفندان به محیط غریبه واکنش سخت و ناراحت کننده نشان میدهند و در محیطی که به آن انس گرفته اند احساس راحتی میکنند .کندریک می افزاید :بر اساس تحقیقات ما ٬ گوسفندان میتوانند تا 50 تصویر هم نوع خود را به خاطر آورند . از نظر پی شناسی ٬برخی قسمت های مغز گوسفند شبیه انسان است و البته در گوسفندان خاطرات به اندازه 2 سال در مغز باقی می ماند و بعد از آن از بین میرود .دقیقاً شبیه سیستم عصبی موجودد در مغز انسان که تصویر را در یک طرف به خاطر می سپارد و به حافظه خود میدهد ٬در گوسفند نیز چنین سیستمی موجود است . البته در انسان این سیستم عصبی کاملتر و پیشرفته تر است . دانشمندان کمبریج برای اثبات این نظریه از 25 گوسفند استفاده کردند ٬ یعنی اینکه آنها را پس از به دنیا آوردن در یک جامعه اشتراکی به صورت گله ای کنار هم قرار دادند و سپس آنها را جدا کردند و دیدند که آنها می توانند صورتهای قدیمی را از جدید تشخیص دهند .

راههای پیشگیری از بیماری آنفلوانزای پرندگان در مرغداریها

راههای پیشگیری از بیماری آنفلوانزای پرندگان در مرغداریها

 

آنفلوانزای پرندگان بیماری ویروسی است كه دارای 256 گونه می‌باشد، یعنی ویروس این بیماری به دلیل دارا بودن وضعیت ساختمانی می‌تواند 256 نوع آنفلوانزا ایجاد كند.
ویروس دارای خاصیت بازآرایی بوده و می‌تواند از گونه‌ای به گونه دیگر جهش كند و بیماری جدیدی را به وجود آورد.
یكی از عوامل موثر در شدت ابتلا و تلفات این بیماری، نوع آنتی ژن ویروس (بر اساس هماگلوتینین 16 آنتی ژن و نورآمینی داز 9 آنتی ژن) كه دارای تنوع متعدد است، می‌باشد.
در حال حاضر آنفلوانزای طیور در شرق آسیا H5N1 خطرناكتر از نوع آنفلوانزای طیور در پاكستان موسوم H7N3 است.
آنفلوانزای طیور ایران كه در سال 1379 رخ داد، از نوع H9N2می باشد.
استرسهای پرورشی و محیطی (حمل و نقل و جابجایی پرنده، گرما، سرما، گرسنگی، تشنگی، واكسیناسیون، تغییر جیره غذایی، تغییر كارگر، كمبودهای غذایی بدن، تهویه و تراكم) از عوامل موثر در شدت ابتلا و تلفات این بیماری است.
عفونتهای سایه یا عفونتهایی كه به صورت ثانویه بوجود می‌آید، عامل دیگر ابتلا به این بیماری ویروسی است.
قارچ‌زدگی و كپك زدگی دان مصرفی و وجود توكسین مترشحه قارچها مثل آفلاتوكسین در خوراك طیور،
پائین بودن مقاومت بدنی طیور و بدی مدیریت پرورش از عوامل دیگر این بیماری است.
تهیه جوجه‌های ضعیف و آلوده به مایكوپلاسما (MS و MG مثبت) عامل دیگر ابتلا به این ویروس است.
درگیری پرنده و شیوع بیماریهای ویروسی به ویژه بیماریهایی مانند گامبورو، برونشیت، عفونت كم خونی ویروسی در جوجه‌ها، مارك و برخی از بیماریهای میكروبی (باكتریایی) كوكسیدیوز عوامل این بیماری هستند.
همچنین وجود پرندگان وحشی و مهاجر كه همیشه به عنوان مخزن ویروس می‌تواند عامل انتقال ویروس باشد.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، انتقال بیماری آنفلوانزای پرندگان در اثر تماس و مجاورت پرندگان سالم با پرندگان آلوده و یا ترشحات مدفوع آنها صورت می‌گیرد.
انتقال ویروس از طریق لوازم و تجهیزات، لباس، چكمه، وسایل نقلیه، آب و غذای مرغ صورت می‌پذیرد.
پرندگان مهاجر و وحشی یكی از اصلی‌ترین راههای انتقال ویروس به ویژه بین كشورها می‌باشند. همچنین پرندگان بهبود یافته از بیماری همواره می‌توانند به عنوان مخزن ویروس باعث انتشار و شیوع بیماری شوند.
این گزارش در مورد راههای پیشگیری آورده است: اعمال دقیق نكات بهداشتی و افزایش تامین آن در سطح مزرعه، جلوگیری از تردد افراد متفرقه به داخل مزرعه، ضد عفونی كردن آب آشامیدنی، ضد عفونی كردن خودروهای حمل دان و تجهیزات هنگام ورود به مزرعه به كمك دستگاه سم پاش و عبور آن از داخل حوضچه ضدعفونی از راهای موثر جلوگیری از ورود بیماری است.
استفاده از لباس كاركامل (كلاه، شلوار و بلوز، دكمه و ماسك) برای كلیه افراد شاغل و یا بازدید كننده، گرفتن دوش برای كلیه نفرات قبل از ورود به سالنهای پرورش به هنگام اتمام كار روزانه، استفاده از حوضچه ضدعفونی قبل از ورود به سالن، معدوم كردن صحیح تلفات در پایان هر روز (سوزاندن یا دفن كردن لاشه‌ها در عمق زمین با رعایت ضوابط)، خودداری از جابجایی دان و مواد اولیه آن از یك مرغداری به مرغداری دیگر و یا از محل آلوده به محل پاك و خرید دان و مواد اولیه آن از مراكز معتبر و تابع ضوابط بهداشتی از راههای موثر پیشگیری است.
بنابراین گزارش، چون ویروس آنفلوانزا جزء ویروسهای حساس در برابر حلالهای چربی مانند دترجنت‌ها می‌باشد، به فرمالین و اسیدهای رقیق و یونهای آمونیوم حساس بوده و به آسانی از بین می‌رود.
ویروس آنفلوانزا در مقابل حرارت، خشكی و تغییر نیز سریعاً غیرفعال می‌شود از این رو استفاده از مواد پاك كننده چربی (مایع ظرفشویی) برای شستشوی وسایل و ضد عفونی به كمك فرمالین می‌تواند موثر باشد.
انجام واكسیناسیون علیه بیماری طبق نظر دامپزشك مزرعه یك اقدام پیشگیرانه است.
با توجه به این كه كود مرغ یكی از بهترین محلها برای بقاء ویروس است، از این رو باید با بهسازی و ضد عفونی با محلول فرمالین بر سطح آن امكان بقاء ویروس را از بین برد، ویروس در سرما و محیط مرطوب می‌تواند تا چند ماه زنده و فعال باقی بماند.
راه تشخیص این بیماری، كاهش اشتها، بی‌حالی، افتادگی بالها، تورم سینوسها، تنفس صدادار، كبودی تاج و ریش از علائم ظاهری ابتلا به بیماری است.
در این گزارش، در مورد درمان پرندگان آمده است: درمان وجود ندارد و تنها با تقویت پرندگان باید سیستم ایمنی را آماده پاسخ دهی كرد

بیوتكنولوژی در تولید دامهای اهلی

بیوتكنولوژی در تولید دامهای اهلی 

بیوتكنولوژی مزایای جدیدی برای تولید كنندگان روستایی منطقه در سطح كوچك دارد. یكی از مهمترین آنها قیمت كم واكسنها می باشد. استفاده دیگر، توسعه تولیدات جدید شامل مواد مغذی دامی ،غذاوداروهای تهیه شده از تولیدات دامی است.طبق بررسی منطقه ای FFTC اخیرا صورتی از تولیدات وتكنولوژیهای مفید تنظیم شد.
اصلاح نژاد دامهای اهلی
اصلاح نژاد دامهای اهلی از نظر كلاسیك خیلی موفق بوده وروند آهسته ای دارد.چندین دهه نیاز است یك جمعیت دام اهلی با رفتارهای ژنتیكی پیشرفته اصلاح شوند.بیوتكنولوژی راه را برای تولید آسانتر دامها با ویژگیهای ژنتیكی پیشرفته جهت تكثیر سریع این دامها هموار می كند.یك پیشرفت مهم در انتقال جنین در جنینهای بدست آمده از ماده های اصلاح شده ممتاز میباشد كه جهت آبستنی به دامهای دیگر منتقل می شود.این ماده ها شاید تخمهای بیشتری نسبت به نرمال تولید كنند. در نتیجه تزریقات هورمونی كه باعث ایجاد چند تخمك گذاری (superovulation ( میشود، نه تنها جنین بلكه تخمهای لقاح نشده (اووسیت)را میتوان از مادران ممتاز بدست آورد.تلقیح مصنوعی جهت تولید چندین جنین از طریق انتقال به مادران غیر وابسته جهت دوره آبستنی انجام می شود.پیشرفتهای دیگر در استفاده از بیوتكنولوژی در تولید دامها شامل تولید كلون ها (از نظر ژنتیكی ،نتاج یكسان )،تكنیكهای پیشرفته منجمد كردن اسپرم كه برای تلقیح مصنوعی به كار می رود.در تولیدطیور این امكان وجود دارد كه جنینهای جوجه را بارور كرد و آن را داخل یك تخم مصنوعی كشت داد تا آماده تخم گذاری شود.این عمل امكان دستكاری در یك مرحله جدید قبل از تشكیل تخم را می دهد.از لحاظ ژنتیكی دامهای ممتاز هنوز هم مثل همیشه اساس اصلاح نژاد دامی می باشند. بهر حال با بیوتكنوژی از بهترین دامهای ماده به عنوان یك منبع ماده ژنتیكی برتر نسبت به یك منبع مستقیم نتاج استفاده می شود.این بدین معناست كه آنها یك سرعت تولید مثلی بالاتری نسبت به دیگران دارند. گاومیش آبی به عنوان مثال هر دو سال یكبار فقط یك گوساله تولید می كند. superovulation و انتقال جنین بدین معناست كه گاومیش تنها جهت پرورش چندین گوساله هر سال مورد استفاده قرار بگیرد.
سلامتی دام
تست نقصهای ژنتیكی
بیوتكنولوژی شامل تست DNA از نمونه های خون میباشد كه اكنون میتواند برخی ضعفهای ژنتیكی را تشخیص دهد.دامهای حامل ژنها ی ناقص قبل از استفاده برای اصلاح نژاد تشخیص داده می شود.خوكها با این ژن نسبت به استرس آسیب پذیرند.آن علایم به هنگام داد وستد یا انتقال برای فروش زیاد می شود.در شرایط استرس خوكها با این سندرم لرزش ماهیجه یا دم را نشان می دهند.تنفس آنها ضعیف شده ،پوستشان قرمز و پر از لكه و درجه حرارت بدن افزایش می یابد.در نتیجه حیوان شاید ضعیف شده یا بمیرد. از معایب دیگر سندرم اینكه لاشه حیوان كشتار شده اغلب رنگ پریده و دارای گوشت خراب است كه باعث كاهش قیمت آن می شود.این دلیل كاهش اقتصادی سندرم ناقوس مرگ میباشد.رابطه ای بین حساسیت به هالوتان واختلال استرسی مربوط به خوك پیدا شد.با استفاده از ماسك ،گاز هالوتان به خوكچه درطول 3دقیقه داده شد.وقتی به خوكها با سندرم استرس خوكی ،هالوتان داده شداعضای بدن محكم وسفت شد.این علایم در خوكهای نرمال دیده نشد.یك تست جدیدDNA كه میتواند ژن تولید كننده سندرم استرس خوكی را تشخیص دهدكشف شده است.خوكهای حامل این ژن شناسایی شده واز برنامه های اصلاح نژادی خارج شده است.
بیماریهای ژنتیكی گله
چند تست DNA برای كشف بیماریهای ارثی گله در دسترس است كه برای نژادهای اصلاح شده ملی ژاپن استفاده می شود.این تستهادر گاوهای نر گوشتی جوان مورد استفاده در برنامه های تلقیح مصنوعی بكار می روند. موقعیتها ی شناسایی شده با این تستها شامل چسبندگی گویچه های سفید خون كه باعث عفونتها ی مكرر باكتریایی،توقف رشد ومرگ در طول اولین سال زندگی وكمبودفاكتور 13كه از لخته شدن خون به طور نرمال جلوگیری می كندمی شود.تعدادی به دلیل خونروی شدید ازبند ناف و بقیه از خونریزی داخلی خواهند مرد.
واكسنهای جدید برای دامها ی اهلی
یكی از مهیج ترین تولیدات بیوتكنولوژی یكسری واكسنها ی جدید جهت حفاظت دامها از امراض است.برخی از آنها ارزانتر بوده ،موثرتر از واكسنهای موجود می باشد.بقیه ، واكسنهای جدیدی هستند كه عمل حفاظت در مقابل برخی بیماریهای عفونت زا را انجام می دهند.برخی مثالها از واكسنهای جدید شامل واكسنهای تركیبی درخوكها كه در مقابل 3نوع عفونت شش حفظ می كند.در كره ،یك واكسن مؤثرتروجدید دربرابر تب خوكی،یك بیماری بسیار عفونی با نسبت مرگ زیاد وجود دارد.در فیلیپین از بیوتكنولوژی جهت توسعه واكسن پیشرفته ای برای حفاظت گله و گاومیش آبی در برابرعفونی شدن خون ،یك عامل مهم مرگ برای هر دو گونه ، استفاده می شود. دیگر دانشمندان در فیلیپین از بیوتكنولوژی برای گسترش واكسنهای جدید در برابر كلرای ماكیان و بیماری نیوكاسل طیور استفاده می شود.این واكسنهای مهندسی زیستی جدید نه تنها مؤثرتر از واكسنهای قدیمی هستند بلكه سالمتر نیز می باشند. واكسنهای متداول گاهی حالت سمی داشته وباعث بسیاری از بیماریها می شوند كه باید جلوگیری شود. واكسنهای جدید از نظر ژنتیكی برای جلوگیری از این واقعه درست شده اند.آنها همچنین در درجه حرارت اتاق پایدارندو نیاز به نگهداری در یخچال ندارند.این یك مزیت مهم برای نگهداری آنها در كشورهای گرم می باشد.
راههای جدید استفاده از واكسنها
واكسنهای جدید وتوسعه یافته بابیوتكنولوژی برای هدفهای كاملا جدید استفاده می شوند.واكسنهای قدیمی جهت حفاظت در مقابل امراض با تحریك سیستم ایمنی به كار می روند.برخی از عملكردهای واكسنهای جدید شامل توسعه اثر ضریب تبدیل غذایی یاتغییر تولید هورمون برای افزایش سرعت رشد می باشد.اشخاص دیگر میتوانند تولید شیر راتحریك كرده یا لاشه با كیفیت بهتر با گوشت كم چربی تولید كنند.
محصولات حیوانی جدید از بیوتكنولوژی
یكی از مهمترین اهداف بیوتكنولوژی ردیف تازه ای از محصولات دامی با ارزش مكمل تولیدات سنتی از دامهای زنده (پشم ،شیر) ومرده ( گوشت وچرم) می باشد. این پیشرفت هنوز در مراحل اولیه اش می باشد.برخی از این محصولات درزیرآورده شده::
تركیبات غذایی وغذاهای جدید
پپتید های فعال از نظر بیو لوژیكی از خون حیوان در كشتار گاهها استخراج می شود.این می تواند به عنوان یك افزودنی غذایی جهت افزایش سلامت انسان استفاده شود.محصولات جدید دیگری از خون دام استخراج شده وبه عنوان رنگ كننده های مواد غذایی كه میتواند جایگزین نیترات در تولیدات گوشتی شوداستفاده می شود. بیوتكنولوژی همچنین باعث افزایش شیر ومحصولات شیری می شود. لاكتوفرین انسانی یك پروتئین مهم در رژیم بچه ها میتواند توسط گاوهای ترانس ژنیك تولید شود. ژنهایی كه كازئینها را به شیر می افزایند در پنیر سازی استفاده می شوند.اینچنین شیری سریعا لخته بسته ودلمه محكمتری دارد.دانشمندان همچنین اقداماتی در زمینه بر داشتن پروتئینهایی از شیر هستند كه باعث میشود لاكتوز غیر قا بل تحمل شود. این عمل تقاضای تولیدات شیری را در آسیا افزایش می ذهد.چون0 9%مردم آسیا لاكتوز را تحمل نمی كنند.

آشنایی با رشته های کشاورزی

باغبانی

رشته باغبانی یکی از مهمترین رشته های کشاورزی است که داوطلب گروه آزمایشی علوم تجربی می تواند آن را انتخاب کند. با توجه به افزایش روز افزون جمعیت و احتیاج غذایی آنها، رشته باغبانی با تولید حدود 40% مواد غذایی، نقش مهمی در تأمین مواد غذایی مورد نیاز بشر دارد. تخصصی شدن پرورش گیاهان و درختان میوه نیاز به استفاده بهینه از ابزار و امکانات و همچنین استعدادهای جوان دارد. به منظور تربیت نیروی متخصص، در آزمون سراسری، رشته مهندسی باغبانی برای تربیت متخصص در زمینه های تولید محصولات باغبانی، شامل درختان میوه، سبزیها، درختان زینتی، گل کاری و طراحی فضای سبز ارائه می گردد.
1- مهندسی باغبانی
1-1) تعریف و هدف
مهندسی باغبانی یکی از رشته های اصلی مجموعه کشاورزی است که در سطح کارشناسی در بسیاری از دانشکده های کشاورزی دانشگاههای معتبر کشور ارائه می گردد. هدف از ارائه این رشته تربیت نیروهای زبده ای است که بتوانند در زمینه های مختلف پرورش و تولید محصولات باغی، سبزی و صیفی، گلهای زینتی، طراحی فضاهای سبز و... فعالیت نمایند.
1-2) اهمیت و جایگاه در جامعه
اساسی ترین نیاز هر فرد، تأمین نیاز غذایی اوست. با توجه به محدود بودن زمین و آب برای جوامع رو به رشد، باید حداکثر محصول را از زمینهای زیر کشت به دست آورد. محصولات باغبانی در دنیا، علاوه بر تأمین بخشی از غذای مورد نیاز بشر، در تأمین سلامتی انسان جایگاه ویژه ای دارد. تولید گلها و گیاهان زینتی سبب انبساط و شادی روح انسان و تقویت سلامت روانی افراد می شود. با توجه به وابستگی کشورمان به صادرات نفت، تولید محصولات باغبانی می تواند یکی از مهمترین منابع ارزی کشور باشد و جایگزین درآمد نفت شود. در حال حاضر نیز این بخش یکی از مهمترین منابع ارز آوری کشور محسوب می گردد. با توجه به این مطالب، جذب فارغ التحصیلان این رشته در وزارت کشاورزی و سازمانهای وابسته و همچنین بخشهای خصوصی نظیر شرکتهای سهامی زراعی و... اهمیت قابل ملاحظه دارد و نیاز خاص به این رشته را- حتی در مقایسه با سایر رشته های کشاورزی- به وضوح نشان می دهد.
صنعت و بازار کار:

تواناییهای لازم برای داوطلبان این رشته و ادامه تحصیل در آن
برای ادامه تحصیل در این رشته- با توجه به کمیت و کیفیت دروس ارائه شده در این دوره- داوطلب باید از دانش بالایی در زمینه های علوم پایه، شیمی، فیزیک و... برخوردار باشد. همچنین توان جسمی، قدرت تجزیه و تحلیل و دقت کافی در مسائل را داشته باشد. شایان ذکر است تقریباً اکثر کارها و فعالیتهای این رشته در خارج از محیط شهری و باغهاست و توان نسبتاً بالایی را می طلبد.
تواناییهای فارغ التحصیلان
همان گونه که اشاره شد فارغ التحصیلان این رشته می توانند پس از پایان تحصیلات مسؤولیتهای متفاوتی به عهده بگیرند، از جمله:
- محاسبه، ساخت و اجرای گلخانه های تولید گل و سبزی، شاسی های گرم و سرد، خزانه های تولید نشا و سایر ادوات ثابت باغبانی.
- نظارت و اجرا در کاشت باغهای پیشرفته و همچنین تولید ارقام جدید میوه و سبزی و... .
- فعالیت در زمینه های تحقیقات کشاورزی در بخش باغبانی.
- طراحی باغ و پارک و فضای سبز شهری و نظارت و اجرای طرحهای فضای سبز، چمن کاری و گل کاری.
- انجام بسیاری از کارهای نقشه برداری برای اجرا و ایجاد دقیق باغها و فضای سبز.
- تولید نهال و پرورش گل و ایجاد نهالستان و گلستانهای پیشرفته.
تواناییهای فارغ التحصیلان دوره های کارشناسی ارشد و دکتری در تحصیلات تکمیلی بیشتر به جنبه های نظری و پژوهشی پرداخته می شود و دانشجویان تواناییهای علمی، پژوهشی و به طور کلی نظری خود را افزایش می دهند. افزایش توانایی، در کارهای اجرایی علمی نیز تأثیر بسزایی دارد.

ماهی قزل آلا

ماهی قزل آلا تقریبا مشهورترین و محبوب ترین ماهی آب شیرین هست . علاوه بر خود ماهی قزل آلا، انواع قزل آلاهای دیگری هم وجود دارن مثل قزل آلای رنگین کمان، قزل آلای دریاچه خزر و قزل آلای خال قرمز . در اینجا میخوام قزل آلای رنگین کمان رو معرفی کنم چون تکثیر و پرورش اون در دنیا بسیار رایج هست :

مشخصات :

این ماهی دارای یک نوار پهن یه صورت رنگین کمان در هر طرف بدن می‌باشد. بر روی سر، بدن، پشت، باله چربی و باله دمی این ماهی لکه‌های تیره رنگ دیده می‌شوند. حداکثر طول آنها به ۷۰ سانتی‌متر و وزن بدن آنها به ۷ کیلوگرم میرسد.

زیست شناسی :

مشاهداتی که در مورد خصوصیات قزل‌آلای رنگین کمان و قزل‌آلای خال قرمز انجام گرفته‌است بیانگر این نکته میباشد که قزل‌آلای رنگین کمان، قزل آلای خال قرمز را از محل خویش دور میکند. به طور کلی میتوان چنین اظهار داشت که هرگونه، مناطق خاصی از رودخانه را انتخاب و تحت تسلط دارد. باید به این نکته نیز توجه داشت که قزل آلای رنگین کمان بر خلاف قزل آلای خال قرمز در مقابل تغییرات درجه حرارت آب و اکسیژن محلول در آب زیاد حساس نیست و نسبت به نوسانات مواد غذایی حساسیت نشان نمیدهد. دوره تخمریزی از ماه‌های آخر زمستان تا اواخر بهار و تعداد تخم‌ها بین ۵ - ۱ هزار عدد است. بچه این ماهیان تقریبا هنگامی که ۱۵ سانتی‌متر طول دارند دارای ۱۲ - ۱۱ عدد لکه‌های تیره رنگ بر روی بدن می‌باشند که یکی از مشخصات آنها است.

ارزش اقتصادی :

امروزه ماهی قزل آلای رنگین کمان به صورت ماهی شماره یک اکثر کارگاه‌های تکثیر و پرورش ماهیان سردآبی در بیشتر نقاط جهان در آمده‌است. از خصوصیاتی که این ماهی را مورد توجه قرار داده ، سازش خوب آن با شرایط پرورش متراکم است. از طرف دیگر این ماهی در انتخاب غذا زیاد سخت گیر نیست و از سرعت رشد خوبی نیز برخوردار می‌باشد.

قزل آلای رنگین کمان جهت ماهیدار کردن آبهای داخلی که واجد شرایط لازم بوم شناختی (اکولوژی) آن هستند بسیار مناسب میباشد. با توجه به این مطالب ماهی قزل آلای رنگین کمان دارای ارزش اقتصادی فراوانی است.